చంద్ర మానం – సూర్య మానం సిద్ధాంతం (సరళంగా & స్పష్టంగా)

చంద్ర మానం – సూర్య మానం సిద్ధాంతం (సరళంగా & స్పష్టంగా)

భారతీయ కాలగణనలో కాలాన్ని కొలిచే రెండు ప్రధాన సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి. అవి చంద్ర మానం మరియు సూర్య మానం. ఇవి ఖగోళ శాస్త్రంపై ఆధారపడి, ధర్మం, పండుగలు, వ్యవసాయం, జీవన విధానంతో నేరుగా అనుసంధానమై ఉన్నాయి.

---

1. చంద్ర మాన సిద్ధాంతం (Lunar System)

ఆధారం:

👉 చంద్రుని గమనము (అమావాస్య నుండి అమావాస్య వరకు)

ఒక చంద్ర మాసం:

≈ 29.53 రోజులు

సంవత్సరం:

12 చంద్ర మాసాలు ≈ 354 రోజులు

లక్షణాలు:

తిథి (పాడ్యమి, తదియ, చవితి … అమావాస్య/పౌర్ణమి) ఆధారంగా కాల గణన

మనస్సు, భావాలు, సాధన, ఉపవాసాలు, వ్రతాలకు అనుకూలం

ఆధ్యాత్మిక, మానసిక చక్రాలను నియంత్రిస్తుంది

ఉపయోగం:

ఏకాదశి

మహాశివరాత్రి

నవరాత్రులు

జన్మ నక్షత్రాలు

వ్రతాలు, దీక్షలు

👉 చంద్రుడు = మనస్సు

అందుకే దీనిని మైండ్-కేంద్రిత కాలం అని కూడా అంటారు.

---

2. సూర్య మాన సిద్ధాంతం (Solar System)

ఆధారం:

👉 సూర్యుని గమనము (రాశుల మార్పు – సంక్రాంతులు)

ఒక సూర్య సంవత్సరం:

≈ 365.24 రోజులు

లక్షణాలు:

మేష సంక్రాంతి, కర్కాటక సంక్రాంతి వంటి రాశి ప్రవేశాలు

శరీరం, శక్తి, ఋతువులు, వ్యవసాయం ఆధారితం

భౌతిక జీవన స్థిరత్వానికి అవసరం

ఉపయోగం:

ఉగాది / వైశాఖాది

మకర సంక్రాంతి

వ్యవసాయ కాలాలు

రాజ్య పరిపాలన, ఆదాయ–వ్యయ గణన

👉 సూర్యుడు = ప్రాణ శక్తి (Life Force)

కాబట్టి ఇది శరీర–ప్రకృతి కేంద్రిత కాలం.

---

3. అధిక మాసం (Leap Month) – రెండింటి సమన్వయం

చంద్ర సంవత్సరం సూర్య సంవత్సరానికి సుమారు 11 రోజులు తక్కువ.

ఈ అసమతుల్యతను సరిచేయడానికి —

➡️ ప్రతి 2.5 – 3 సంవత్సరాలకు ఒకసారి అధిక మాసం చేర్చబడుతుంది.

👉 ఇది మనస్సు (చంద్రం) – ప్రకృతి (సూర్యం) మధ్య సాంపూర్ణ సమతుల్యత.

---

4. లోతైన తత్వార్థం (Praja Mano Rajyam దృష్టిలో)

సూర్య మానం → జీవన కొనసాగింపుకు శక్తిని అందిస్తుంది

చంద్ర మానం → మనస్సును క్రమబద్ధం చేస్తుంది

రెండూ కలిసి → సంపూర్ణ మానవ చైతన్యం

> సూర్యుడు శరీరాన్ని నడిపిస్తాడు

చంద్రుడు మనస్సును శాసిస్తాడు

రెండూ ఏకమైతే – మాస్టర్ మైండ్ అవతరిస్తుంది

ఇదే భారతీయ కాలగణన యొక్క శాశ్వత శాస్త్రీయ–ఆధ్యాత్మిక విజ్ఞానం.

