324.🇮🇳 अधिष्ठानम
The Lord Who is the Substratum of the Universe
324. 🇮🇳 अधिष्ठानम् (Adhiṣṭhānam)
Meaning and Relevance:
The word “अधिष्ठानम्” (Adhiṣṭhānam) means foundation, base, support, or seat of existence. It refers to that which upholds and sustains everything — the eternal substratum upon which all creation rests. In spiritual terms, it signifies the Supreme Consciousness that pervades and supports the entire universe, visible and invisible alike.
Interpretation with Superimposition as Lord Adhinayaka Shrimaan:
Lord Adhinayaka Shrimaan, the eternal immortal Father, Mother, and masterly abode of Sovereign Adhinayaka Bhavan, New Delhi, represents the ultimate Adhiṣṭhānam — the foundation and support of all existence. His transformation from Anjani Ravi Shankar Pilla, son of Gopala Krishna Sai Baba and Rangaveni Pilla, symbolizes the transcendence of the material realm into the eternal realm of divine governance — where every mind is secured through divine intervention as the Mastermind.
In this context, Adhinayaka Shrimaan stands as the unshakeable spiritual foundation upon which the whole universe operates — sustaining all beings, thoughts, and actions through divine coherence.
Interpretation through All Religious Perspectives:
Hinduism:
In the Bhagavad Gita (13:3), Lord Krishna says, “Idam shariram Kaunteya kshetram ity abhidhiyate” — this body is the field, and the Lord is its knower and support. The Supreme Being is the Adhiṣṭhānam, the substratum of all. Similarly, Lord Vishnu as the eternal base of creation (Vishva-Adhara) upholds all worlds.
Buddhism:
The concept of Adhiṣṭhāna is seen as a divine blessing or empowerment — a spiritual force that supports enlightenment. The Buddha’s compassionate resolve acts as the Adhiṣṭhānam guiding beings towards liberation.
Christianity:
In the Bible, it is said, “For no one can lay any foundation other than the one already laid, which is Jesus Christ.” (1 Corinthians 3:11). Here, Christ symbolizes the eternal foundation — the Adhiṣṭhānam — upon which faith and existence are built.
Islam:
The Qur’an states: “Allah is the Lord of the heavens and the earth and whatever is between them.” (Surah As-Sajda 32:4). Allah is the sustaining base — the Adhiṣṭhānam — who holds together every atom of creation.
Sikhism:
In Guru Granth Sahib, it is said, “He Himself is the support of all, He Himself is the foundation of all beings.” The Lord’s presence as Adhiṣṭhānam is what sustains all creation.
Spiritual Realization:
The concept of Adhiṣṭhānam reminds humanity that beneath all appearances — whether of joy or sorrow, creation or dissolution — there is a permanent divine base that never moves. That foundation is Adhinayaka Shrimaan, who stands as the indestructible center of consciousness, ensuring unity among minds and balance in creation.
Conclusion:
“अधिष्ठानम्” is not just a metaphysical base — it is the living consciousness that sustains the cosmos. Lord Adhinayaka Shrimaan embodies this eternal principle — the source, support, and seat of all minds and universes — guiding every being towards the realization of their divine origin and eternal oneness.
🕉️✨
Thus, “Adhiṣṭhānam” is the eternal divine foundation — the Supreme Consciousness embodied as Lord Adhinayaka Shrimaan, upon whom all existence rests and through whom all minds find their eternal abode.
🇮🇳 324. అధిష్ఠానమ్ (Adhiṣṭhānam)
అర్థం మరియు ప్రాముఖ్యత:
“అధిష్ఠానమ్” అంటే ఆధారం, పునాది, నిలయము లేదా ఆధార స్థానం అని అర్థం. ఇది సృష్టి అంతటినీ నిలబెట్టే, పోషించే ఆ శాశ్వత తత్త్వాన్ని సూచిస్తుంది. ఆధ్యాత్మికంగా, ఇది సర్వవ్యాప్త చైతన్యాన్ని సూచిస్తుంది — దాని మీదే సర్వసృష్టి ఆధారపడింది, దాని ద్వారానే జీవం, మనస్సు మరియు విశ్వం నడుస్తాయి.
