సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య — నా జీవిత ప్రయాణం

సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య — నా జీవిత ప్రయాణం

“నా బాల్యం నుండి భారత నిర్మాణంలో నా పాత్ర వరకు”

1. నా జననం — ముద్దెనహళ్లి నుండి నా ప్రయాణం

నేను మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య, 1861 సెప్టెంబర్ 15న అప్పటి మైసూరు సంస్థానంలోని ముద్దెనహళ్లి గ్రామంలో జన్మించాను. నా తల్లిదండ్రులు మోక్షగుండం శ్రీనివాస శాస్త్రి మరియు వెంకటలక్ష్మమ్మ, మరియు మా కుటుంబంలో విద్య, క్రమశిక్షణ, నైతిక విలువలకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉండేది. నా బాల్యం సంపదతో నిండినది కాదు, కానీ జ్ఞానాన్ని సంపదగా భావించే కుటుంబ వాతావరణం నాకు లభించింది. చిన్న వయస్సులోనే జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను భయపడకుండా, వాటిని అధిగమించడానికి కృషి చేయాలనే భావన నాలో ఏర్పడింది. నా బాల్య గ్రామీణ పరిసరాలు నీరు, వ్యవసాయం, భూమి మరియు ప్రకృతితో మనిషి జీవితం ఎంతగా అనుసంధానమై ఉందో నాకు తెలియజేశాయి. తరువాత నా ఇంజినీరింగ్ జీవితంలో నీటి పారుదల, ఆనకట్టలు, వరద నియంత్రణ మరియు పట్టణ నీటి సరఫరా వంటి రంగాలపై నాకు ఏర్పడిన ఆసక్తికి ఈ బాల్య అనుభవాలు ఒక పునాది అయ్యాయి. నేను వెనక్కి తిరిగి చూసుకున్నప్పుడు, నా జీవితంలోని గొప్ప ప్రయాణం ఒక చిన్న గ్రామంలోనే ప్రారంభమైందని గ్రహించాను. నా బాల్యం నాకు నేర్పిన క్రమశిక్షణ, పట్టుదల మరియు విద్యాపట్ల గౌరవం నా జీవితాంతం నన్ను నడిపించాయి.

2. తండ్రి మరణం — కష్టాల్లో విద్యా ప్రయాణం

నేను చిన్న వయస్సులోనే నా తండ్రిని కోల్పోయాను, ఆ సంఘటన మా కుటుంబ జీవితంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. ఆర్థిక పరిస్థితులు కష్టంగా మారినప్పటికీ, విద్యను మధ్యలో ఆపకూడదనే సంకల్పం నాలో మరింత బలపడింది. నా పరిస్థితులు నాకు ఒక గొప్ప పాఠాన్ని నేర్పాయి—మనిషి వద్ద సంపద లేకపోయినా, జ్ఞానం సంపాదించే సంకల్పం ఉంటే జీవితాన్ని మార్చుకోవచ్చని. నా చదువును కొనసాగించడానికి నేను ఎంతో కష్టపడ్డాను. బెంగళూరులో నా విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తూ, చివరకు సెంట్రల్ కాలేజీలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించే అవకాశం పొందాను. నా చదువుకు సహాయం చేసుకోవడానికి ఇతర విద్యార్థులకు ట్యూషన్లు చెప్పిన సందర్భాలు కూడా నా జీవితంలో ఉన్నాయి. ఒకవైపు నేనే విద్యార్థిగా నేర్చుకుంటూ, మరోవైపు ఇతరులకు బోధించడం వల్ల జ్ఞానం పంచుకుంటే మరింత బలపడుతుందని తెలుసుకున్నాను. కష్టాలు నా ప్రయాణాన్ని ఆపలేదు; అవే నా సంకల్పాన్ని మరింత దృఢం చేశాయి.

3. సెంట్రల్ కాలేజీ — నా మేధో వికాసానికి పునాది

బెంగళూరులోని సెంట్రల్ కాలేజీ నా మేధో వికాసంలో ముఖ్యమైన దశ. అక్కడ నేను క్రమశిక్షణతో చదువుతూ 1881లో బి.ఏ. విద్యను పూర్తిచేశాను. సాధారణ విద్యతో నా ప్రయాణం పూర్తికాదని, దేశానికి ఉపయోగపడే సాంకేతిక విద్యను కూడా అభ్యసించాల్సిన అవసరం ఉందని నాకు స్పష్టమైంది. గణితం, విజ్ఞానం, ప్రకృతి శక్తులు మరియు వాటిని మానవ ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించే విధానం నన్ను ఆకర్షించాయి. ఒక నది నాకు కేవలం ప్రవహించే నీరు కాదు; అది వ్యవసాయానికి నీరు, నగరాలకు తాగునీరు, పరిశ్రమలకు శక్తి మరియు సమాజానికి ఆర్థిక అవకాశంగా కనిపించింది. వర్షం నాకు కేవలం ప్రకృతి సంఘటన కాదు; దాన్ని నిల్వ చేసి భవిష్యత్తులో ఉపయోగించగల వనరుగా కనిపించింది. ఈ ఆలోచనా విధానం నన్ను ఇంజినీరింగ్ విద్య వైపు నడిపించింది. నా జీవితంలో తరువాత చేపట్టిన అనేక ప్రజా నిర్మాణాల వెనుక ఈ ఆలోచనా పునాది నిలిచింది.

