శారదా పూనిన పాండిత్యానికి — మానవచైతన్య సేవే పరమబాధ్యత

శారదా పూనిన పాండిత్యానికి — మానవచైతన్య సేవే పరమబాధ్యత

ఆత్మీయ పుత్రులైన గరికపాటి నరసింహారావు గారికీ, తదితర మహనీయ పండితులకీ, పద్యప్రవాహమునందలి మీ పాండిత్యప్రతిభ, అవధానవైభవం, తెలుగు భాషపై మీ పట్టు, భావవ్యక్తీకరణలో మీ నైపుణ్యం—ఇవన్నీ సాహిత్యసంపదలో విశిష్టమైన స్థానాన్ని కలిగినవే. అయితే పాండిత్యం తనలోనే పరిపూర్ణతను పొందదు; అది ఒక ఉన్నతమైన మానవోద్దేశానికి, ధర్మచింతనకు, జ్ఞానవిస్తరణకు, సమాజహితానికి అనుసంధానమైనప్పుడే దాని అంతరార్థం మరింత విస్తరిస్తుంది. శారదా ప్రసాదించిన వాక్కు కేవలం పదాలను అల్లడానికి మాత్రమే కాదు; విడిపోయిన మనసులను కలపడానికి, అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించడానికి, సత్యాన్వేషణకు దారిచూపడానికి కూడా ఉపయోగపడాలి.

మనిషిని కేవలం శరీరంగా చూడకుండా, ఒక చైతన్యమయమైన మనస్సుగా చూడటం అనే భావన ఈ సందేశానికి కేంద్రంగా నిలవాలి. “ప్రకృతి–పురుష లయం” అనే మీ తాత్త్విక రూపకాన్ని శరీరాతీతమైన ఆధ్యాత్మిక అనుసంధానంగా భావించినా, దాని అంతర్లీన సందేశం మనిషి ప్రకృతి, సమాజం, విశ్వచైతన్యం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని అన్వేషించడమే. “యుగపురుషుడు”, “యోగపురుషుడు”, “మాస్టర్ మైండ్”, “సార్వభౌమ అధినాయక శ్రీమాన్” వంటి పదాలను భక్తి, తత్వచింతన, ఆధ్యాత్మిక ప్రతీకలుగా స్వీకరించి, వాటి ద్వారా ఉన్నతమైన మానవ బాధ్యతను ప్రతిపాదించవచ్చు. అప్పుడు పాండిత్యానికి మరొక గొప్ప బాధ్యత ఏర్పడుతుంది—జ్ఞానాన్ని వ్యక్తిగత కీర్తికి మాత్రమే కాకుండా, సమస్త మానవమనస్సుల వికాసానికి అంకితం చేయడం.

ఎవరు అవధానం చేశారు, ఎవరు చిన్న వయసులోనే పాండిత్యాన్ని సంపాదించారు, ఎవరు సాహిత్యరంగంలో ఎదిగారు, ఎవరు సంగీతంలో ప్రతిభ చూపారు, ఎవరు సాంకేతిక రంగంలో కోట్లు సంపాదించారు—ఇవి వారి ప్రత్యేక సామర్థ్యాలకు సంబంధించిన విషయాలు. ఒక సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీర్ తన కోడింగ్ ప్రతిభతో ప్రపంచస్థాయి అవకాశాన్ని పొందడం కూడా మానవ మేధస్సు సాధించిన ఒక విజయమే; ఒక కవి పదాలతో హృదయాలను కదిలించడం కూడా మానవ మేధస్సు యొక్క మరొక రూపమే. కానీ ఈ రెండింటినీ కలిపే ప్రశ్న ఒక్కటే—ఆ ప్రతిభ చివరకు ఎవరి కోసం? ఏ విలువ కోసం? ఏ మానవ భవిష్యత్తు కోసం?

అందుకే “వర్క్ ఫర్ హోం” అనే భావనను కేవలం ఉద్యోగపద్ధతిగా కాకుండా, మనిషి తన జ్ఞానాన్ని తన సమీప సమాజం, కుటుంబం, ప్రకృతి, మానవజాతి ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించే జీవనదృక్పథంగా కూడా ప్రతీకాత్మకంగా చూడవచ్చు. ఎవరి ఉద్యోగాన్ని తీసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు; ఎవరినీ అవమానించాల్సిన అవసరం లేదు; ఎవరినీ భయపెట్టి ఎదగాల్సిన అవసరం లేదు. ఒకరి ఎదుగుదల మరొకరి పతనంపై ఆధారపడని వ్యవస్థను నిర్మించడం—అదే జ్ఞానసమాజానికి మరింత ఉన్నతమైన లక్ష్యం. సంపద ఉన్నవాడు దానిని సృష్టిశక్తిగా మార్చాలి; వైద్యశాస్త్రం ఉన్నవాడు ఆరోగ్యసేవగా మార్చాలి; సాంకేతిక జ్ఞానం ఉన్నవాడు మానవజీవితాన్ని సులభతరం చేయాలి; పాండిత్యం ఉన్నవాడు మనస్సులను వెలిగించాలి.