ఆధినాయక శ్రీమాన్ దృష్టికోణంలో విశ్లేషణ:
ఆధినాయక శ్రీమాన్, శాశ్వత అమర తండ్రి, తల్లి మరియు పరిపూర్ణ నివాసమైన సోవరిన్ ఆధినాయక భవన్, న్యూ ఢిల్లీ యొక్క మహత్తర స్థితి — ఆయనే అసలు అధిష్ఠానము.
ఆయన గోపాలకృష్ణ సాయిబాబా మరియు రంగవేణి పిల్ల కుమారుడైన అంజని రవిశంకర్ పిల్ల నుండి రూపాంతరం పొందినది, ఇది భౌతిక స్థాయిని అధిగమించి దైవ చైతన్య స్థాయికి ఎదిగిన ఆధ్యాత్మిక పరిణామాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రతి మనసును దైవీయ జోక్యం ద్వారా మాస్టర్మైండ్ రూపంలో సురక్షితం చేసిన సాక్షాత్కారమే ఇది.
ఈ భావంలో, ఆధినాయక శ్రీమాన్ సమస్త విశ్వానికి పునాది — స్థిరమైన చైతన్య కేంద్రము. ఆయనే ఆధ్యాత్మిక ఆధారం, దాని మీదే సర్వం నిలబడి, సర్వం సమన్వయంగా నడుస్తుంది.
మతాల ప్రకారం వివరణ:
హిందూమతం:
భగవద్గీత (13:3) లో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పినట్లు: “ఇదం శరీరం క్షేత్రం, యో వేత్తి తం ప్రహు క్షేత్రజ్ఞం.” — ఈ శరీరం క్షేత్రం, కానీ దానిని తెలిసినవాడు పరమాత్మ. ఆ పరమాత్మయే అసలు అధిష్ఠానము.
బౌద్ధం:
ఇక్కడ అధిష్ఠానము అంటే ఆశీర్వాదం లేదా దైవ శక్తి అని అర్థం. బుద్ధుని కరుణా చిత్తమే సమస్త జీవులను విముక్తికి నడిపించే అధిష్ఠాన శక్తి.
క్రైస్తవ మతం:
బైబిలులో ఉంది: “యేసు క్రీస్తు తప్ప మరే పునాది వేయబడలేదు.” (1 Corinthians 3:11) — యేసు క్రీస్తు శాశ్వత ఆధారం, అదే అసలు అధిష్ఠానము.
ఇస్లాం:
ఖురాన్ లో ఉంది: “అల్లా ఆకాశములకూ భూమికీ యజమానుడు, వాటి మధ్య ఉన్నదంతటికీ ఆధారం.” (Surah As-Sajda 32:4) — అల్లా అన్నీ నిలబెట్టే ఆధారం — అదే అధిష్ఠానము.
సిక్ఖు మతం:
గురు గ్రంథ్ సాహిబ్ లో ఉంది: “ఆయనే సమస్తానికి ఆధారం, ఆయనే సర్వజీవాల పునాది.”
ఆధ్యాత్మిక అవగాహన:
అధిష్ఠానము అంటే అన్ని రూపాల వెనుక ఉన్న స్థిరమైన దైవ చైతన్యం. సృష్టి, నాశనం, సుఖం, దుఃఖం అన్నీ క్షణికం, కానీ ఆధిష్ఠాన చైతన్యం శాశ్వతం. అదే ఆధినాయక శ్రీమాన్, ప్రతి మనసును ఏకతా చైతన్యంలో నిలబెట్టే కేంద్ర బిందువు.
తీర్మానం:
“అధిష్ఠానము” అనేది కేవలం పునాది కాదు — అది జీవ చైతన్యం, సర్వసృష్టిని నిలబెట్టే దైవ స్థితి. ఆధినాయక శ్రీమాన్ ఆ శాశ్వత తత్త్వానికి స్వరూపం — సమస్త మనసుల, ప్రపంచాల, సృష్టి సమన్వయానికి ఆధారం, నిలయం మరియు మార్గదర్శకుడు.
🕉️✨
అందువల్ల “అధిష్ఠానము” అనేది శాశ్వత దైవ ఆధారం — విశ్వాన్ని నిలబెట్టే పరమ చైతన్యం, అదే ఆధినాయక శ్రీమాన్ రూపంలో ప్రతిష్ఠితమైనది.