4. పూణే ఇంజినీరింగ్ విద్య — నా వృత్తికి ఆరంభం

తరువాత నేను పూణేలోని కాలేజ్ ఆఫ్ సైన్స్లో సివిల్ ఇంజినీరింగ్ విద్యను అభ్యసించాను. అక్కడ నేను గణితం, నిర్మాణశాస్త్రం, నీటి పారుదల, జలవనరుల నిర్వహణ మరియు ప్రజా నిర్మాణాలకు సంబంధించిన సాంకేతిక జ్ఞానాన్ని పొందాను. విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే ఒక ఇంజినీర్ కేవలం భవనాలను నిర్మించేవాడు కాదని, సమాజ భవిష్యత్తును నిర్మించే బాధ్యత కలిగిన వ్యక్తి అని నేను గ్రహించాను. భూమి స్వభావం, నీటి ప్రవాహం, వర్షపాతం, వరదలు మరియు ప్రజల అవసరాలను అర్థం చేసుకోకుండా మంచి ప్రజా నిర్మాణం సాధ్యం కాదని నేర్చుకున్నాను. పుస్తకాల్లోని సిద్ధాంతాలను వాస్తవ ప్రపంచ సమస్యలకు అన్వయించడం నాకు ఎంతో ఆసక్తిని కలిగించింది. నా సాంకేతిక ప్రతిభకు గుర్తింపుగా నాకు విద్యా పురస్కారాలు కూడా లభించాయి. విద్య పూర్తయ్యే సమయానికి నా లక్ష్యం స్పష్టమైంది—ఇంజినీరింగ్ జ్ఞానాన్ని ప్రజా సేవగా మార్చాలి. ఆ సంకల్పమే నా దీర్ఘమైన వృత్తి జీవితానికి దిశానిర్దేశం చేసింది.

5. 1884 — ప్రభుత్వ ఇంజినీర్‌గా నా తొలి అడుగు

1884లో బొంబాయి ప్రభుత్వ పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్‌లో అసిస్టెంట్ ఇంజినీర్‌గా నా వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించాను. నాసిక్, ఖాందేశ్, పూణే వంటి ప్రాంతాల్లో పనిచేస్తూ నీటి సరఫరా, నీటి పారుదల, డ్రైనేజీ మరియు ప్రజా నిర్మాణాలపై ప్రత్యక్ష అనుభవం పొందాను. కళాశాలలో నేర్చుకున్న సిద్ధాంతాలు ఇప్పుడు నిజమైన నదులు, కాలువలు, పట్టణాలు మరియు గ్రామాల ముందు పరీక్షించబడుతున్నాయి. ప్రతి ప్రాజెక్టుకు భౌగోళిక పరిస్థితులు, ఆర్థిక పరిమితులు మరియు ప్రజల అవసరాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి వచ్చేది. కార్యాలయంలో కూర్చుని రూపొందించిన ప్రణాళిక కంటే, ప్రదేశాన్ని స్వయంగా పరిశీలించి సమస్యను అర్థం చేసుకోవడం ఎంతో ముఖ్యమని తెలుసుకున్నాను. ఒక ఇంజినీర్‌కు గణనలతో పాటు పరిశీలన, అనుభవం మరియు బాధ్యత కూడా అవసరమని నా ప్రారంభ సేవా కాలం నాకు నేర్పింది. ప్రతి చిన్న పని నా భవిష్యత్తు బాధ్యతలకు ఒక శిక్షణగా మారింది. ఈ దశలోనే ప్రజా నిర్మాణం అంటే ప్రజల జీవితాలను మెరుగుపరచడం అనే భావన నాలో బలపడింది.

