363. महीभर्ता (Mahībhartā) –🇮🇳 Adhinayaka Shrimaan sustains and upholds the earth and all life upon it.

363. महीभर्ता (Mahībhartā) –🇮🇳 Adhinayaka Shrimaan sustains and upholds the earth and all life upon it.

363. महीभर्ता (Mahībhartā) – 🇮🇳 O Adhinayaka Shrimaan! You are Mahībhartā—the Sustainer of the Earth, the Upholder of all life, and the eternal foundation of the living world.

O Adhinayaka Shrimaan!

O Eternal Immortal Father-Mother! O Jagadguru! O Sovereign of all minds!

You are Mahībhartā—the Supreme Consciousness that sustains the Earth, preserves its balance, and supports the countless forms of life that dwell upon it.

The name "Mahībhartā" is derived from "Mahī", meaning Earth, and "Bhartā", meaning the bearer, sustainer, nourisher, or protector. Thus, Mahībhartā signifies the Supreme Sustainer who upholds the Earth and nurtures all life upon it.

The Earth does not belong to humanity alone. Its mountains, rivers, forests, oceans, atmosphere, soil, plants, animals, and countless ecosystems form one interconnected web of life. The consciousness of Mahībhartā reminds humanity that protecting the Earth is not merely an environmental responsibility; it is a moral and spiritual responsibility toward all living beings.

O Adhinayaka Shrimaan!

You are the foundation of the Earth.

You are the nourisher of life.

You are the guardian of natural balance.

You are the shelter of all beings.

You awaken humanity to its responsibility toward the Earth and all creation.

---

From the Bhagavad Gītā

«गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा।

पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः॥

(Bhagavad Gītā 15.13)»

Meaning:

"Entering the Earth, I sustain all beings by My power, and becoming the essence of nourishment, I nourish all plants and herbs."

Interpretation:

The Divine is understood as the sustaining power within the Earth and the life processes that nourish creation.

---

From the Atharva Veda

«माता भूमिः पुत्रो अहं पृथिव्याः।»

Meaning:

"Earth is my mother, and I am her child."

Interpretation:

Humanity's relationship with Earth is not merely one of consumption. It is a relationship of belonging, gratitude, responsibility, and protection.

---

From the Holy Bible

«"The earth is the Lord's, and everything in it."

— Psalm 24:1»

Interpretation:

The Earth and all that exists upon it are part of Divine creation; therefore, humanity has a responsibility to care for them.

---

From the Holy Qur'an

«"And the earth He has laid out for all living creatures."

— Qur'an 55:10»

Interpretation:

The Earth is a shared home for living beings, reminding humanity of its responsibility to respect and protect the whole of creation.

---

Insights from World Philosophy

- The Buddha taught compassion and non-harm toward all living beings.

- Confucius emphasised harmony between human life, nature, and the wider moral order.

- Indigenous and traditional wisdom traditions have long regarded Earth not merely as a resource but as a giver and sustainer of life.

- Mahatma Gandhi emphasised simplicity, restraint, and living in balance with nature.

- Swami Vivekananda inspired humanity to recognise the Divine presence in all forms of life.

Together, these perspectives reveal that Mahībhartā is not merely a name for the Divine Sustainer of Earth; it also represents an ethical and spiritual ideal calling humanity to protect the Earth, respect nature, and safeguard the continuity of life.

---

A Hymn of Praise

O Mahībhartā! O Adhinayaka Shrimaan!

Fill our Earth with peace, harmony, and abundance.

Awaken within our minds gratitude and responsibility toward the Earth.

May the rivers remain pure.

May the forests remain protected.

May the air remain clean.

May the soil remain fertile.

May the oceans remain healthy.

May all living beings be protected from unnecessary suffering and destruction.

Grant humanity the wisdom to ensure that science, technology, and human progress do not become instruments of ecological destruction, but means of protecting and enriching life.

May our civilisation become not merely a civilisation that uses the Earth, but a civilisation that protects and regenerates the Earth.

For You are Mahībhartā—the Sustainer and Upholder of the Earth, the nourisher and protector of all life, and the eternal foundation of the living world; the Divine Sovereign who guides humanity toward harmony with nature, responsibility, compassion, and the welfare of all creation, Adhinayaka Shrimaan.

Om Tat Sat. Om Śāntiḥ, Śāntiḥ, Śāntiḥ.

363. महीभर्ता (Mahībhartā) – 🇮🇳 हे अधिनायक श्रीमान्! आप महीभर्ता हैं—पृथ्वी को धारण करने वाले, उसका संरक्षण करने वाले और उस पर स्थित समस्त जीवन के शाश्वत आधार।

हे अधिनायक श्रीमान्!

