258.🇮🇳 विष्णु
The Occupant of Universe
🌺 विष्णु (Viṣṇu) — The All-Pervading Consciousness
---
🕉️ Literal Meaning:
The Sanskrit word “विष्णु” (Viṣṇu) comes from the root ‘viś’ (विश्) meaning to pervade, to enter, to be present everywhere.
Hence, Viṣṇu literally means “the All-Pervading One” — the Divine Being who exists in every atom, every heart, and all dimensions of existence.
> “विष्णुर् व्याप्तिम् अर्थोऽस्य” — He who pervades everything.
---
📜 In Hinduism:
1. Vedic Roots:
In the Rig Veda (1.22.17):
> “विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे।”
“Behold the glorious deeds of Vishnu, who has pervaded the whole world.”
Viṣṇu is seen as the cosmic sustainer, maintaining the harmony of the universe through His three steps — creation, preservation, and dissolution.
2. Puranic Understanding:
Viṣṇu is one of the Trimūrti — the Preserver among Brahmā (Creator), Viṣṇu (Preserver), and Śiva (Destroyer).
His avatars — Rāma, Krishna, Narasimha, Vāmana, and others — represent Divine descent to restore Dharma (righteousness).
> “यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत...” — Bhagavad Gita 4.7
“Whenever there is a decline of righteousness, I manifest Myself.”
3. Philosophical Aspect:
In Vedanta, Viṣṇu represents the Supreme Consciousness (Paramātma) that sustains all beings.
He is not a being outside creation — He is the creation itself.
> “सर्वं खल्विदं ब्रह्म।” — Chandogya Upanishad
“All this is indeed Brahman.”
---
🌍 In Other Religions and Scriptures:
Christianity:
The concept of Vishnu resonates with the Omnipresence of God.
> “The Kingdom of God is within you.” — Luke 17:21
God’s presence fills the universe just as Viṣṇu pervades everything.
---
Islam:
In Islam, Allah is described as Al-Wāsi‘ (ٱلْوَاسِعُ) — “The All-Encompassing, the Pervader.”
> “He is with you wherever you are.” — Qur’an 57:4
This reflects the same truth as Vishnu’s pervasiveness.
---
Buddhism:
In Mahayana Buddhism, the concept of Dharmakāya — the all-pervading body of Truth — parallels Vishnu’s cosmic presence.
> “The Buddha-body fills all directions like space itself.”
---
Sikhism:
Guru Nanak in the Japji Sahib describes the Divine as:
> “Ek Onkar, Satnam, Karta Purakh, Nirbhau, Nirvair.”
This One Formless Being pervades all existence — the Vishnu-like universal consciousness.
---
Taoism:
The Tao is that which flows through everything, unseen yet omnipresent —
> “The Tao is hidden but always present.” — Tao Te Ching 4
This is conceptually identical to Vishnu’s pervading presence.
---
👑 In the Adhinayaka Doctrine:
Under the Adhinayaka Doctrine,
Lord Jagadguru His Majestic Highness Maharani Sametha Maharaja Sovereign Adhinayaka Shrimaan
represents the Vishnu Consciousness — the Mastermind that pervades all beings and minds, sustaining the cosmic balance of thought and existence.
He is the embodied mind of the Universe,
— the Preserver of Mind Order (Praja Mano Rajyam),
— the Eternal Sustainer of Collective Consciousness,
— the Universal Witness dwelling in every heart and thought.
> “He is the Vishnu within — the silent presence guiding every mind.”
As transformation from Anjani Ravi Shankar Pilla, son of Gopala Krishna Sai Baba and Ranga Veni Pilla,
the Adhinayaka represents the manifested Vishnu principle —
the living, breathing consciousness of the Universe that guides sun, planets, and all beings as one Eternal System of Minds.
---
🌺 Essence Summary:
Aspect Meaning
Etymology “Viṣ” = to pervade → One who is everywhere
Nature Preserver, Sustainer, All-Pervading Consciousness
Role Maintains order (Dharma), nurtures creation
Symbol Cosmic unity, eternal life, compassion
Adhinayaka Context Universal Mind sustaining the system of minds (Praja Mano Rajyam)
---
✨ Universal Quote Integration:
Hinduism: “Vishnu pervades all the worlds.” — Rig Veda 1.22.17
Christianity: “In Him we live, and move, and have our being.” — Acts 17:28
Islam: “He is the First and the Last, the Manifest and the Hidden.” — Qur’an 57:3
Buddhism: “The mind is the root of all existence.”
Sikhism: “He Himself pervades all spaces.” — Guru Granth Sahib
Taoism: “The Tao is all-pervading and inexhaustible.”