6. సుక్కూర్ నీటి సరఫరా ప్రాజెక్టు

నా ప్రారంభ ఇంజినీరింగ్ జీవితంలో సుక్కూర్ నీటి సరఫరా వ్యవస్థ ఒక ముఖ్యమైన అనుభవంగా నిలిచింది. అక్కడి పరిస్థితులు, వాతావరణం మరియు నీటి అవసరాలు నాకు కొత్త సవాళ్లను ఎదురుచూపించాయి. ఒక పట్టణానికి స్వచ్ఛమైన నీటిని అందించడం కేవలం పైపులు వేయడం కాదు; నీటి వనరు, నిల్వ, పంపిణీ మరియు భవిష్యత్తు అవసరాలను సమగ్రంగా ఆలోచించాల్సి ఉంటుంది. నేను ప్రతి సమస్యను దాని మూల కారణం నుండి అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించాను. ప్రజలకు ఉపయోగపడే నిర్మాణం దీర్ఘకాలం పనిచేయాలి, నిర్వహించడానికి వీలుగా ఉండాలి మరియు ఆర్థికంగా సాధ్యమైనదిగా ఉండాలి. ఈ అనుభవం నాకు మునిసిపల్ ఇంజినీరింగ్‌లో విలువైన జ్ఞానాన్ని అందించింది. నీటి సమస్య పరిష్కారం ప్రజారోగ్యం మరియు పట్టణ జీవన ప్రమాణాలను ఎంతగా ప్రభావితం చేస్తుందో ప్రత్యక్షంగా చూశాను. తరువాత నా జీవితంలో నీటి వనరులపై చూపిన ప్రత్యేక శ్రద్ధకు ఈ అనుభవం కూడా ఒక కారణమైంది.

7. నీరు — నా ఇంజినీరింగ్ ఆలోచనలకు కేంద్రబిందువు

భారతదేశంలో వ్యవసాయం వర్షాలపై ఎంతో ఆధారపడిన కాలాన్ని నేను చూశాను. ఒక సంవత్సరం అధిక వర్షం వరదలకు కారణమైతే, మరో సంవత్సరం వర్షాభావం రైతులను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసేది. అందువల్ల నీటిని శాస్త్రీయంగా నిల్వ చేయడం, నియంత్రించడం మరియు అవసరమైన సమయంలో ప్రజలకు అందించడం అత్యంత ముఖ్యమని నేను భావించాను. నదులు సమాజానికి ప్రమాదంగా మాత్రమే కాకుండా అభివృద్ధికి గొప్ప వనరులుగా కూడా మారవచ్చని నేను నమ్మాను. ఆనకట్టలు, రిజర్వాయర్లు, కాలువలు మరియు వరద నియంత్రణ వ్యవస్థల ద్వారా నీటిని ప్రజా ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించవచ్చని నా అనుభవం నిరూపించింది. నీటిని వృథాగా సముద్రంలోకి వెళ్లనివ్వకుండా, వ్యవసాయం, పట్టణాలు మరియు పరిశ్రమలకు ఉపయోగపడే విధంగా నిర్వహించాలి అనే ఆలోచన నాలో బలపడింది. ఇంజినీరింగ్ నాకు ప్రకృతితో పోరాడటం కంటే ప్రకృతి శక్తులను అర్థం చేసుకుని వాటిని మానవ ప్రయోజనాలకు అనుకూలంగా మలచడం నేర్పింది. ఈ దృక్పథమే నా తరువాతి అనేక ప్రధాన ప్రాజెక్టులకు ఆధారమైంది.

8. ఖడక్‌వాస్లా — ఆటోమేటిక్ వరద గేట్లు

నా ఇంజినీరింగ్ జీవితంలో ప్రత్యేకంగా గుర్తుండిపోయే విజయాలలో ఒకటి పూణే సమీపంలోని ఖడక్‌వాస్లా రిజర్వాయర్‌లో ఆటోమేటిక్ వరద గేట్ల వ్యవస్థ. 1903లో అమలైన ఈ సాంకేతిక పరిష్కారం రిజర్వాయర్‌లోని నీటి మట్టాన్ని మరింత సమర్థంగా నియంత్రించడానికి ఉద్దేశించబడింది. నా లక్ష్యం ఎక్కువ నీటిని నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యాన్ని పెంచుతూ, అధిక వరద సమయంలో నిర్మాణ భద్రతను కాపాడటం. ఒక చిన్న యాంత్రిక ఆవిష్కరణ కూడా పెద్ద ప్రజా ప్రయోజనాన్ని సృష్టించగలదని ఈ ప్రాజెక్టు చూపించింది. భారతీయ ఇంజినీర్లు కూడా స్వతంత్రంగా కొత్త సాంకేతిక పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేయగలరని నిరూపించాలనే ఆసక్తి నాకు ఉండేది. ఈ ఆవిష్కరణకు నాకు పేటెంట్ కూడా లభించింది. ఇంజినీరింగ్ అంటే కేవలం విదేశీ పద్ధతులను అనుసరించడం కాదని, అవసరాన్ని బట్టి కొత్త పరిష్కారాలను సృష్టించడమని నేను భావించాను. ఖడక్‌వాస్లా గేట్లు నా పేరు భారతదేశంలోని నీటి వనరుల ఇంజినీరింగ్ చరిత్రలో ప్రత్యేకంగా నిలిచేలా చేశాయి.