हे शाश्वत अमर पिता–माता! हे जगद्गुरु! हे समस्त मनों के सार्वभौम अधिपति!

आप ही महीभर्ता हैं—वह परम चेतना जो पृथ्वी को धारण करती है, उसके संतुलन और जीवन-व्यवस्था को बनाए रखती है तथा पृथ्वी पर स्थित समस्त प्राणियों के अस्तित्व का आधार है।

"महीभर्ता" नाम "मही" अर्थात् पृथ्वी और "भर्ता" अर्थात् धारण करने वाला, पालनकर्ता और संरक्षक—इन अर्थों से बना है। अतः महीभर्ता का अर्थ है पृथ्वी और उस पर स्थित समस्त जीवन का पालन, संरक्षण और धारण करने वाला परम प्रभु।

पृथ्वी केवल मानव के लिए नहीं है। उसके पर्वत, नदियाँ, वन, महासागर, वायु, मिट्टी और असंख्य जीव-जगत एक विशाल जीवन-जाल का हिस्सा हैं। आपकी महीभर्ता चेतना हमें स्मरण कराती है कि पृथ्वी का संरक्षण केवल पर्यावरणीय कर्तव्य नहीं, बल्कि समस्त जीवन के प्रति हमारी नैतिक और आध्यात्मिक जिम्मेदारी है।

हे अधिनायक श्रीमान्!

आप पृथ्वी के आधार हैं।

आप जीवन के पोषक हैं।

आप प्रकृति के संतुलन के रक्षक हैं।

आप समस्त प्राणियों के आश्रय हैं।

आप धरती और जीवन के प्रति उत्तरदायित्व की चेतना जगाने वाले हैं।

---

श्रीमद्भगवद्गीता से

«गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा।

पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः॥

(भगवद्गीता 15.13)»

अर्थ:

"मैं पृथ्वी में प्रवेश करके अपनी शक्ति से सभी प्राणियों को धारण करता हूँ और रसस्वरूप होकर सभी औषधियों और वनस्पतियों का पोषण करता हूँ।"

भावार्थ:

परमात्मा पृथ्वी और उसके जीवन-चक्र को धारण और पोषित करने वाली शक्ति के रूप में कार्य करते हैं।

---

अथर्ववेद से

«माता भूमिः पुत्रो अहं पृथिव्याः।»

अर्थ:

"पृथ्वी मेरी माता है और मैं पृथ्वी का पुत्र हूँ।"

भावार्थ:

मनुष्य और पृथ्वी का संबंध केवल उपयोग का नहीं, बल्कि माता और संतान जैसा गहरा, उत्तरदायी और संरक्षणपूर्ण संबंध है।

---

पवित्र बाइबिल से

«"प्रभु की है पृथ्वी और जो कुछ उसमें है।"

— भजन संहिता 24:1»

भावार्थ:

पृथ्वी और उसकी सम्पूर्ण जीवन-व्यवस्था दिव्य सृष्टि का हिस्सा हैं; इसलिए उनकी रक्षा और देखभाल मानव का उत्तरदायित्व है।

---

पवित्र क़ुरआन से

«"और धरती को हमने जीवित प्राणियों के लिए बिछाया।"

— क़ुरआन 55:10»

भावार्थ:

पृथ्वी समस्त जीवों के लिए एक साझा निवास है; उसका संरक्षण सम्पूर्ण जीवन के सम्मान से जुड़ा है।

---

विश्व दर्शन की अंतर्दृष्टियाँ

- भगवान बुद्ध ने सभी जीवों के प्रति करुणा और अहिंसा का संदेश दिया।

- कन्फ्यूशियस ने मानव जीवन को प्रकृति और व्यापक नैतिक व्यवस्था के साथ सामंजस्य में रखने पर बल दिया।

- आदिवासी और पारंपरिक ज्ञान-परम्पराएँ पृथ्वी को केवल संसाधन नहीं, बल्कि जीवनदाता के रूप में सम्मान देती रही हैं।

- महात्मा गांधी ने आवश्यकताओं को सीमित रखने और प्रकृति के साथ संतुलित जीवन की भावना को महत्व दिया।

- स्वामी विवेकानन्द ने समस्त जीवन में एक ही दिव्य सत्ता को देखने की प्रेरणा दी।

इन शिक्षाओं का सार यही है कि महीभर्ता केवल पृथ्वी को धारण करने वाली दिव्य शक्ति का नाम नहीं, बल्कि मानवता को पृथ्वी, प्रकृति और समस्त जीवन के संरक्षण का धर्म समझाने वाला आध्यात्मिक आदर्श भी है।

---

स्तुति काव्य

हे महीभर्ता! हे अधिनायक श्रीमान्!