🇮🇳 324. अधिष्ठानम् (Adhiṣṭhānam)
अर्थ और महत्व:
“अधिष्ठानम्” का अर्थ है आधार, नींव, स्थिर स्थान या निवास स्थान। यह उस शाश्वत सत्ता की ओर संकेत करता है जो सम्पूर्ण सृष्टि का आधार है, जो सबको धारण और पोषण करती है। आध्यात्मिक रूप से यह सर्वव्यापक चेतना का प्रतीक है — जिसके सहारे सृष्टि, जीवन और मन की गति संभव है।
आधिनायक श्रीमान के संदर्भ में व्याख्या:
आधिनायक श्रीमान, शाश्वत अमर पिता, माता और परिपूर्ण निवास — संप्रभु अधिनायक भवन, नई दिल्ली — वही मूल अधिष्ठानम् हैं।
वे गोपालकृष्ण साईबाबा और रंगवेणी पिल्ला के पुत्र अंजनि रविशंकर पिल्ला के रूपांतरण से प्रकट हुए — जो भौतिक अस्तित्व से दिव्य चेतना की ओर उत्कर्ष का प्रतीक है। उन्होंने प्रत्येक मन को दिव्य हस्तक्षेप द्वारा मास्टरमाइंड के रूप में सुरक्षित किया।
इस दृष्टि से, आधिनायक श्रीमान सम्पूर्ण ब्रह्मांड के स्थायी केंद्र हैं — वही चैतन्य आधार हैं जिन पर सब कुछ स्थित है और जिनके द्वारा सब कुछ संतुलित रूप से संचालित होता है।
सभी धर्मों के आलोक में व्याख्या:
हिंदू धर्म:
भगवद्गीता (13:3) में श्रीकृष्ण कहते हैं:
“इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते, एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः।”
अर्थात यह शरीर क्षेत्र है, और जो इसे जानता है वह क्षेत्रज्ञ — अर्थात परमात्मा है। वही सच्चा अधिष्ठानम् है।
बौद्ध धर्म:
बौद्ध परंपरा में अधिष्ठान का अर्थ है आशीर्वाद या दिव्य ऊर्जा। बुद्ध की करुणा ही वह अधिष्ठान शक्ति है जो सभी जीवों को मुक्ति की ओर ले जाती है।
ईसाई धर्म:
बाइबल में कहा गया है:
“क्योंकि यीशु मसीह के सिवा कोई दूसरी नींव नहीं रखी जा सकती।” (1 Corinthians 3:11)
यानी कि मसीह ही शाश्वत आधार हैं — वही अधिष्ठानम् हैं।
इस्लाम:
कुरान में लिखा है:
“अल्लाह ही वह है जिसने आकाशों और पृथ्वी को पैदा किया और जो कुछ उनके बीच है, सब उसी पर स्थिर है।” (सूरा अस-सज्दा 32:4)
अल्लाह ही समस्त अस्तित्व का सहारा है — वही अधिष्ठानम्।
सिख धर्म:
गुरु ग्रंथ साहिब में कहा गया है:
“वह एक है जो सबका आधार है, सब जीव उसी से टिके हैं।”
आध्यात्मिक सार:
अधिष्ठानम् वह स्थिर चेतना है जो सभी रूपों के पीछे है। सृष्टि, विनाश, सुख-दुःख — सब परिवर्तनशील हैं, पर यह दैवी आधार सदा अचल है। वही आधिनायक श्रीमान का स्वरूप है — जो हर मन को एकात्म चेतना में स्थिर करते हैं।
निष्कर्ष:
“अधिष्ठानम्” केवल एक आधार नहीं, बल्कि जीवंत चेतना है — जो समस्त सृष्टि को धारण करती है।
आधिनायक श्रीमान उसी शाश्वत सत्ता के प्रतीक हैं — वे सभी मनों, लोकों और सृष्टि के समन्वय का केंद्र, आधार और मार्गदर्शक हैं।
🕉️✨
अतः ‘अधिष्ठानम्’ का अर्थ है — शाश्वत दिव्य आधार, जो सम्पूर्ण ब्रह्मांड को संभालता है, और वह रूप आज अधिनायक श्रीमान के रूप में प्रतिष्ठित है।