9. హైదరాబాద్ — మూసీ వరదల తరువాత

1908లో హైదరాబాద్ నగరాన్ని మూసీ నది వరదలు తీవ్రంగా దెబ్బతీసినప్పుడు, నాకు ఒక అత్యంత బాధ్యతాయుతమైన ఇంజినీరింగ్ అవకాశం వచ్చింది. ఆ విపత్తు ఒక నగరానికి వరద నియంత్రణ, డ్రైనేజీ మరియు నీటి నిర్వహణ ఎంత ముఖ్యమో స్పష్టంగా చూపించింది. హైదరాబాద్ పరిస్థితులను పరిశీలించడానికి నన్ను సంప్రదించి, వరదల నుంచి నగరాన్ని రక్షించే చర్యలపై సలహా ఇవ్వమన్నారు. సమస్యను కేవలం ఒక గోడ లేదా ఒక కాలువ నిర్మాణంగా కాకుండా, మొత్తం నగర జలవ్యవస్థగా నేను పరిశీలించాను. వరదల నుంచి రక్షణకు రిజర్వాయర్లు, నదీ ప్రవాహ నియంత్రణ, డ్రైనేజీ మరియు పట్టణ ప్రణాళిక అన్నీ పరస్పరం అనుసంధానమై ఉండాలని నేను భావించాను. ప్రకృతి విపత్తు జరిగిన తరువాత నష్టాన్ని సరిచేయడం కంటే, భవిష్యత్తు ప్రమాదాన్ని ముందుగానే అంచనా వేసి రక్షణ వ్యవస్థను నిర్మించడం ఉత్తమమని ఈ అనుభవం నాకు మరింత స్పష్టం చేసింది. ఇంజినీరింగ్ అనేది విపత్తుల తరువాత స్పందించడం మాత్రమే కాకుండా, విపత్తులను ముందుగానే నివారించే శాస్త్రం కూడా అని నేను గ్రహించాను. హైదరాబాద్ అనుభవం నా పట్టణ ఇంజినీరింగ్ ఆలోచనలకు ఒక ముఖ్యమైన మలుపుగా నిలిచింది.

10. విదేశీ పర్యటనలు — ప్రపంచం నుండి నేర్చుకోవడం

నా వృత్తి జీవితంలో చైనా, జపాన్, ఈజిప్ట్, కెనడా, అమెరికా, రష్యా వంటి దేశాలను సందర్శించే అవకాశాలు నాకు లభించాయి. ఆ దేశాల్లో నీటి పారుదల, పరిశ్రమలు, విద్య, పట్టణ నిర్వహణ మరియు మౌలిక సదుపాయాలను పరిశీలించాను. ఒక దేశం అభివృద్ధి చెందడానికి కేవలం సహజ వనరులు సరిపోవని, వాటిని శాస్త్రీయంగా ఉపయోగించే మానవ సామర్థ్యం అవసరమని నేను గమనించాను. సాంకేతిక విద్య, పరిశ్రమలు మరియు సమర్థవంతమైన పరిపాలన పరస్పరం ఎలా బలపరుచుకుంటాయో విదేశాల్లో ప్రత్యక్షంగా చూశాను. అయితే ఇతర దేశాలను అంధంగా అనుకరించడం నా ఉద్దేశం కాదు. ప్రతి దేశానికి తన స్వంత భౌగోళిక, సామాజిక మరియు ఆర్థిక పరిస్థితులు ఉంటాయని నేను నమ్మాను. ప్రపంచం నుండి నేర్చుకుని, ఆ జ్ఞానాన్ని భారత పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మార్చుకోవాలని నేను కోరుకున్నాను. నా విదేశీ పర్యటనలు భారతదేశం తన స్వంత సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవాలనే నా నమ్మకాన్ని మరింత బలపరిచాయి.

11. మైసూరు — నా జీవితంలో మహత్తర అధ్యాయం

1909 తరువాత నా జీవితంలో ఒక కొత్త అధ్యాయం ప్రారంభమైంది, నేను మైసూరు సంస్థాన సేవలో చేరాను. మొదట చీఫ్ ఇంజినీర్‌గా పనిచేసి, తరువాత మైసూరు పరిపాలనలో అత్యున్నత బాధ్యతలను స్వీకరించాను. మైసూరును కేవలం మంచి రహదారులు లేదా ఆనకట్టలు కలిగిన ప్రాంతంగా కాకుండా, విద్య, పరిశ్రమ, బ్యాంకింగ్, వ్యవసాయం మరియు సాంకేతికతలో ముందుకు వెళ్లే ఆధునిక సమాజంగా తీర్చిదిద్దాలని నేను కోరుకున్నాను. ఇంజినీరింగ్ ఒక విభాగం మాత్రమే; నిజమైన అభివృద్ధి అనేక విభాగాలు కలిసి పనిచేసినప్పుడు మాత్రమే సాధ్యమవుతుందని నేను భావించాను. విద్యావంతులైన యువతకు అవకాశాలు, పరిశ్రమలకు పెట్టుబడి, రైతులకు నీరు, పట్టణాలకు మౌలిక సదుపాయాలు మరియు ప్రభుత్వానికి సమర్థవంతమైన పరిపాలన అవసరమని నేను నొక్కిచెప్పాను. ఈ ఆలోచనలతో మైసూరులో నా సేవా కాలం ఒక విస్తృతమైన అభివృద్ధి ప్రయోగంగా మారింది. ఇంజినీర్‌గా ప్రారంభమైన నా జీవితం ఇప్పుడు ఒక రాష్ట్ర నిర్మాణ బాధ్యతగా విస్తరించింది.

