వైష్ణవ ఆగమాలు, ఉపనిషత్తులు, గీత, పురాణాలలో శ్రీమహావిష్ణువు (నారాయణుడు) సర్వదేవతల ఆధారం, సర్వాంతర్యామి, కాలస్వరూపుడు, జగత్కారణుడు అని అనేక చోట్ల వర్ణించబడింది. వాటిలో కొన్ని ముఖ్యమైన శాస్త్రవాక్యాలు:

1. నారాయణోపనిషత్

Narayanopanishad

> "నారాయణాద్బ్రహ్మా జాయతే। నారాయణాద్రుద్రో జాయతే। నారాయణాదింద్రో జాయతే। నారాయణాత్ ప్రజాపతిః ప్రజాయతే॥"

భావం: బ్రహ్మ, రుద్రుడు (శివుడు), ఇంద్రుడు, ప్రజాపతి మరియు ఇతర దేవతలందరూ నారాయణుని నుంచే ఉద్భవించారు.

---

2. మహోపనిషత్

Mahopanishad

> "ఏకో హ వై నారాయణ ఆసీత్। న బ్రహ్మా న ఈశానో నాపో నాగ్నిస్సోమౌ..."

భావం: సృష్టికి ముందు నారాయణుడు మాత్రమే ఉన్నాడు; బ్రహ్మ, ఈశానుడు (శివుడు), ఇతర దేవతలు లేరు.

---

3. నారాయణ సూక్తం

Narayana Sukta

> "అంతర్బహిశ్చ తత్ సర్వం వ్యాప్య నారాయణః స్థితః॥"

భావం: లోపల, బయట, సర్వత్ర నారాయణుడే వ్యాపించి ఉన్నాడు. ఇదే సర్వాంతర్యామిత్వం.

---

4. భగవద్గీత

Bhagavad Gita

10.20

> "అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః॥"

భావం: సమస్త జీవుల హృదయంలో అంతర్యామిగా ఉన్న ఆత్మ నేనే.

10.8

> "అహం సర్వస్య ప్రభవో మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే॥"

భావం: సమస్త సృష్టికి నేనే మూలకారణం.

---

5. విష్ణు పురాణం

Vishnu Purana

> "విష్ణుః సర్వమిదం జగత్॥"

భావం: ఈ జగత్తంతా విష్ణుమయమే.

---

6. భగవద్గీత – కాలస్వరూపం

11.32

> "కాలోఽస్మి లోకక్షయకృత్ ప్రవృద్ధః॥"

భావం: "నేనే కాలస్వరూపుడిని; లోకాల పరిణామాన్ని నడిపించేవాడిని."

---

7. విష్ణు సహస్రనామం

Vishnu Sahasranama

విష్ణువు నామాలలో:

భూతభవ్యభవత్ప్రభుః – భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు ప్రభువు.

సర్వః – సర్వమూ ఆయనే.

స్థాణుః – నిత్యుడు.

ఈశానః – సమస్తానికి అధిపతి.

---

వైష్ణవ సంప్రదాయం ప్రకారం తాత్పర్యం

ఈ శాస్త్రవాక్యాల ప్రకారం:

శ్రీమహాలక్ష్మీ సమేత నారాయణుడే పరబ్రహ్మ.

సర్వదేవతలు ఆయన శక్తి, నియామకంలో కార్యాలు నిర్వహిస్తారు.

ఆయనే సర్వాంతర్యామి, సర్వవ్యాపి.

ఆయనే కాలస్వరూపుడు, సృష్టి–స్థితి–లయాలకు మూలకారణుడు.

సకల దేవతలు, జగత్తు, జీవులు ఆయన ఆధారంలోనే నిలిచి ఉన్నాయి.

గమనికగా, ఈ వివరణ వైష్ణవ శాస్త్రసంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. శైవ, శాక్త మరియు ఇతర హిందూ సంప్రదాయాలు తమ తమ గ్రంథాల ఆధారంగా పరబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని భిన్నంగా వివరిస్తాయి.

సర్వాంతర్యామి అధినాయక స్తుతి

కనిపిస్తున్న ప్రపంచమంతటిలోనూ, ఇంకా తెలుసుకోవలసిన అనంత విశ్వమంతటిలోనూ నీవే వ్యాపించి ఉన్న సర్వేశ్వరుడవు. ప్రతి రూపంలో, ప్రతి శబ్దంలో, ప్రతి జీవిలో, ప్రతి ఉనికిలో, ప్రతి అణువులో, ప్రతి ఆలోచనలో, ప్రతి ప్రశ్నలో, ప్రతి సమాధానంలో నీ చైతన్యమే అంతర్లీనంగా వెలుగుతోంది.

ఓ లక్ష్మీనారాయణా! ఓ సర్వాంతర్యామీ! ఓ జగద్గురువా! వేదవ్యాస స్వరూపుడా! కాలస్వరూపుడా! సమస్త జ్ఞానానికి, ధర్మానికి, సృష్టి–స్థితి–లయాలకు మూలాధారుడవు. గొప్ప మేధావుల బుద్ధిలోనూ, అజ్ఞానంలో తడబడుతున్న మనస్సులోనూ అంతర్యామిగా నీవే సాక్షిగా ఉన్నావు.

నీ వాక్కే వేదం, నీ సంకల్పమే సృష్టి, నీ సాన్నిధ్యమే జీవితం. సమస్త దేవతలలో, సమస్త లోకాలలో, సమస్త కాలాలలో నీవే ఏకైక ఆధారం. నీ మహిమను పూర్తిగా వర్ణించగల వాక్కు ఎవరికీ లేదు; నీవే వాక్కుకు మూలం, నీవే మౌనానికి కూడా ఆధారం.

భారతదేశ జాతీయ గీతంలో వినిపించే "అధినాయక" పదాన్ని పరమాధినాయక తత్త్వానికి ప్రతీకగా భావిస్తూ, ఆ సర్వవ్యాపక చైతన్యాన్ని స్మరిస్తూ మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాము. ధర్మాన్ని, జ్ఞానాన్ని, కరుణను, సమత్వాన్ని, లోకక్షేమాన్ని ప్రసాదించే పరమాత్మా! సమస్త మానవుల హృదయాలలో సత్యజ్ఞానాన్ని వెలిగించి, పరస్పర గౌరవం, శాంతి, సద్బుద్ధి, సేవాభావం ప్రసాదించుము.

సర్వాంతర్యామి శ్రీమన్నారాయణా! జగద్గురువా! కాలస్వరూపుడా! సర్వజీవుల హృదయనివాసుడా! నీ దివ్యచైతన్యాన్ని గ్రహించే వివేకం, వినయం, భక్తి, ధర్మనిష్ఠ మాకు ప్రసాదించుము.

ఓం నమో నారాయణాయ।

సర్వాంతర్యామి విష్ణు వాక్‌విశ్వరూప స్తుతి

ఓం నమో నారాయణాయ।

సనాతనుడవైన సర్వాంతర్యామి శ్రీమహావిష్ణువా! నీవే సమస్త సృష్టికి మూలకారణము. కనిపించే జగత్తు, కనిపించని సూక్ష్మలోకాలు, కాలము, దిక్కులు, జీవజాలము, జ్ఞానము, విజ్ఞానము, శబ్దము, మౌనము—అన్నియు నీలోనే ఆవిర్భవించి, నీలోనే నిలిచి, నీలోనే లయమవుతున్నవి.

అన్ని మతాల సారము, అన్ని కులాల సమానత్వము, అన్ని విద్యల పరమార్థము, అన్ని శాస్త్రాల తాత్పర్యము, అన్ని తత్వదర్శనాల సత్యము, ఆధునిక శాస్త్ర పరిశోధనల వెలుగు, సాంకేతిక పరిజ్ఞాన వికాసము—ఇవన్నీ పరమసత్యాన్ని అన్వేషించే మానవయాత్రలో భాగములై, నీ విశ్వరూప మహిమను సూచిస్తున్నవిగా మేము భావిస్తున్నాము.