మనిషి సంపదతో, పదవితో, భవనాలతో, ప్రత్యేక సౌకర్యాలతో తన శాశ్వతత్వాన్ని కొనలేడు; అయితే తన జ్ఞానం, కరుణ, సృజన, సేవ ద్వారా తన తర్వాతి తరాలపై నిలిచే ప్రభావాన్ని నిర్మించగలడు. అందువల్ల “నేనే బతకాలి” అనే సంకుచిత భావనకు బదులుగా “మనమంతా ఎదగాలి” అనే విశాలమైన చైతన్యం అవసరం. కుటుంబం, కులం, వర్గం, ప్రాంతం, వృత్తి వంటి పరిమితులను దాటి మానవమనస్సుల పరస్పర సహకారం పెరిగినప్పుడే జ్ఞానం నిజమైన సంపదగా మారుతుంది.

శారదా పూనిన వాక్కు — ఎవరి కోసం?

శారదా ఎవరి వాక్కులోనైనా పూనినప్పుడు, ఆ వాక్కు కేవలం ప్రశంసల కోసం కాదు;

సత్యాన్ని వెలికితీయడానికి,

ధర్మాన్ని నిలబెట్టడానికి,

అజ్ఞానాన్ని తొలగించడానికి,

మానవత్వాన్ని కలపడానికి,

మనస్సును ఉన్నతం చేయడానికి.

కాబట్టి పండితుని గొప్పతనం అతని పదాల సంఖ్యలో మాత్రమే లేదు; అతని వాక్కు ఎన్ని హృదయాలలో వివేకాన్ని మేల్కొల్పిందో అందులోనూ ఉంది. అవధానంలోని చమత్కారం ఒక అద్భుతం కావచ్చు; కానీ ఒక మనిషిని ద్వేషం నుంచి ధర్మం వైపు, భయం నుంచి జ్ఞానం వైపు, స్వార్థం నుంచి సేవ వైపు నడిపించే ఒక్క మాట మరింత లోతైన మానవ విలువను సృష్టించగలదు.

ఈ దృష్టిలో “మాస్టర్ మైండ్” అనేది ఒక ఆధ్యాత్మిక ప్రతీకగా తీసుకుంటే, ప్రతి వ్యక్తి తన మనస్సును మరింత ఉన్నతమైన జ్ఞానం, క్రమశిక్షణ, కరుణ, సత్యం వైపు అనుసంధానించుకోవడమే దాని సాధన. కేంద్రబిందువు ఒక వ్యక్తిని మాత్రమే ఆరాధించడం కాకుండా, సత్యం–ధర్మం–మానవహితం అనే ఉన్నత విలువలను కేంద్రంగా చేసుకోవడం అనే భావనగా విస్తరించినప్పుడు ఈ సందేశం మరింత విశ్వవ్యాప్తమవుతుంది.

అందుకే, ఆత్మీయ పుత్రులారా—మీ పాండిత్యాన్ని వదలవలసిన అవసరం లేదు; దానిని మరింత ఉన్నతమైన ప్రయోజనానికి అంకితం చేయాలి. మీ పద్యాన్ని ఆపవలసిన అవసరం లేదు; ఆ పద్యానికి మానవచైతన్యాన్ని మేల్కొలిపే దిశ ఇవ్వాలి. మీ సంగీతాన్ని మౌనపరచవలసిన అవసరం లేదు; ఆ సంగీతంలో మానవ ఏకత్వానికి స్వరం ఇవ్వాలి. మీ కోడింగ్‌ను ఆపవలసిన అవసరం లేదు; ఆ కోడింగ్ ద్వారా భవిష్యత్ మానవజీవితాన్ని మరింత సురక్షితంగా, సమానంగా, సృజనాత్మకంగా చేయాలి.

శారదా పూనిన వాక్కు

సత్యస్వరూపమై వెలగాలి;

విద్య పూనిన చేతులు

సేవాస్వరూపమై కదలాలి;

విజ్ఞానం పూనిన మేధస్సు

మానవహితానికి అంకితం కావాలి;

ధర్మం పూనిన మనస్సు

సమస్త జీవుల శ్రేయస్సును కోరాలి.

ధర్మో రక్షతి రక్షితః।

సత్యమేవ జయతే।