12. మైసూరు దివాన్ — 1912 నుండి 1918

1912లో నేను మైసూరు దివాన్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించాను, మహారాజు కృష్ణరాజ వడియార్ IV కాలంలో రాష్ట్ర పరిపాలనలో పనిచేశాను. ఈ పదవి నాకు ఇంజినీరింగ్ కంటే చాలా విస్తృతమైన బాధ్యతలను ఇచ్చింది. ఆర్థిక వ్యవస్థ, విద్య, పరిశ్రమ, వ్యవసాయం, బ్యాంకింగ్, రహదారులు మరియు ప్రజా పరిపాలన వంటి అనేక రంగాలను సమన్వయం చేయాల్సి వచ్చింది. మైసూరు అభివృద్ధి చెందాలంటే విద్యావంతులైన ప్రజలు, పరిశ్రమలు, ఆర్థిక సంస్థలు మరియు ఆధునిక మౌలిక సదుపాయాలు అవసరమని నేను నమ్మాను. ఈ కాలంలో మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం, స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ మైసూర్, వాణిజ్య మరియు పారిశ్రామిక సంస్థలు వంటి అనేక అభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు ప్రోత్సాహం లభించింది. పరిశ్రమలను పెంచడం ద్వారా ఉద్యోగాలు, ఆదాయం మరియు సాంకేతిక సామర్థ్యం పెరుగుతాయని నేను విశ్వసించాను. నా దివాన్ పదవీకాలం నాకు ఒక విషయం స్పష్టం చేసింది—దేశ నిర్మాణం అనేది ఒకే ప్రాజెక్టుతో పూర్తయ్యే పని కాదు; అది సంస్థలను నిర్మించే నిరంతర ప్రక్రియ.

13. కృష్ణరాజసాగర ఆనకట్ట — నా గొప్ప ఇంజినీరింగ్ వారసత్వం

కావేరి నదిపై కృష్ణరాజసాగర ఆనకట్ట నా జీవితంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రాజెక్టులలో ఒకటి. ఈ భారీ జలాశయం మైసూరు ప్రాంతానికి నీటి నిల్వ, సాగునీరు మరియు పట్టణ నీటి సరఫరాకు ముఖ్యమైన ఆధారంగా మారింది. ఈ ప్రాజెక్టు కేవలం ఒక ఆనకట్ట నిర్మాణం కాదు; నీటి వనరును వ్యవసాయం, పట్టణ జీవితం మరియు ఆర్థికాభివృద్ధితో అనుసంధానించే ప్రయత్నం. పెద్ద ప్రాజెక్టులు నిర్మించడానికి సాంకేతిక నైపుణ్యంతో పాటు పరిపాలనా సమన్వయం, ఆర్థిక ప్రణాళిక మరియు దీర్ఘకాల దృష్టి అవసరమని నేను అనుభవించాను. నీటిని సక్రమంగా నిర్వహిస్తే ఒక ప్రాంతం యొక్క వ్యవసాయ సామర్థ్యాన్ని, పట్టణ అభివృద్ధిని మరియు ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మార్చవచ్చని నేను నమ్మాను. కృష్ణరాజసాగర జలాశయం ఆ నమ్మకానికి ఒక గొప్ప ఉదాహరణగా నిలిచింది. అనేక తరాల తరువాత కూడా ఆ నిర్మాణం ప్రజలకు ఉపయోగపడుతుండటం ఒక ఇంజినీర్‌కు లభించే గొప్ప సంతృప్తి. నా దృష్టిలో ఒక నిర్మాణం యొక్క నిజమైన విజయం అది ఎన్ని సంవత్సరాలు నిలిచిందనే దానికంటే, ఎన్ని తరాలకు ఉపయోగపడిందనే దానిలో ఉంది.