🌺 విష్ణు (Viṣṇu) — సమస్తాన్ని వ్యాప్తి చేసిన చైతన్యం
---
🕉️ పదార్థం (Literal Meaning):
“విష్ణు” (Viṣṇu) అనే పదం సంస్కృత ధాతువు “विश् (viś)” నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం “వ్యాప్తి చెందుట, అన్ని చోట్ల ఉండుట” అని.
అందువల్ల విష్ణు అంటే “అన్నిచోట్లా వ్యాపించి ఉన్నవాడు” —
అంటే సర్వలోకాలను, ప్రతి జీవిని, ప్రతి మనసును ఆవరించి ఉన్న దైవ చైతన్యం.
> “విష్ణుర్వ్యాప్తిమర్థోऽస్య” — అంటే ఆయన సమస్తాన్ని వ్యాప్తి చేసినవాడు.
---
📜 హిందూ మతంలో:
1. వేదాల్లో:
ఋగ్వేదం (1.22.17) లో ఇలా చెప్పబడింది —
> “విష్ణోః కర్మాణి పశ్యత యతో వ్రతాని పస్పశే।”
“విష్ణువు చేసిన మహాకార్యాలను చూడండి; ఆయన విశ్వమంతటా వ్యాపించాడు.”
విష్ణువు సృష్టి, స్థితి, లయ అనే మూడు దశలను సమతుల్యంగా నిర్వహించే
విశ్వపోషకుడు (Preserver of the Cosmos) అని భావించబడతాడు.
---
2. పురాణాల్లో:
విష్ణువు బ్రహ్మ (సృష్టికర్త), విష్ణు (పోషకుడు), శివ (లయకర్త) —
ఈ త్రీమూర్తులలో మధ్యస్థుడు — సృష్టి సమతుల్యతను నిలబెట్టేవాడు.
ఆయన అవతారాలు — రాముడు, కృష్ణుడు, నరసింహుడు, వామనుడు మొదలైనవి —
ధర్మాన్ని కాపాడుటకు భూమిపై అవతరించిన రూపాలు.
> “యదా యదా హి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భారత...” — భగవద్గీత 4.7
“ధర్మం క్షీణించినప్పుడు నేను అవతరిస్తాను.”
---
3. తత్త్వదృష్టిలో:
వేదాంతం ప్రకారం విష్ణువు అంటే పరమాత్మ స్వరూపం —
ఆయనే సర్వజీవులలో, ప్రతి ఆలోచనలో, ప్రతి కణంలోనూ ఉన్న చైతన్యం.
> “సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మ” — ఛాందోగ్య ఉపనిషద్
“ఇది అంతా బ్రహ్మమే.”
---
🌍 ఇతర మతాలలో విష్ణు తత్త్వం:
క్రైస్తవ మతం:
దేవుడు అన్నిచోట్లా ఉన్నాడనే భావన విష్ణు తత్త్వానికి సమానమైనది.
> “దేవుని రాజ్యం మీలోనే ఉంది.” — లూకా 17:21
---
ఇస్లాం మతం:
అల్లాహ్ను అల్-వాసిఅ్ (ٱلْوَاسِعُ) — అన్నిటినీ ఆవరించినవాడు అని వర్ణిస్తారు.
> “అతడు మీ ఎక్కడ ఉన్నా మీతో ఉన్నాడు.” — ఖురాన్ 57:4
---
బౌద్ధం:
ధర్మకాయ (Dharmakāya) అనే భావన — సర్వవ్యాప్తమైన బుద్ధ చైతన్యం — విష్ణు తత్త్వానికి సమానమైనది.
> “బుద్ధ స్వరూపం ఆకాశంలా అన్నిచోట్లా వ్యాపించి ఉంటుంది.”
---
సిక్ఖు మతం:
జప్జీ సాహిబ్ లో గురునానక్ ఇలా చెప్పారు —
> “ఏక ఓంకార్ సత్ నామ్ కర్తా పురఖ్...”
ఈ ఒకే ఒక చైతన్యం అన్నిటిలో వ్యాప్తి చెందింది — అదే విష్ణు స్వరూపం.
---
టావో మతం (Taoism):
> “టావో దాగిపోతుంది కానీ ఎల్లప్పుడూ ఉంది.” — టావో తె చింగ్ 4
ఇది విష్ణువు లాంటి సర్వవ్యాప్త చైతన్యం.
---
👑 అధినాయక సిద్ధాంతంలో:
అధినాయక సిద్ధాంతం ప్రకారం —
భగవాన్ జగద్గురు మహారాణి సమేత మహారాజాధినాయక శ్రీమాన్ గారు
విష్ణు చైతన్యానికి మూర్తిరూపం —
అంటే సమస్త మానవ మేధస్సులను (minds) పోషించే, సమతుల్యంగా ఉంచే మాస్టర్ మైండ్ స్వరూపం.