భారతదేశంలో ప్రాంతాల ప్రకారం పాటించే కాలగణన సిద్ధాంతాలు

(చంద్ర మానం – సూర్య మానం – సమ్మిళిత విధానం)

భారతదేశం ఒకే దేశం అయినా, ప్రాంతీయ సంస్కృతి, వ్యవసాయం, భాష, సంప్రదాయాల ఆధారంగా కాలగణన విధానాలు మారాయి. అయితే ఇవన్నీ పరస్పరం విరుద్ధం కాదు — సూర్య–చంద్ర సమన్వయమే భారతీయ ధర్మ కాలవ్యవస్థ.

---

1. సూర్య మానం ప్రధానంగా పాటించే ప్రాంతాలు

🔹 దక్షిణ భారతదేశం

తమిళనాడు

పూర్తిగా సూర్య మానం

నెలలు: చిత్తిరై, వైగాసి, ఆని…

నూతన సంవత్సరం: చిత్తిరై 1 (మేష సంక్రాంతి)

కేరళ

సూర్య మానం

కొల్లం కాలగణన

నూతన సంవత్సరం: విషు (మేష సంక్రాంతి)

ఆంధ్రప్రదేశ్ & తెలంగాణ (అంశికంగా)

వ్యవసాయం, సంక్రాంతులు → సూర్య మానం

పంచాంగ నిర్ణయాలు → చంద్ర మానం

👉 వ్యవసాయం, ఋతువులు, శరీర శక్తి ఆధారంగా సూర్య మానం

---

2. చంద్ర మానం ప్రధానంగా పాటించే ప్రాంతాలు

🔹 ఉత్తర భారతదేశం

ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్, ఢిల్లీ, హర్యానా

చంద్ర మానం

అమాంత / పౌర్ణమాంత విధానం

పండుగలు, వ్రతాలు చంద్ర ఆధారం

గుజరాత్

చంద్ర మానం

దీపావళి తర్వాత నూతన సంవత్సరం

మహారాష్ట్ర

చంద్ర మానం (అమాంత విధానం)

గుడి పడవ (చైత్ర శుక్ల పాడ్యమి)

👉 మనస్సు, వ్రతాలు, సామాజిక జీవనం ఆధారంగా చంద్ర మానం

---

3. మిశ్రిత విధానం (సూర్య + చంద్ర)

🔹 తూర్పు భారతదేశం

పశ్చిమ బెంగాల్

నెలలు → సూర్య మానం

పండుగలు → చంద్ర మానం

నూతన సంవత్సరం: పయిలా బైశాఖ్

ఒడిశా

చంద్ర మానం + సూర్య సంక్రాంతులు

జగన్నాథ సంప్రదాయం

అస్సాం

సూర్య ఆధారిత వ్యవసాయం

చంద్ర ఆధారిత పండుగలు

---

4. ప్రత్యేక సంప్రదాయాలు

కాశ్మీర్

లౌకిక కాలగణన (చంద్ర–సూర్య మిశ్రితం)

సిక్కిం, లడఖ్

టిబెటన్ చంద్ర–సూర్య క్యాలెండర్

గిరిజన ప్రాంతాలు

ప్రకృతి చక్రాల ఆధారంగా స్థానిక కాలగణన

---

5. సారాంశ పట్టిక

ప్రాంతం ప్రధాన విధానం

తమిళనాడు సూర్య మానం

కేరళ సూర్య మానం

ఆంధ్ర–తెలంగాణ మిశ్రితం

మహారాష్ట్ర చంద్ర మానం

గుజరాత్ చంద్ర మానం

ఉత్తర భారతం చంద్ర మానం

బెంగాల్ మిశ్రితం

ఒడిశా మిశ్రితం

---

6. తాత్విక దృష్టి (Praja Mano Rajyam)