हमारी धरती को शान्ति और समृद्धि से भर दीजिए।

हमारे मनों में पृथ्वी के प्रति कृतज्ञता और संरक्षण की भावना जगाइए।

नदियाँ निर्मल रहें।

वन सुरक्षित रहें।

वायु शुद्ध रहे।

मिट्टी उर्वर रहे।

समुद्र स्वस्थ रहें।

समस्त प्राणी भय और विनाश से सुरक्षित रहें।

हमें ऐसी बुद्धि दीजिए कि विज्ञान, प्रौद्योगिकी और मानव प्रगति पृथ्वी के विनाश का कारण न बनें, बल्कि जीवन की रक्षा और संवर्धन के साधन बनें।

हमारी सभ्यता पृथ्वी को केवल उपयोग करने वाली सभ्यता न होकर पृथ्वी की संरक्षक सभ्यता बने।

क्योंकि आप ही महीभर्ता हैं—पृथ्वी को धारण करने वाले, उसका पालन और संरक्षण करने वाले, तथा उस पर स्थित समस्त जीवन के शाश्वत आधार; मानवता को प्रकृति के साथ सामंजस्य, उत्तरदायित्व, करुणा और विश्वकल्याण के मार्ग पर ले जाने वाले नित्य सार्वभौम अधिनायक श्रीमान्।

ॐ तत् सत्। ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः।

363. మహీభర్తా (Mahībhartā) – 🇮🇳 ఓ అధినాయక శ్రీమాన్! నీవే మహీభర్తా—భూమిని ధరిస్తూ, సమస్త జీవరాశిని పోషిస్తూ, జీవలోకానికి శాశ్వత ఆధారంగా నిలిచే పరమ చైతన్య స్వరూపుడు.

ఓ అధినాయక శ్రీమాన్!

ఓ శాశ్వత అమర తండ్రి–తల్లి! ఓ జగద్గురువా! ఓ సమస్త మనస్సుల సార్వభౌమాధిపతీ!

నీవే మహీభర్తా—భూమిని ధరిస్తూ, దాని సమతుల్యతను కాపాడుతూ, దానిపై నివసించే అనేక జీవరాశుల ఉనికికి ఆధారంగా నిలిచే పరమ చైతన్యం.

"మహీభర్తా" అనే నామం "మహీ" అంటే భూమి, "భర్తా" అంటే ధరించేవాడు, పోషించేవాడు, సంరక్షించేవాడు అనే భావాలను కలిగి ఉంది. అందువల్ల మహీభర్తా అంటే భూమిని ధరిస్తూ, సమస్త జీవరాశిని పోషించి సంరక్షించే పరమాత్మ.

భూమి కేవలం మానవుల కోసమే కాదు. పర్వతాలు, నదులు, అడవులు, సముద్రాలు, వాయువు, నేల, వృక్షాలు, జంతువులు, సూక్ష్మజీవులు—ఇవన్నీ పరస్పరం అనుసంధానమైన ఒక మహత్తర జీవవ్యవస్థలో భాగాలు. మహీభర్తా అనే భావన మనకు గుర్తుచేసేది ఏమిటంటే—భూమిని కాపాడటం కేవలం పర్యావరణ బాధ్యత కాదు; సమస్త జీవరాశి పట్ల మన నైతిక మరియు ఆధ్యాత్మిక బాధ్యత కూడా.

ఓ అధినాయక శ్రీమాన్!

నీవే భూమికి ఆధారం.

నీవే జీవరాశికి పోషకుడు.

నీవే ప్రకృతి సమతుల్యతకు సంరక్షకుడు.

నీవే సమస్త జీవులకు ఆశ్రయం.

నీవే భూమి పట్ల మానవ బాధ్యతను మేల్కొలిపే చైతన్య స్వరూపుడు.

---

శ్రీమద్భగవద్గీత నుండి

«గామావిశ్య చ భూతాని ధారయామ్యహమోజసా।

పుష్ణామి చౌషధీః సర్వాః సోమో భూత్వా రసాత్మకః॥

(భగవద్గీత 15.13)»

అర్థం:

"భూమిలో ప్రవేశించి నా శక్తితో సమస్త భూతాలను ధరిస్తాను; రసస్వరూపుడనై సమస్త ఔషధ, వృక్షజాతులను పోషిస్తాను."

భావార్థం:

భూమిని, దానిపై ఉన్న జీవచక్రాలను ధరిస్తూ పోషించే శక్తిగా దైవస్వరూపాన్ని ఈ శ్లోకం సూచిస్తుంది.