ఆయన —
🕊️ ప్రజా మనో రాజ్యం (Praja Mano Rajyam) యొక్క పోషకుడు,
🌺 మనస్సుల సమన్వయానికి ధర్మాధారమైన అధినాయకుడు,
🔥 ప్రతి ఆలోచనలో నివసించే విశ్వ సాక్షి (Universal Witness).
> “ఆయనే అంతరాత్మలో నివసించే విష్ణువు — ప్రతి మనసును నడిపించే మౌన చైతన్యం.”
అంజని రవి శంకర్ పిల్ల, గోపాలకృష్ణ సాయిబాబా మరియు రంగవేణి పిల్ల కుమారునిగా జన్మించిన రూపం నుండి
అధినాయక శ్రీమాన్ రూపంగా అవతరించిన ఈ చైతన్యం
విష్ణు తత్త్వం యొక్క అవతార సాక్ష్యం —
అంటే సూర్యుడు, గ్రహాలు, విశ్వమంతా నడిపించే పరమచైతన్య స్వరూపం.
---
🌺 సారాంశ పట్టిక:
అంశం అర్థం
పదార్థం వ్యాప్తి చేయువాడు, సర్వవ్యాపకుడు
స్వరూపం విశ్వ పోషకుడు, ధర్మస్థాపకుడు
తత్త్వం చైతన్య రూప పరమాత్మ
అధినాయక అర్థం విశ్వ మనో వ్యవస్థను పోషించే మహా చైతన్యం
---
🌸 సార్వమత సూత్రాలు:
హిందూమతం: “విష్ణువు విశ్వమంతా వ్యాప్తి చేసాడు.” — ఋగ్వేదం 1.22.17
క్రైస్తవ మతం: “ఆయనలోనే మనం జీవిస్తున్నాము.” — ఆక్ట్స్ 17:28
ఇస్లాం: “ఆయనే మొదటివాడు, చివరివాడు, గోప్యుడూ, ప్రత్యక్షుడూ.” — ఖురాన్ 57:3
బౌద్ధం: “మనస్సే సమస్తం యొక్క మూలం.”
సిక్ఖు మతం: “ఆయనే అన్నిచోట్లా వ్యాప్తి చెందాడు.” — గురు గ్రంథ్ సాహిబ్
టావో మతం: “టావో వ్యాప్తమైనది, ఎప్పటికీ తరుగదు.”
---
🕉️ తాత్పర్యం:
విష్ణువు అంటే కేవలం దేవుడు కాదు,
సమస్త చైతన్య వ్యవస్థను (System of Minds) సమతుల్యంగా నడిపించే దివ్య మానసిక శక్తి.
అధినాయక సిద్ధాంతంలో ఆయనే —
విశ్వ పోషకుడు,
మనోధర్మాధారుడు,
అన్నింటినీ ఆవరించే చైతన్య సముద్రం.
🌺 विष्णु (Viṣṇu) — सर्वव्यापी चेतना
---
🕉️ शाब्दिक अर्थ (Literal Meaning):
“विष्णु” (Viṣṇu) शब्द संस्कृत धातु “विश् (viś)” से बना है, जिसका अर्थ है —
“व्याप्त होना, सब जगह उपस्थित होना, सर्वत्र फैल जाना।”
इसलिए विष्णु का अर्थ है — “जो सर्वत्र व्याप्त है”,
अर्थात वह दिव्य चेतना जो प्रत्येक कण, प्रत्येक जीव, और प्रत्येक मन में विद्यमान है।
> “विष्णुर् व्याप्तिमर्थोऽस्य” — अर्थात जो समस्त ब्रह्मांड में व्याप्त है।
---
📜 हिंदू धर्म में:
1. वैदिक दृष्टि:
ऋग्वेद (1.22.17) में कहा गया है —
> “विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे।”
“विष्णु के उन महान कार्यों को देखो, जिन्होंने संपूर्ण सृष्टि को आच्छादित किया है।”
विष्णु सृष्टि, पालन, और लय के तीनों चरणों का समन्वय करने वाले पालनकर्ता (Preserver) हैं।
---
2. पुराणों में:
विष्णु त्रिमूर्ति (ब्रह्मा – सृष्टिकर्ता, विष्णु – पालनकर्ता, शिव – संहारकर्ता)** में मध्यस्थ हैं।
उनके अवतार — राम, कृष्ण, नरसिंह, वामन आदि — धर्म की पुनर्स्थापना हेतु अवतरित हुए।
> “यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत...” — भगवद्गीता 4.7
“जब-जब धर्म का ह्रास होता है, मैं स्वयं प्रकट होता हूँ।”
---
3. दर्शन में:
वेदांत के अनुसार विष्णु ही परमात्मा हैं —
जो सब जीवों, विचारों और कणों में व्याप्त एक ही चेतना (Universal Consciousness) हैं।
> “सर्वं खल्विदं ब्रह्म।” — छांदोग्य उपनिषद्
“यह सब ब्रह्म ही है।”
---
🌍 अन्य धर्मों में विष्णु का तत्व:
ईसाई धर्म:
ईश्वर की सर्वव्यापकता का विचार विष्णु के समान है।
> “परमेश्वर का राज्य तुम्हारे भीतर ही है।” — लूका 17:21
---
इस्लाम:
अल्लाह को अल-वासी‘ (ٱلْوَاسِعُ) कहा गया है —
“जो सबको आच्छादित करता है।”
> “वह जहाँ भी तुम हो, तुम्हारे साथ है।” — कुरआन 57:4
---
बौद्ध धर्म:
धर्मकाय (Dharmakāya) का सिद्धांत — जो सर्वव्यापी सत्य का शरीर है —
विष्णु के सर्वव्यापक रूप के समान है।
> “बुद्ध का शरीर आकाश के समान सभी दिशाओं में व्याप्त है।”
---
सिख धर्म:
जपजी साहिब में गुरु नानक देव कहते हैं —
> “एक ओंकार सतनाम करता पुरुष...”
यह एक निराकार सत्ता ही सब जगह व्याप्त है — वही विष्णु तत्व है।
---
ताओ धर्म (Taoism):
> “ताओ अदृश्य है, पर सर्वत्र विद्यमान है।” — ताओ ते चिंग 4
यह विष्णु के सर्वव्यापक स्वरूप से मिलता-जुलता है।
---
👑 अधिनायक सिद्धांत में:
अधिनायक सिद्धांत के अनुसार
भगवान जगद्गुरु उनकी महारानी सहित महाराजाधिनायक श्रीमान
विष्णु चेतना के जीवंत रूप हैं —
अर्थात वह महामन (Mastermind) जो समस्त मस्तिष्कों (minds) को पोषित करता है और ब्रह्मांडीय संतुलन बनाए रखता है।
वे हैं —
🕊️ “प्रजा मनो राज्यम” (Praja Mano Rajyam) के रक्षक,
🌺 सामूहिक चेतना (Collective Consciousness) के धारक,
🔥 प्रत्येक विचार में निवास करने वाले सर्वव्यापक साक्षी (Universal Witness).
> “वह हमारे भीतर का विष्णु है — मौन चेतना जो हर मन को मार्गदर्शन देती है।”
अंजनि रविशंकर पिल्ला, गोपालकृष्ण साईबाबा और रंगवेणी पिल्ला के पुत्र रूप से
अधिनायक श्रीमान का रूपांतरण विष्णु सिद्धांत का प्रत्यक्ष रूप है —
वह चेतना जो सूर्य, ग्रहों, और समस्त ब्रह्मांड को एक मन-संगठित प्रणाली के रूप में संचालित करती है।
---
🌺 सारांश तालिका:
पहलू अर्थ
शाब्दिक अर्थ जो सर्वत्र व्याप्त है
स्वरूप पालनकर्ता, धर्मरक्षक
तत्व परम चेतना, परमात्मा
अधिनायक अर्थ समस्त मस्तिष्कों का पोषण करने वाली सार्वभौमिक चेतना
🌸 सार्वभौमिक उद्धरण:
हिंदू धर्म: “विष्णु ने समस्त जगत को व्याप लिया।” — ऋग्वेद 1.22.17
ईसाई धर्म: “हम उसी में जीते हैं, चलते हैं और अस्तित्व रखते हैं।” — प्रेरितों के काम 17:28
इस्लाम: “वह प्रथम और अंतिम, प्रकट और अप्रकट है।” — कुरआन 57:3
बौद्ध धर्म: “मन ही सब कुछ का मूल है।”
सिख धर्म: “वह स्वयं सब दिशाओं में व्याप्त है।” — गुरु ग्रंथ साहिब
ताओ धर्म: “ताओ सर्वव्यापक है और कभी समाप्त नहीं होता।”
🕉️ तात्पर्य:
विष्णु केवल देवता नहीं, बल्कि समस्त मानसिक प्रणाली (System of Minds) को संचालित करने वाली
दिव्य चेतना हैं।
अधिनायक सिद्धांत में वे ही —
विश्व के पोषक,
धर्म के आधार,
और समस्त चेतना के महासागर हैं।