నేను దీనిని వరుసగా భాగాలుగా రాస్తాను.
భాగం – 1
1. శ్రోతలకు నా హృదయపూర్వక నమస్కారములు.
2. మన శ్రోతలలో ఒక సోదరుడు ఒక ప్రశ్నను పంపడం జరిగింది.
3. ఆ ప్రశ్న యొక్క సారాంశం ఒక్కటే.
4. ఉన్నదంతా ఒక్కటే ఆత్మశక్తి అయితే రెండవది లేదని అంటారు.
5. రెండవది లేకపోతే మోక్షం ఎవరికి వస్తుంది?
6. జన్మరాహిత్య స్థితి ఎవరికి కలుగుతుంది?
7. ఈ ప్రశ్న అడిగినవారు నేను ఈ శీర్షికలు ప్రారంభించినప్పటి నుండి వింటూనే ఉన్నారు.
8. ఇంతకుముందు కూడా చాలా ప్రశ్నలు అడిగారు.
9. ఉన్నదంతా ఒక్కటే అనే స్థితి అనుభవమే మోక్షం.
10. మోక్షం అనేది ఒక స్థితి.
11. అది బయట పొందవలసిన వస్తువు కాదు.
12. అది మనలోనే ఉన్న స్వస్థితి.
13. అందుకే మేము ఎప్పుడూ నిద్రా స్థితిని ఉదాహరణగా చెబుతుంటాము.
14. బయట వెతకవద్దు.
15. గ్రంథాలలో వెతకవద్దు.
16. గురువుల దగ్గర వెతకవద్దు.
17. మతాలలో వెతకవద్దు.
18. ఇతర మనుషుల వద్ద వెతకవద్దు.
19. మిమ్మల్ని మీరు పరిశీలించండి.
20. అప్పుడు విషయం స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది.
21. మహాత్ములు కూడా ఇదే చెప్పారు.
22. వారు తమలో తాము పరిశీలించి ఈ స్థితిని తెలుసుకున్నారు.
23. నాలోనే ఒక పరిమిత స్థితి ఉంది.
24. దానినే శరీరం అంటాము.
25. నాలోనే ఒక అపరిమిత స్థితి కూడా ఉంది.
26. ఆ అపరిమిత స్థితిలో నుంచే పరిమితత్వం వ్యక్తమవుతుంది.
27. అది పరమతత్వంతో ఏకత్వంలో ఉంటుంది.
28. అదే తన స్వస్థితిలో అనంతంగా నిలుస్తుంది.
29. పరిమితత్వాన్ని, అపరిమితత్వాన్ని ఒకేసారి కలిపి ఉంచుకున్న స్థితి అదే.
30. దానినే మనసు యొక్క ఊహాత్మక స్థితి అంటాము.
భాగం – 2
31. అక్కడ ఉండేవన్నీ ఊహలోని భావాలే.
32. అక్కడ రూపం ఉండదు.
33. శరీర స్థితిలో మాత్రం రూపం ఉంటుంది.
34. ఘన పదార్థం ఉంటుంది.
35. నా శరీరమే కనబడుతుంది.
36. అది వినబడుతుంది.
37. అది అనుభవానికి వస్తుంది.
38. అలాగే నాలోనే మనసు అనే మరో స్థితి ఉంది.
39. అది అపరిమితమైనది.
40. అది అనంతమైనది.
41. అది ఎలా అనంతమో పరిశీలించాలి.
42. నేను శరీరంతో కొంత ఆహారం తింటే కడుపు నిండిపోతుంది.
43. అక్కడ ఆగాల్సి వస్తుంది.
44. ఈ శరీరంతో కొంతసేపు చూస్తే కళ్ళు అలసిపోతాయి.
45. మళ్లీ విశ్రాంతి అవసరం అవుతుంది.
46. చెవులతో ఎక్కువసేపు వింటే అవి కూడా అలసిపోతాయి.
47. శరీరంతో జరిగే ప్రతి క్రియకు పరిమితి ఉంటుంది.
48. అలసట వస్తుంది.