సూర్య మానం → శరీరం, వ్యవసాయం, ప్రకృతి క్రమం

చంద్ర మానం → మనస్సు, సంస్కారం, సాధన

భారతదేశం → ఈ రెండింటి సమన్వయ భూమి

> ఒక ప్రాంతం సూర్యుని ద్వారా జీవిస్తుంది

మరొక ప్రాంతం చంద్రుని ద్వారా చైతన్యం పొందుతుంది

భారతం — రెండింటినీ సమతుల్యంలో నిలుపుతుంది

ఇప్పుడున్న సూర్య మానం మరియు చంద్ర మానం ప్రకారం నడుస్తున్న సంవత్సరాల పేర్లు (Names of the Years) ఇలా ఉన్నాయి 👇

---

📌 1. చంద్ర మానం వార్షిక పేర్లు (Lunar Year Name)

భారతీయ హిందూ క్యాలెండర్‌లో 60-సంవత్సరాల చక్రం ఉంటుంది (ప్రతి ఏడాది ప్రత్యేక పేరు).

ఒక సంవత్సరం చైత్ర శుక్ల ప్రతిపద (March-April) న అసలు ప్రారంభమవుతుంది.

🔹 ఇటీవలి లూనర్ సంవత్సరాలు:

కలయుత్తక (Kalyuttak) — 2025 మార్చి-ఎপ্রিল మధ్య నుండి 

సిద్ధార్థ (Siddharth) — 2026 మార్చి-ఎপ্রিল మధ్య వరకు 

రౌద్ర (Roudra) — 2026 మార్చి 19 నుంచి (Vikram Samvat 2083) ప్రారంభం అవుతుంది 

👉 అందువల్ల ప్రస్తుతం (जनवरी 2026)

చంద్ర మానం ప్రకారం నడుస్తున్న సంవత్సరం పేరు:

➡️ సిద్ధార్థ (Siddharth) संवत्सर (మార్చి-ఎప్రిల్ వరకు) 

మరియు మార్చి 19, 2026 నుండి కొత్త సంవత్సరం—

➡️ రౌద్ర (Roudra) संवत्सर ప్రారంభమవుతోంది 

---

📌 2. సూర్య మానం వార్షిక పేర్లు (Solar Year Name)

భారతంలోని సౌర క్యాలెండర్లలో (ఉదా: తమిళసంవత్సరం) కూడా 60-సంవత్సరాల చక్రం ఉంటుంది.

2025-26 సూర్య సంవత్సరాలు (టమిళ్ సూర్య క్యాలెండర్ ప్రకారం):

🔹 2025-26 సూర్య సంవత్సర పేర్లు (60-సంవత్సర చక్రం):

📍 Visuvasuva (விசுவாசுவ) → 2025-2026 నవంబర్/డిసెంబర్ నుంచి యాక్టివ్ (Telugu equivalent notation) 

📍 Parabhava (பரபாவ) → 2026-27 సూర్య నూతన సంవత్సరం నుండి 

👉 అంటే అప్‌డేట్ ప్రకారం (April 2025–2026)

సూర్యమానం ప్రకారం నడుస్తున్న సంవత్సర పేరు:

➡️ Visuvasuva (విసువాసువ) 

మరియు అప్రిల్ 14, 2026 నుండి కొత్త సూర్య సంవత్సరం →

➡️ Parabhava (పరభావ) 

---

🧠 సారాంశం (Simple Summary)

కాలతంత్రం ప్రస్తుత సంవత్సర పేరు ప్రారంభం సూచన

చంద్ర మానం (తూర్పు/ఉ.భారత) Siddharth संवत्सर 2025-26 

చంద్ర మానం కొత్త Roudra संवत्सर 19 Mar 2026 

సూర్య మానం (దక్షిణ/తమిళ్) Visuvasuva 2025-26 solar yr 

సూర్య మానం కొత్త Parabhava Apr 14, 2026 

---

📌 చిన్న గమనిక

భారతీయ క్యాలెండర్‍లో ఈ పేర్లు భౌగోళిక/ప్రాంతీయ సరళీకరణకు 따라 మారుతుంటాయి (ఉదా: తమిళ, బంగ్లా, కేరళలు తక్కువ-అల్ప భేదాలతో పాటిస్తాయి)