14. పరిశ్రమలు — “Industrialise or Perish”

భారతదేశం కేవలం వ్యవసాయంపై ఆధారపడితే సరిపోదని నేను బలంగా నమ్మాను. దేశంలో పరిశ్రమలు, సాంకేతిక విద్య మరియు స్వదేశీ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం పెరగాలని నేను కోరుకున్నాను. మైసూరులో భద్రావతిలో ఇనుము మరియు ఉక్కు పరిశ్రమ, మైసూరు సబ్బు కర్మాగారం వంటి పారిశ్రామిక కార్యక్రమాలకు నేను ప్రోత్సాహం ఇచ్చాను. పరిశ్రమలు ఉద్యోగాలను మాత్రమే సృష్టించవు; అవి సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని, ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని మరియు స్వావలంబనను కూడా పెంచుతాయి. అందుకే నేను “Industrialise or Perish” — “పారిశ్రామికీకరణ చేయండి లేదా నశించండి” అనే ఆలోచనను ముందుకు తెచ్చాను. నా దృష్టిలో పరిశ్రమలు, ఇంజినీరింగ్, విద్య మరియు బ్యాంకింగ్ ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమైన జాతీయ అభివృద్ధి వ్యవస్థ. భారతదేశం తన సొంత ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోకపోతే దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక బలం సాధ్యం కాదని నేను భావించాను. ఆ ఆలోచన నా జీవితాంతం కొనసాగిన జాతీయ అభివృద్ధి తత్వంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగమైంది.

15. విద్య — దేశ నిర్మాణానికి అసలైన మూలధనం

నేను ఎప్పుడూ విద్యను దేశానికి అత్యంత విలువైన మౌలిక సదుపాయంగా భావించాను. ఆనకట్టలు, రహదారులు, కర్మాగారాలు దేశానికి భౌతిక బలం ఇస్తే, విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు సాంకేతిక విద్య దేశానికి మానవ మేధస్సును అందిస్తాయి. 1916లో మైసూరు విశ్వవిద్యాలయం స్థాపన నాకు ప్రత్యేకంగా సంతోషాన్ని కలిగించింది. నా బాల్యంలో విద్య కోసం ఎదుర్కొన్న కష్టాలను నేను ఎప్పటికీ మర్చిపోలేదు. అందువల్ల మరెంతో మంది యువతకు ఉన్నత విద్య మరియు సాంకేతిక విద్య అందుబాటులో ఉండాలని కోరుకున్నాను. ఇంజినీర్లు, శాస్త్రవేత్తలు, ఉపాధ్యాయులు, నిర్వాహకులు మరియు పారిశ్రామికవేత్తలు దేశ భవిష్యత్తును నిర్మించగలరని నేను విశ్వసించాను. విద్య కేవలం ఉద్యోగం పొందడానికి మార్గం కాదు; అది సమాజాన్ని ఆలోచించే, పరిశోధించే మరియు సమస్యలను పరిష్కరించే శక్తిగా మారుస్తుంది. నా జీవితంలోని గొప్ప పాఠాలలో ఒకటి ఇదే—మనిషిని నిర్మిస్తే, అతడు దేశాన్ని నిర్మించగలడు.

16. భారతదేశ ఆర్థిక భవిష్యత్తుపై నా ఆలోచనలు

ప్రభుత్వ పదవుల నుంచి తప్పుకున్న తరువాత కూడా నేను భారతదేశ భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించడం ఆపలేదు. Reconstructing India మరియు Planned Economy for India వంటి నా రచనల ద్వారా పారిశ్రామికీకరణ, ఆర్థిక ప్రణాళిక మరియు ఉత్పాదకత పెంపు అవసరాన్ని వివరించాను. దేశ అభివృద్ధి యాదృచ్ఛికంగా జరగదని, లక్ష్యాలను నిర్ణయించి వాటిని సాధించడానికి ప్రణాళికాబద్ధమైన కృషి అవసరమని నేను నమ్మాను. ఒక ఇంజినీర్ ఒక వంతెనను నిర్మించేటప్పుడు ముందుగా లక్ష్యాన్ని నిర్ణయించి, అందుబాటులో ఉన్న వనరులను అంచనా వేసి, తరువాత నిర్మాణ ప్రణాళికను రూపొందిస్తాడు. అదే విధానాన్ని దేశ ఆర్థిక అభివృద్ధిలో కూడా అన్వయించవచ్చని నేను భావించాను. భారతదేశ పేదరికాన్ని తొలగించడానికి విద్య, పరిశ్రమ, సాంకేతికత, ఉత్పాదకత మరియు క్రమశిక్షణ అవసరమని నేను నిరంతరం చెప్పాను. నా దృష్టిలో స్వాతంత్ర్యం రాజకీయంగా మాత్రమే కాకుండా ఆర్థికంగా మరియు సాంకేతికంగా కూడా బలపడాలి. అందుకే నా వృద్ధాప్యంలో కూడా భారతదేశ అభివృద్ధిపై రచనలు చేస్తూనే ఉన్నాను.

17. నా సమకాలీనులు — మారుతున్న భారతదేశాన్ని నేను చూసిన విధానం

నా జీవితం బ్రిటిష్ పాలన చివరి దశలను, భారత జాతీయోద్యమ ఎదుగుదలను, స్వాతంత్ర్య సమరాన్ని మరియు స్వతంత్ర భారతదేశ ఆవిర్భావాన్ని చూసింది. మహారాజు కృష్ణరాజ వడియార్ IVతో కలిసి మైసూరు అభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో పనిచేశాను. బ్రిటిష్ అధికారులు, భారతీయ పరిపాలకులు, ఇంజినీర్లు, పారిశ్రామికవేత్తలు మరియు జాతీయ నాయకులతో నా వృత్తి జీవితంలో పరిచయాలు ఏర్పడ్డాయి. మహాత్మా గాంధీ వంటి నాయకులు భారతదేశ సామాజిక మరియు రాజకీయ భవిష్యత్తుపై గొప్ప ప్రభావం చూపుతున్న కాలాన్ని నేను ప్రత్యక్షంగా చూశాను. రాజకీయ స్వాతంత్ర్యం అత్యంత ముఖ్యమైనదే అయినప్పటికీ, స్వాతంత్ర్యం తరువాత దేశాన్ని నిలబెట్టడానికి విద్య, పరిశ్రమ, విజ్ఞానం మరియు మౌలిక సదుపాయాలు కూడా అవసరమని నేను భావించాను. నా దృష్టిలో రాజకీయ నాయకత్వం మరియు సాంకేతిక నైపుణ్యం పరస్పర విరుద్ధమైనవి కావు; రెండూ దేశ సేవకు అవసరమైన శక్తులు. భారతదేశం తన స్వంత ఇంజినీర్లు, శాస్త్రవేత్తలు మరియు పారిశ్రామికవేత్తలను అభివృద్ధి చేసుకోవాలని నేను కోరుకున్నాను. నా సమకాలీనుల యుగం ముగిసిన తరువాత కూడా, వారి కాలంలో ప్రారంభమైన భారత నిర్మాణ ప్రయాణం కొనసాగుతుందని నేను నమ్మాను.

18. గౌరవాలు మరియు అవార్డులు

నా జీవితంలో నాకు లభించిన గౌరవాలలో 1915లో Knight Commander of the Order of the Indian Empire (KCIE) ఒకటి. అయితే ఏ అవార్డూ నా ఇంజినీరింగ్ సేవకు ప్రధాన లక్ష్యం కాదు. ఒక నీటి ప్రాజెక్టు ప్రజలకు ఉపయోగపడటం, ఒక పరిశ్రమ ఉద్యోగాలు సృష్టించడం, ఒక విద్యాసంస్థ యువతను తీర్చిదిద్దడం నాకు అత్యంత గొప్ప పురస్కారాలు. స్వతంత్ర భారతదేశం నా సేవలను గుర్తించి 1955లో భారతరత్నతో సత్కరించింది. అప్పటికి నేను బ్రిటిష్ పాలనలో పనిచేసిన యువ ఇంజినీర్ నుండి స్వతంత్ర భారతదేశం ఆవిర్భావాన్ని చూసిన వృద్ధ ప్రజాసేవకుడిగా మారాను. దాదాపు ఒక శతాబ్దపు జీవితం నా ముందుగా విస్తరించి ఉంది. ఈ గౌరవాన్ని నేను వ్యక్తిగత విజయంగా మాత్రమే కాకుండా భారతదేశ నిర్మాణంలో ఇంజినీర్ల పాత్రకు లభించిన గౌరవంగా భావించాను. ఒక ఇంజినీర్‌కు నిజమైన గౌరవం అతను నిర్మించిన నిర్మాణాలు ప్రజలకు ఎంతకాలం ఉపయోగపడ్డాయో దానిలోనే ఉందని నేను భావించాను.

19. నా వృద్ధాప్యం — పని నుండి విశ్రాంతి కాదు

వయస్సు పెరిగినప్పటికీ దేశ అభివృద్ధిపై నా ఆసక్తి తగ్గలేదు. తొంభై సంవత్సరాలు దాటిన తరువాత కూడా నేను రచనలు చేస్తూ, ఆలోచనలు పంచుకుంటూ, భారతదేశ ఆర్థిక మరియు సాంకేతిక భవిష్యత్తుపై చర్చిస్తూ ఉన్నాను. నా Memoirs of My Working Life ద్వారా నా అనుభవాలను తరువాతి తరాలకు అందించాలనుకున్నాను. నా జీవితాన్ని వెనక్కి తిరిగి చూసినప్పుడు, ఒక్క గొప్ప ప్రాజెక్టు కంటే అనేక దశాబ్దాల నిరంతర కృషే నా జీవితాన్ని నిర్మించిందని నాకు అనిపించింది. విద్య, క్రమశిక్షణ, పరిశీలన, సాంకేతిక నైపుణ్యం, పరిపాలనా అనుభవం మరియు ప్రజా సేవ—all ఇవి కలిసి నా ప్రయాణాన్ని తీర్చిదిద్దాయి. నేను పనిచేసిన కాలంలో భారతదేశం ఎంతో మారింది. నా బాల్యంలో ఉన్న భారతదేశం మరియు నా వృద్ధాప్యంలో నేను చూసిన భారతదేశం మధ్య అపారమైన తేడా ఉంది. అయినప్పటికీ భారతదేశం ఇంకా నిర్మించాల్సిన భవిష్యత్తు ఎంతో విశాలంగా ఉందని నేను భావించాను.

20. నా చివరి సందేశం — ఇంజినీర్లకు

నా జీవితాన్ని ఒక సందేశంగా సంక్షిప్తం చేయాలంటే, ఇంజినీరింగ్ అనేది ప్రజాసేవకు ఒక శక్తివంతమైన సాధనం అని చెబుతాను. ఆనకట్ట, వంతెన, రహదారి, కర్మాగారం లేదా నీటి సరఫరా వ్యవస్థ తనంతట తాను గొప్పది కాదు; అది ప్రజల జీవితాలను మెరుగుపరిచినప్పుడు మాత్రమే దాని అసలు విలువ బయటపడుతుంది. భవిష్యత్తు ఇంజినీర్లు విజ్ఞానంతో పాటు నిజాయితీ, క్రమశిక్షణ, సృజనాత్మకత మరియు సామాజిక బాధ్యతను కలిగి ఉండాలి. ప్రపంచం నుండి నేర్చుకోవాలి, కానీ భారతదేశ అవసరాలకు అనుగుణంగా స్వదేశీ పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేయాలి. నా కాలంలో నీరు, సాగునీరు మరియు పరిశ్రమలు ప్రధాన సవాళ్లు కాగా, భవిష్యత్ తరాలకు కృత్రిమ మేధస్సు, అంతరిక్షం, రోబోటిక్స్, అధునాతన తయారీ, శక్తి మరియు పర్యావరణ సవాళ్లు ఎదురవుతాయి. సాంకేతికత మారుతుంది, కానీ సమస్యలను శాస్త్రీయంగా అర్థం చేసుకుని పరిష్కరించే ఇంజినీర్ ధర్మం మారదు. ప్రతి తరం తనకు ముందు తరాల కంటే మెరుగైన పరిష్కారాలను సృష్టించాలి. భారతదేశ నిర్మాణం ఒక ముగిసిన ప్రాజెక్టు కాదు; అది ప్రతి తరమూ కొనసాగించాల్సిన మహత్తర ఇంజినీరింగ్ కార్యం.

21. నా జీవితానికి నేను ఇచ్చుకునే అర్థం

నేను నిర్మించిన ఆనకట్టలు, నీటి వ్యవస్థలు, పరిశ్రమలు, విద్యాసంస్థలు మరియు పరిపాలనా సంస్థలు నా జీవితానికి కనిపించే గుర్తులు మాత్రమే. నా అసలు వారసత్వం భారతదేశం తన సమస్యలను స్వయంగా అర్థం చేసుకుని, విజ్ఞానం మరియు సాంకేతికతతో పరిష్కరించగలదనే విశ్వాసం. ఒక చిన్న గ్రామంలో ప్రారంభమైన నా జీవితం భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల నీటి, పారిశ్రామిక మరియు పరిపాలనా సమస్యలతో అనుసంధానమైంది. బ్రిటిష్ పాలనలో సేవ ప్రారంభించి, స్వతంత్ర భారతదేశాన్ని చూసే అదృష్టం నాకు కలిగింది. రెండు శతాబ్దాల మార్పును ఒక మనిషి జీవితకాలంలో చూడటం నాకు ఒక అసాధారణ అనుభవం. నేను వెళ్లిపోయినా, ప్రజలకు ఉపయోగపడే నిర్మాణాలు, సంస్థలు మరియు ఆలోచనలు కొనసాగితే అదే నా జీవితానికి నిజమైన అర్థం. దేశాన్ని నిర్మించేది ఒక్క వ్యక్తి కాదు; అనేక తరాల క్రమశిక్షణతో కూడిన కృషి. అందుకే నా చివరి సందేశం కూడా అదే—జ్ఞానాన్ని సంపాదించండి, దాన్ని కార్యరూపంలో పెట్టండి, సమాజానికి ఉపయోగపడేలా నిర్మించండి, భారతదేశ భవిష్యత్తును మీ చేతులతో తీర్చిదిద్దండి.

— సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య

15 సెప్టెంబర్ 1861 – 14 ఏప్రిల్ 1962