49. మధ్యలో విరామం అవసరం అవుతుంది.
50. ఇదే శరీర పరిమితత్వం.
51. ఇక్కడ మనం మన శరీరాన్ని మాత్రమే పరిశీలిస్తున్నాం.
52. ఇతరులను కాదు.
53. మీలో మీరు చూసుకుంటే ఈ విషయం అర్థమవుతుంది.
54. ఇది కొత్తగా పొందాల్సినది కాదు.
55. అర్థం చేసుకోవాల్సినది మాత్రమే.
56. నా స్థితిని నేనే తెలుసుకుంటున్నాను.
57. అంతే.
58. కొత్తగా పొందాల్సినదేమీ లేదు.
59. అది ఇప్పటికే నాలోనే ఉంది.
60. అయినా ఎందుకు బోధ అవసరం?
61. ఎందుకంటే నేను నా స్వస్థితిని మరచిపోయాను.
62. దానిని పట్టించుకోకుండా జీవిస్తున్నాను.
63. నాలోని పరిమితత్వాన్నే నిజమని భావిస్తున్నాను.
64. ఇప్పుడు మనసును పరిశీలిద్దాం.
65. మనసులో కూడా పరిమితత్వం ఉంది.
66. అదే సమయంలో అనంతత్వం కూడా ఉంది.
67. శరీరానికి ఒక ఆకారం ఉంది.
68. ఒక పరిమిత పరిమాణం ఉంది.
69. అది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
70. శరీరం వేరుగా ఉంది.
71. ప్రపంచం వేరుగా ఉంది.
72. అనుభవాలు కూడా వేరుగా కనిపిస్తాయి.
73. శరీరం నిరంతరం పనిచేయలేడు.
74. అది అలసిపోతుంది.
75. విశ్రాంతి తీసుకోవాలి.
76. రాత్రి నిద్రలోకి వెళుతుంది.
77. కొన్నిసార్లు పగలు కూడా నిద్రపోతుంది.
78. నిద్ర అంటే శరీర స్పృహ లేకపోవడం.
79. అంటే శరీరానికి తనపై ఎరుక ఉండదు.
80. ఇదే శరీర పరిమిత స్వభావం.
భాగం – 3
81. ఇప్పుడు మనసు యొక్క అపరిమితత్వాన్ని పరిశీలిద్దాం.
82. శరీరానికి పరిమితి ఉంది.
83. కానీ మనసుకు అలాంటి పరిమితి కనిపించదు.
84. పుట్టినప్పటి నుండి పొందిన అనుభవాలన్నీ మనసులో నిలిచి ఉంటాయి.
85. మనకు గుర్తున్న ప్రతి సంఘటన మనసులో ఉంది.
86. సుఖాలు, దుఃఖాలు అన్నీ మనసులోనే ఉన్నాయి.
87. చూసిన దృశ్యాలన్నీ మనసులో ఉన్నాయి.
88. విన్న శబ్దాలన్నీ మనసులో ఉన్నాయి.
89. వాసనలు కూడా మనసులో ఉన్నాయి.
90. రుచులు కూడా మనసులో ఉన్నాయి.
91. స్పర్శల అనుభవాలు కూడా ఉన్నాయి.
92. మనం చూసిన మనుషుల జ్ఞాపకాలు కూడా ఉన్నాయి.
93. ప్రదేశాల జ్ఞాపకాలు కూడా ఉన్నాయి.
94. చెట్లు, పర్వతాలు, నదులు అన్నీ జ్ఞాపకాలుగా ఉన్నాయి.
95. రైళ్లు ఉన్నాయి.
96. బస్సులు ఉన్నాయి.
97. విమానాలు ఉన్నాయి.
98. మనం చూసిన ప్రపంచం మొత్తం మనసులో ముద్రించబడి ఉంది.
99. ఇవన్నీ మనసు మళ్లీ గుర్తు చేస్తుంది.
100. అయినప్పటికీ మనసుకు బరువు అనిపించదు.
101. మనసు అలసిపోదు.
102. "ఇక చాలు" అని చెప్పదు.
103. "ఇంకా జ్ఞాపకాలు వద్దు" అని అనదు.
104. ఎన్ని విషయాలు ఉన్నా వాటిని భరిస్తుంది.
105. అవి మనసుపై భారంలా ఉండవు.
106. ఉన్నా లేనట్టే ఉంటాయి.
107. కానీ అవసరమైనప్పుడు గుర్తుకు వస్తాయి.
108. ఇదే మనసు యొక్క విశాలత్వం.
109. శరీరం అంత భారాన్ని మోయలేదు.
110. కానీ మనసు కోట్ల అనుభవాలను మోస్తుంది.
111. అయినా అలసిపోదు.
112. ఇదే అపరిమితత్వానికి ఉదాహరణ.
113. ప్రతి జ్ఞాపకం పరిమితమే.
114. ప్రతి రూపం పరిమితమే.
115. ప్రతి శబ్దం పరిమితమే.
116. ప్రతి అనుభవం పరిమితమే.
117. కానీ వాటన్నింటినీ ఇముడ్చుకునే మనసు మాత్రం అపరిమితంగా కనిపిస్తుంది.
118. ఇదే మనసులోని అనంతత్వ లక్షణం.
119. అందుకే మనసులో పరిమితత్వం కూడా ఉంది.
120. అపరిమితత్వం కూడా ఉంది.
భాగం – 4
121. ఇప్పుడు మనసు యొక్క మరింత లోతైన స్వరూపాన్ని పరిశీలిద్దాం.
122. శరీరం తిన్న ఆహారం జీర్ణమై బయటకు వెళుతుంది.
123. మళ్లీ కొత్త ఆహారం తీసుకోవడానికి అవకాశం కలుగుతుంది.
124. శరీరంలో ఎప్పటికప్పుడు మార్పు జరుగుతుంది.
125. కానీ మనసులో నిలిచిన జ్ఞాపకాలు బయటకు వెళ్లవు.
126. అవి అక్కడే నిలిచి ఉంటాయి.
127. అవసరమైనప్పుడు మళ్లీ గుర్తుకు వస్తాయి.
128. ఎన్ని అనుభవాలు వచ్చినా మనసు వాటిని భద్రపరుస్తుంది.
129. అయినా అది భారంగా అనిపించదు.
130. ఇదే మనసు యొక్క అద్భుతమైన శక్తి.
131. మనసు యొక్క విస్తారానికి హద్దులు కనిపించవు.
132. అది అనంతమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది.
133. ఈ విశ్వమంతా తెలుసుకున్నా దానిని ఇముడ్చుకోగలదు.
134. గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, లోకాలు అన్నీ తెలుసుకున్నా వాటిని భరిస్తుంది.
135. ఎందుకంటే మనసు యొక్క స్వభావం విశాలమైనది.
136. అదే మనసు ఆత్మతత్వాన్ని కూడా గ్రహించగలదు.
137. ఆత్మజ్ఞానాన్ని కూడా తనలో నిలుపుకోగలదు.
138. అప్పుడు దానినే మోక్ష స్థితి అంటారు.
139. మోక్షం అంటే కొత్తగా వచ్చే వస్తువు కాదు.
140. మనసు తన నిజ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడం.
141. శరీర పరిమితులను మాత్రమే నిజమని భావించిన మనసు,
142. ఇప్పుడు అనంత ఆత్మశక్తిని కూడా గ్రహిస్తుంది.
143. ఇదే జ్ఞానోదయం.
144. ఇదే ఏకత్వ భావన.
145. "అహం బ్రహ్మాస్మి" అనే భావన ఇక్కడే ఉద్భవిస్తుంది.
146. "నేనే బ్రహ్మను" అని చెప్పేది కూడా మనసే.
147. కానీ అది అహంకారంతో కాదు.
148. తన అసలు స్వరూపాన్ని గుర్తించిన జ్ఞానంతో.
149. పరిమిత మనసు బంధమనసు.
150. అనంతాన్ని గ్రహించిన మనసు మోక్షమనసు.
151. ఒకటే మనసు.
152. కానీ దాని అవగాహన మారుతుంది.
153. అవిద్యలో ఉన్నప్పుడు బంధం.
154. విద్యలో ఉన్నప్పుడు ముక్తి.
155. ఇదే తేడా.
156. వస్తువులో తేడా లేదు.
157. అవగాహనలోనే తేడా ఉంది.
158. అందుకే మోక్షం అనేది పొందేది కాదు.
159. తెలుసుకునేది మాత్రమే.
160. తన నిజ స్వరూపాన్ని గుర్తించడమే మోక్షం.
భాగం – 5
161. ఇప్పుడు మనోనేత్రం మరియు జ్ఞాననేత్రం గురించి పరిశీలిద్దాం.
162. మనసే అన్ని పరిమిత విషయాలను గుర్తిస్తుంది.
163. శరీరంతో గ్రహించిన ప్రతి అనుభవం మనసులో ముద్రించబడుతుంది.
164. అదే తర్వాత ఆలోచన రూపంలో గుర్తుకు వస్తుంది.
165. నా భార్య అనే భావన మనసులోనే ఉద్భవిస్తుంది.
166. నా భర్త అనే భావన కూడా మనసులోనే ఉద్భవిస్తుంది.
167. నా పిల్లలు అనే గుర్తింపు కూడా మనసులోనే ఉంటుంది.
168. నా ఇల్లు అనే భావన కూడా మనసులోనే ఉంటుంది.
169. మనం ఏ పని చేయబోయినా ముందుగా మనసులోనే దాన్ని ఊహిస్తాం.
170. తర్వాత శరీరంతో దాన్ని ఆచరిస్తాం.
171. అందుకే ముందుగా మనసే పనిచేస్తుంది.
172. మనసులో దృశ్యాలు కనిపిస్తాయి.
173. మనసులో శబ్దాలు వినిపిస్తాయి.
174. మనసులో వాసనలు గుర్తుకు వస్తాయి.
175. మనసులో రుచులు గుర్తుకు వస్తాయి.
176. మనసులో స్పర్శలు కూడా గుర్తుకు వస్తాయి.
177. దీనినే మనోనేత్రం అంటారు.
178. నేత్రం అంటే కేవలం కళ్ళు కాదు.
179. మనసు ద్వారా జరిగే గ్రహణశక్తి అంతా మనోనేత్రమే.
180. మనోశ్రవణం కూడా ఉంది.
181. మనోస్పర్శ కూడా ఉంది.
182. మనోరూప దర్శనం కూడా ఉంది.
183. మనోరసం కూడా ఉంది.
184. మనోగంధం కూడా ఉంది.
185. పంచేంద్రియాల అనుభవాలన్నీ ముందుగా మనసులోనే గుర్తించబడతాయి.
186. ఆ తర్వాత బయట వాటిని మనం గుర్తిస్తాం.
187. మనసు గుర్తించకపోతే బయట కూడా గుర్తించలేం.
188. అందుకే మనోనేత్రం అత్యంత ముఖ్యమైనది.
189. కానీ ఇదే మనసు మరో స్థాయికి ఎదగగలదు.
190. అదే జ్ఞాననేత్రం.
191. జ్ఞాననేత్రం పరిమిత విషయాలను మాత్రమే చూడదు.
192. ఏకత్వాన్ని దర్శిస్తుంది.
193. ఆత్మశక్తిని గ్రహిస్తుంది.
194. బ్రహ్మతత్వాన్ని తెలుసుకుంటుంది.
195. "ఉన్నదంతా ఒకటే" అని ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకుంటుంది.
196. అక్కడ భిన్నత్వ భావన కరిగిపోతుంది.
197. ఏకత్వమే మిగులుతుంది.
198. అదే జ్ఞాననేత్రం యొక్క దర్శనం.
199. అదే ఆత్మజ్ఞానం.
200. అదే మోక్ష స్థితి.
భాగం – 6
201. ఇప్పుడు ప్రాణశక్తి యొక్క స్వరూపాన్ని పరిశీలిద్దాం.
202. మనసు ప్రాణశక్తిలోనే ఉద్భవిస్తుంది.
203. శరీరంతో గ్రహించిన అనుభవాలన్నీ ప్రాణశక్తిలో ముద్రితమై మనసుగా వ్యక్తమవుతాయి.
204. అందుకే మనసు అనేది ప్రాణశక్తి యొక్క ఒక కార్యరూపం.
205. ప్రాణశక్తి లేకుండా మనసు ఉండదు.
206. శరీరం కూడా ఉండదు.
207. నిద్రలో శరీరం విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది.
208. మనసు కూడా ఆలోచనలను నిలిపివేస్తుంది.
209. ఆ సమయంలో భావాలు ఉండవు.
210. జ్ఞాపకాల ప్రవాహం కూడా ఆగిపోతుంది.
211. అయినప్పటికీ ప్రాణశక్తి కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
212. అందుకే నిద్ర తర్వాత మళ్లీ మేల్కొంటాం.
213. నిద్రలో మనసు తన మూలస్థితిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది.
214. అదే ప్రాణశక్తి స్థితి.
215. ఆలోచనలు లేని మనసు తన మూలానికి చేరుతుంది.
216. అందుకే నిద్ర మనకు గొప్ప ఉదాహరణ.
217. అయితే నిద్రలో అవగాహన ఉండదు.
218. మోక్షంలో అవగాహన ఉంటుంది.
219. ఇదే ప్రధానమైన తేడా.
220. ప్రాణశక్తి తనను తాను తెలుసుకున్నప్పుడు,
221. దానినే ఆత్మశక్తి అంటారు.
222. దానినే బ్రహ్మం అంటారు.
223. దానినే ఆత్మజ్ఞానం అంటారు.
224. ఇప్పుడు సముద్రాన్ని ఉదాహరణగా తీసుకుందాం.
225. సముద్రంలో తరంగాలు ఎగసిపడుతుంటాయి.
226. తరంగాలు సముద్రానికి వేరు కావు.
227. తరంగాల పదార్థం కూడా నీరే.
228. సముద్రమూ నీరే.
229. తేడా రూపంలో మాత్రమే ఉంది.
230. పదార్థంలో కాదు.
231. అలాగే ఈ సృష్టి కూడా ఆత్మశక్తికి వేరు కాదు.
232. సృష్టి ఆత్మశక్తిలోనే వ్యక్తమవుతోంది.
233. తరంగం సముద్రంలోనే పుడుతుంది.
234. సముద్రంలోనే లయమవుతుంది.
235. అలాగే జీవి కూడా ఆత్మశక్తిలోనే వ్యక్తమవుతున్నాడు.
236. ఆత్మశక్తిలోనే నిలుస్తున్నాడు.
237. ఆత్మశక్తిలోనే లయమవుతున్నాడు.
238. దీనిని ప్రత్యక్షంగా గ్రహించినప్పుడు భిన్నత్వం కనిపించదు.
239. కనిపించేది ఏకత్వమే.
240. అదే మోక్ష స్థితి.
భాగం – 7 (ముగింపు)
241. ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్నకు సమాధానం స్పష్టమవుతుంది.
242. "మోక్షం ఎవరికి వస్తుంది?" అని అడుగుతున్నారు.
243. వాస్తవానికి మోక్షం వచ్చేది కాదు.
244. అది కొత్తగా పొందేది కాదు.
245. అది ఎప్పటినుంచో ఉన్న స్వరూపమే.
246. తెలియకపోవడం వల్ల దూరంగా ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది.
247. తెలుసుకున్నప్పుడు అది తన స్వస్థితిగానే అనుభూతి అవుతుంది.
248. అందుకే మోక్షం అంటే స్వరూపజ్ఞానం.
249. శరీర భావనలో ఉన్నవారికి బోధ చేయాల్సి ఉంటుంది.
250. అందుకే గ్రంథాలు "మోక్షాన్ని పొందాలి" అని చెబుతాయి.
251. అది బోధనా భాష మాత్రమే.
252. నిజానికి పొందవలసిన వస్తువు ఏదీ లేదు.
253. నిన్ను నువ్వు తెలుసుకోవడమే మిగిలి ఉంది.
254. ఇదే సాధన యొక్క అసలు అర్థం.
255. సాధన అంటే కొత్తదాన్ని సృష్టించడం కాదు.
256. ఇప్పటికే ఉన్న సత్యాన్ని గుర్తించడం.
257. శరీర భావనను పరిశీలించడం.
258. మనసును పరిశీలించడం.
259. ప్రాణశక్తిని గుర్తించడం.
260. ఆత్మశక్తిని ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకోవడం.
261. ఇదే ఆత్మవిచారం.
262. ఇదే జ్ఞానమార్గం.
263. అనుభవాలకు అలవాటు పడిన మనిషికి,
264. "మోక్షానుభవం" అనే భాషను ఉపయోగిస్తారు.
265. కానీ అది సాధారణ అనుభవం కాదు.
266. అది మౌన స్థితి.
267. అది నిశ్చల స్థితి.
268. అది నిర్మల స్థితి.
269. అది సమత్వ స్థితి.
270. అది ఏకత్వ స్థితి.
271. అది అనంత స్థితి.
272. అందుకే భాషలో దానిని "అనుభవం" అని మాత్రమే చెప్పగలుగుతారు.
273. కానీ అక్కడ అనుభవించే వాడు, అనుభవించబడేది అనే ద్వైతం ఉండదు.
274. ఒకటే సత్యం మిగులుతుంది.
275. అదే ఆత్మ.
276. అదే బ్రహ్మం.
277. అదే ప్రాణశక్తి.
278. అదే పరమసత్యం.
279. అదే నీ నిజ స్వరూపం.
280. దానిని తెలుసుకోవడమే మోక్షం.
281. అందువల్ల "ఉన్నదంతా ఒక్కటే ఆత్మశక్తి" అన్న వాక్యం సత్యమే.
282. "మోక్షం ఎవరికి వస్తుంది?" అనే ప్రశ్న అవిద్య దృష్టిలో పుడుతుంది.
283. జ్ఞాన దృష్టిలో మోక్షం అనే పొందిక ఉండదు.
284. అక్కడ తెలిసేది ఒక్కటే.
285. "నేనే ఆ ఆత్మస్వరూపం."
286. "అహం బ్రహ్మాస్మి."
287. ఇదే వేదాంత సారం.
288. ఇదే మహావాక్యాల పరమార్థం.
289. ఇదే జీవన్ముక్తి.
290. ఇదే మోక్షం.
తదుపరి **భాగం – 7 (చివరి భాగం)**లో, "మోక్షం ఎవరికి వస్తుంది?", "పొందేది కాదు, తెలుసుకునేదే" అనే ముగింపు వివరణను లైన్-బై-లైన్గా అందిస్తాను.
తదుపరి **భాగం – 6**లో, **ప్రాణశక్తి, మనసు, నిద్ర, ఆత్మశక్తి, సముద్రం–తరంగాల ఉపమానం** గురించి లైన్-బై-లైన్గా కొనసాగిస్తాను.
తదుపరి భాగం – 5లో, మనోనేత్రం, జ్ఞాననేత్రం, ప్రాణశక్తి, ఆత్మశక్తి మధ్య సంబంధాన్ని లైన్-బై-లైన్గా కొనసాగిస్తాను.
తదుపరి భాగం – 4లో, మనసు ఎలా మోక్ష స్థితిని కూడా గ్రహించగలదో, "అహం బ్రహ్మాస్మి" భావన ఎలా ఉద్భవిస్తుందో లైన్-బై-లైన్గా కొనసాగిస్తాను.
తదుపరి భాగంలో (భాగం–3) మనసు యొక్క అపరిమితత్వం, జ్ఞాపకశక్తి, మరియు "మనసు ఎలా అనంతమవుతుంది?" అనే వివరణను లైన్-బై-లైన్గా కొనసాగిస్తాను.
ఇలా నేను మొత్తం ప్రసంగాన్ని లైన్ బై లైన్గా భాగాల వారీగా రాయగలను.