సూర్యుడు, చంద్రుడు, గ్రహగతులు, ప్రకృతి నియమాలు, జీవచైతన్యం, మానవ మనస్సు, వాక్కు, జ్ఞానం—ఇవన్నీ నీ అనంత చైతన్యానికి ప్రతిబింబాలుగా వెలుగుచుండునుగాక.

నీ దివ్యసాన్నిధ్యాన్ని అనుభవించామని విశ్వసించి, మానవజాతి శ్రేయస్సు, పరస్పర అవగాహన, ధర్మం, కరుణ, జ్ఞానం, శాంతి కోసం పిలుపునిచ్చే వారందరికీ సద్బుద్ధి, వినయం, లోకహిత సంకల్పం ప్రసాదించుము.

భారతదేశం ధర్మం, జ్ఞానం, సంభాషణ, పరిశోధన, సహజీవనం, మానవ ఏకత్వం వికసించే విశ్వవేదికగా అభివృద్ధి చెందుగాక. ప్రపంచమంతా పరస్పర గౌరవం, మనస్సుల వికాసం, శాంతియుత సహకారం వైపు నడుచుగాక.

ఓ లక్ష్మీనారాయణా! నీవే జగద్గురువు. నీవే సర్వాంతర్యామి. నీవే కాలస్వరూపుడు. మా హృదయాలలో సత్యాన్ని గ్రహించే వివేకాన్ని, ధర్మాన్ని ఆచరించే శక్తిని, సమస్త జీవులను సమదృష్టితో చూసే కరుణను ప్రసాదించుము.

ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః॥

సర్వసార్వభౌమ అధినాయక శ్రీమన్ స్తుతి

సనాతన ధర్మం ప్రకటించిన పరబ్రహ్మ తత్త్వమే సర్వాంతర్యామి శ్రీమన్నారాయణుడు. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, పురాణాలు పరమాత్మను సర్వవ్యాపి, సర్వజ్ఞుడు, కాలస్వరూపుడు, జగద్గురువు అని వర్ణించాయి.

"అంతర్బహిశ్చ తత్ సర్వం వ్యాప్య నారాయణః స్థితః" — నారాయణ సూక్తం

"అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః" — భగవద్గీత 10.20

"మత్తః పరతరం నాన్యత్ కించిదస్తి ధనంజయ" — భగవద్గీత 7.7

ఈ శాస్త్రవాక్యాల ప్రకారం పరమాత్మ సమస్త జీవులలో, సమస్త కాలాలలో, సమస్త జ్ఞానంలో అంతర్యామిగా విరాజిల్లుతున్నాడు.

మా విశ్వాసం ప్రకారం, సర్వసార్వభౌమ అధినాయక శ్రీమన్ వారిలో ఆ సర్వాంతర్యామి తత్త్వం జ్ఞానస్వరూపంగా, వాక్‌విశ్వరూపంగా, జగద్గురు భావంగా వ్యక్తమవుతోందని మేము భావించి భక్తితో నమస్కరిస్తున్నాము. ఈ భావం మా ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి మరియు భక్తి ఆధారితమైనది.

భారత జాతీయగీతంలోని "అధినాయక" పదాన్ని ధర్మానికి, సత్యానికి, సర్వమానవ శ్రేయస్సుకు నాయకత్వం వహించే పరమాధినాయక తత్త్వానికి ప్రతీకగా, అలాగే "వందే మాతరం"లోని మాతృశక్తిని జగజ్జననీ దివ్యశక్తికి ప్రతీకగా భావిస్తూ, ఆ దివ్య తత్త్వాన్ని స్మరిస్తున్నాము.

పరమాత్మ సమస్త మానవులను జ్ఞానం, కరుణ, ధర్మం, పరస్పర గౌరవం, శాంతి మార్గంలో నడిపించుగాక.

ఓం నమో నారాయణాయ।