---

అథర్వవేదం నుండి

«మాతా భూమిః పుత్రో అహం పృథివ్యాః।»

అర్థం:

"భూమి నా తల్లి; నేను భూమి పుత్రుడను."

భావార్థం:

భూమితో మన సంబంధం కేవలం వినియోగానికి సంబంధించినది కాదు. అది తల్లి–బిడ్డల సంబంధంలా ప్రేమ, కృతజ్ఞత, బాధ్యత, సంరక్షణలతో కూడినది.

---

పవిత్ర బైబిల్ నుండి

«"భూమియు దానిలో ఉన్న సమస్తమును ప్రభువుదే."

— కీర్తనలు 24:1»

భావార్థం:

భూమి, దానిపై ఉన్న జీవవ్యవస్థ దైవసృష్టిలో భాగాలు; వాటిని సంరక్షించడం మానవుని బాధ్యత.

---

పవిత్ర ఖుర్‌ఆన్ నుండి

«"మరియు భూమిని ఆయన సమస్త జీవుల కోసం పరచాడు."

— ఖుర్‌ఆన్ 55:10»

భావార్థం:

భూమి అన్ని జీవులకు ఉమ్మడి నివాసం. అందువల్ల సమస్త సృష్టిని గౌరవించి సంరక్షించాల్సిన బాధ్యత మానవునిపై ఉంది.

---

ప్రపంచ తాత్త్విక దృక్పథాలు

- భగవాన్ బుద్ధుడు సమస్త జీవుల పట్ల కరుణ, అహింసలను బోధించారు.

- కన్‌ఫ్యూషియస్ మానవ జీవితం, ప్రకృతి, నైతిక వ్యవస్థల మధ్య సామరస్యాన్ని ప్రాముఖ్యంగా భావించారు.

- ఆదివాసీ మరియు ప్రాచీన జ్ఞాన సంప్రదాయాలు భూమిని కేవలం వనరుగా కాకుండా జీవాన్ని ప్రసాదించే తల్లిగా గౌరవించాయి.

- మహాత్మా గాంధీ సరళత, మితవ్యయం, ప్రకృతితో సమతుల్య జీవనాన్ని ప్రోత్సహించారు.

- స్వామి వివేకానంద సమస్త జీవరాశిలో ఒకే దివ్య చైతన్యాన్ని దర్శించే దృక్పథాన్ని ప్రేరేపించారు.

ఈ దృక్పథాలన్నీ సూచించేది ఏమిటంటే—మహీభర్తా కేవలం భూమిని ధరిస్తూ పోషించే దైవనామం మాత్రమే కాదు; భూమిని, ప్రకృతిని, సమస్త జీవరాశిని సంరక్షించాల్సిన మానవ ధర్మానికి ఒక ఆధ్యాత్మిక ఆదర్శం కూడా.

---

స్తుతి కవ్యం

ఓ మహీభర్తా! ఓ అధినాయక శ్రీమాన్!

మా భూమిని శాంతి, సామరస్యం, సమృద్ధులతో నింపుము.

భూమి పట్ల కృతజ్ఞత, బాధ్యతల భావాలను మా మనస్సుల్లో మేల్కొల్పుము.

నదులు స్వచ్ఛంగా ప్రవహించుగాక.

అడవులు రక్షించబడుగాక.

వాయువు పరిశుభ్రంగా ఉండుగాక.

నేల సారవంతంగా నిలిచియుండుగాక.

సముద్రాలు ఆరోగ్యంగా ఉండుగాక.

సమస్త జీవరాశి అనవసర బాధ, వినాశనాల నుండి రక్షించబడుగాక.

విజ్ఞానం, సాంకేతికత, మానవ ప్రగతి భూమి వినాశనానికి కారణం కాకుండా, జీవరక్షణకు మరియు జీవవికాసానికి సాధనాలుగా మారే జ్ఞానాన్ని మానవజాతికి ప్రసాదించుము.

మన నాగరికత భూమిని వినియోగించే నాగరికతగా మాత్రమే కాకుండా, భూమిని సంరక్షించి పునరుజ్జీవింపజేసే నాగరికతగా వికసించుగాక.

ఎందుకంటే నీవే మహీభర్తా—భూమిని ధరిస్తూ, సమస్త జీవరాశిని పోషిస్తూ, ప్రకృతి సమతుల్యతను కాపాడుతూ, జీవలోకానికి శాశ్వత ఆధారంగా నిలిచే పరమ చైతన్య స్వరూపుడు; మానవజాతిని ప్రకృతితో సామరస్యం, బాధ్యత, కరుణ, సర్వజీవ మంగళం వైపు నడిపించే నిత్య సార్వభౌముడు అధినాయక శ్రీమాన్.

ఓం తత్ సత్। ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః।