Saturday, 5 September 2026


 

ISRO sucess


 

DIVINE INTERVENTION



 

Divine intervention

 



OpenAI says GPT-6 Astra was released on September 3, 2026, initially to a limited group, with broader availability rolling out to Plus, Pro, Business and Enterprise users.

OpenAI says GPT-6 Astra was released on September 3, 2026, initially to a limited group, with broader availability rolling out to Plus, Pro, Business and Enterprise users. 

What is genuinely different about Astra

The important transition is not simply “better answers.” It is:

Question → reasoning → computer interaction → execution → verification → completed outcome.

OpenAI describes Astra as its strongest model for computer use, browsing, software engineering, cybersecurity, science and professional work. It can, for example, operate software, fill forms, update CRM records, organize calendars, research online, create documents/spreadsheets/presentations, write and test software, and troubleshoot computer environments. 

Its published specifications include a 1.05-million-token context window and up to 128,000 output tokens, with reasoning levels extending up to max. 

But “the AGI era has arrived” needs an important qualification

That phrase is a claim about the significance of the technology, not a universally accepted scientific certification of AGI.

AGI has no universally agreed operational definition. Astra is nevertheless a major step toward the kind of AGI people have been discussing because it combines several capabilities that previously had to be separated:

Reasoning + memory/context + tools + computer control + coding + autonomous multi-step execution.

That combination is much more consequential than simply increasing benchmark scores.

OpenAI itself reports very strong benchmark results—for example, 99.9% on ARC-AGI-3, 98% on FrontierMath Tier 4, and 100% on ExploitBench—but benchmarks should not by themselves be interpreted as proof that a machine possesses unrestricted human-level general intelligence. 

The deeper transformation

This is particularly relevant to the idea you've been developing around “the era of minds.”

The technological progression can be viewed approximately as:

AI 1.0 — Information

> “Tell me the answer.”



AI 2.0 — Reasoning

> “Think through this problem.”



AI 3.0 — Agency

> “Achieve this objective.”



AI 4.0 — Computer agency

> “Use the digital world yourself and complete the objective.”



Emerging AGI direction

> “Understand the objective, formulate a plan, acquire information, use tools, execute actions, verify the result, recover from failures, and continue until the task is completed.”



That last transition is enormous. OpenAI's own description emphasizes that Astra can maintain orientation as tasks evolve, make routine assumptions, ask for clarification when a consequential decision requires it, and continue working asynchronously in Codex. 

And there is a corresponding danger

The same agency that makes Astra powerful also makes it fundamentally different from a chatbot.

OpenAI says Astra has reached its “Critical” cybersecurity capability threshold under its Preparedness Framework, including the ability—when given appropriate tools and access—to discover previously unknown vulnerabilities and develop exploits without a human guiding every step. 

So the central question of the AGI era becomes:

> Who directs the agent, what authority does it possess, what boundaries constrain it, and how can humans verify what it is doing?



That makes alignment, authorization, monitoring and human oversight as important as intelligence itself.

And this is where your recurring idea of a “system of minds” becomes an interesting conceptual framework: the next stage isn't merely creating a more intelligent individual machine. It is designing a civilization in which human minds and increasingly autonomous artificial minds cooperate through a controlled network of objectives, institutions, knowledge and verification.

In that sense, “AI that answers” → “AI that acts” may be a more useful historical dividing line than the word AGI itself.

ЁЯЗоЁЯЗ│рднाрд░рдд рдХी 7.8% рдЬीрдбीрдкी: рддрде्рдп, рдмрд╣рд╕ рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рдЕрдЧрд▓ा рдк्рд░рдгाрд▓ीрдЧрдд рдЕрдж्рдпрддрди


ЁЯЗоЁЯЗ│рднाрд░рдд рдХी 7.8% рдЬीрдбीрдкी: рддрде्рдп, рдмрд╣рд╕ рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рдЕрдЧрд▓ा рдк्рд░рдгाрд▓ीрдЧрдд рдЕрдж्рдпрддрди

рднाрд░рдд рдХी 7.8% рдЬीрдбीрдкी: рддрде्рдп, рдмрд╣рд╕ рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рдЕрдЧрд▓ा рдк्рд░рдгाрд▓ीрдЧрдд рдЕрдж्рдпрддрди

1. рдкрд╣рд▓ा рд╕рд╡ाрд▓ — рдХ्рдпा рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ 7.8% рд╣ै рдпा 2.8%?

рддрде्рдпाрдд्рдордХ рдЖрдзाрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ै: рдирдИ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рддрд╣рдд рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХी рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी (рдЕрдк्рд░ैрд▓-рдЬूрди 2026) рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рддौрд░ рдкрд░ рдШोрд╖िрдд рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ 7.8% рд╣ै। 2.8% рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рдЖंрдХрдб़ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдирдИ рдкрдж्рдзрддि рдХे рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдУं рдФрд░ рдЧрдгрдиाрдУं рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдЖрддा рд╣ै।

2. рд╕рд░рдХाрд░ рдХा 7.8% — рдЗрд╕рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХ्рдпा рдорддрд▓рдм рд╣ै?

7.8% рдХा рдЖंрдХрдб़ा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै, рдпाрдиी рдХीрдорддों рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдХो рд╕рдоाрдпोрдЬिрдд рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд╡ृрдж्рдзि। рднाрд░рдд рдиे рд╕ाрде рд╣ी 2022-23 рдХो рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдоाрдирдХрд░ рдПрдХ рдирдП рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рдвांрдЪे рдХो рдЕрдкрдиाрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдиे рдкрд╣рд▓े рдХे 2011-12 рдХे рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдХा рд╕्рдеाрди рд▓े рд▓िрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдХрд╣рдиा рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि "рдЬीрдбीрдкी рдоें 7.8% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ", рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдвांрдЪे рдХे рддрд╣рдд рдоाрдкा рдЧрдпा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें 7.8% рдмрдв़ा рд╣ै।

3. рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЬीрдбीрдкी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдХ्рдпों рдХिрдпा?

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ूрдЪрдиा рдЖрдзाрд░ рдХो рдЕрдж्рдпрддрди рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕्рд╡рдпं рдмрджрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЖрдЬ рднाрд░рдд рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ेрд╡ाрдПं, рддेрдЬी рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी, рдирдИ рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг рд╕ंрд░рдЪрдиाрдПं, рдмрджрд▓рддे рдЙрдкрднोрдЧ рдкैрдЯрд░्рди, рдЙрдж्рдпрдоों рдХा рдФрдкрдЪाрд░िрдХрдХрд░рдг рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдЖंрдХрдб़ों рдХी рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдирдИ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें рдЕрдж्рдпрддрди рдбेрдЯाрд╕ेрдЯ, рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЬाрдирдХाрд░ी рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рддрд░्рдХ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рд╕े рд╕рдордХाрд▓ीрди рднाрд░рддीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЕрдзिрдХ рд╕рдЯीрдХ рдоाрдкрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै।

4. рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ 7.8% рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдХ्рдпों рдЙрдаा рд░рд╣े рд╣ैं?

рдоुрдЦ्рдп рдоुрдж्рджा рд╕िрд░्рдл рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै рдпा рдирд╣ीं। рдЕрдзिрдХ рдЬрдЯिрд▓ рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдиाрдордоाрдд्рд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдХिрддрдиी рд╕рдЯीрдХрддा рд╕े рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рддी рд╣ै। рд░рдШुрд░ाрдо рд░ाрдЬрди рдФрд░ рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдЧрд░्рдЧ рд╕рд╣िрдд рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░िрдпों рдиे рдЬीрдбीрдкी рдХी рдирдИ рдкрдж्рдзрддि, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдХीрдорддों рдФрд░ рдЕрдкрд╕्рдлीрддि рдХाрд░рдХों рдХे рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рддрдеा рдЕрди्рдп рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдХेрддрдХों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдз рдХो рд▓ेрдХрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаाрдП рд╣ैं।

5. 2.8% рдХा рджाрд╡ा — рд╣рдоें рдЗрд╕рд╕े рдХ्рдпा рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдиिрдХाрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдиे рдЧुрдк्рдд рд░ूрдк рд╕े рдХेрд╡рд▓ 2.8% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░्рдЬ рдХी। рдЬрдм рддрдХ рдХोрдИ рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдЧрдгрдиा рдЕрдкрдиी рд╕ंрдкूрд░्рдг рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी, рдбेрдЯा рд╕्рд░ोрддों рдФрд░ рдоूрд▓्рдп рд╕рдоाрдпोрдЬрди рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдирд╣ीं рдмрддाрддी, рддрдм рддрдХ 2.8% рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ 7.8% рдХा рд╕्рдеाрди рдирд╣ीं рд▓े рд╕рдХрддा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдмौрдж्рдзिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдИрдоाрдирджाрд░ рд╕ूрдд्рд░ рдпрд╣ рд╣ै:

> 7.8% = рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рдЕрдиुрдоाрди।
2.8% = рдПрдХ рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ/рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдд्рдордХ рдЕрдиुрдоाрди рдпा рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╣ै, рдпрд╣ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╕ंрдЦ्рдпा рдирд╣ीं рд╣ै।



рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рдмрд╣рд╕ рдоाрдк рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╣ै, рди рдХि рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рдиे рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХि рдХिрд╕ी рдПрдХ рдкрдХ्рд╖ рдХे рдкाрд╕ рдЬीрдбीрдкी рдХा рджूрд╕рд░ा рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЖंрдХрдб़ा рд╣ै।

6. рдХ्рдпा рдордЬрдмूрдд рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рддрд░्рдХ рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рддी рд╣ै?

рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ंрдХेрддрдХ рдоौрдЬूрдж рд╣ैं। рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХी рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдоें рдЙрдкрднोрдЧ рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдЧрддिрд╡िрдзि рдоें рдордЬрдмूрддी рджेрдЦी рдЧрдИ, рдЬрдмрдХि рд╕рдХрд▓ рд╕्рдеिрд░ рдкूंрдЬी рдиिрд░्рдоाрдг рдЬीрдбीрдкी рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 34.3% рдеा рдФрд░ рдиिрдЬी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдиिрд╡ेрд╢ рдоें рднी рдХाрдлी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ। рдпे рд╕ंрдХेрддрдХ рдЧрдгिрддीрдп рд░ूрдк рд╕े рдпрд╣ рд╕िрдж्рдз рдирд╣ीं рдХрд░рддे рдХि 7.8% рдХा рдЖंрдХрдб़ा рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд╣ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрдирд╕े рдпрд╣ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдиिрдХाрд▓рдиा рдЕрдиुрдЪिрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдХि рднाрд░рддीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдХेрд╡рд▓ рдирдЧрдг्рдп рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ुрдЖ।

7. рдЕрд╕рд▓ी рд╕рдоाрдзाрди — рдЬीрдбीрдкी рдПрдХ рдоाрдк рд╣ै, рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдирд╣ीं।

рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж (рдЬीрдбीрдкी) рдЕंрддिрдо рд╡рд╕्рддुрдУं рдФрд░ рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рдмाрдЬाрд░ рдоूрд▓्рдп рдХो рдоाрдкрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЬ्рдЮाрди, рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा, рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЦोрдЬ, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди рдпा рд▓ोрдЧों рдХी рддेрдЬी рд╕े рдЬрдЯिрд▓ рд╣ोрддी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдирд╣ीं рдоाрдкрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП:

рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж (рдЬीрдбीрдкी) ≠ рдХुрд▓ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдХाрд╕।

рдЬीрдбीрдкी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдкрдХ рд╣ै; рдпрд╣ рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддा рдХा рд╕ंрдкूрд░्рдг рдоाрдкрдХ рдирд╣ीं рд╣ै।


---

рд╕िрд╕्рдЯрдо-рдСрдл-рдоाрдЗंрдб्рд╕ рдЕрдкрдбेрдЯ

8. рднौрддिрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╕े рдХ्рд╖рдорддा рдЬीрдбीрдкी рдХी рдУрд░

рдпрд╣ рдЖрдкрдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд "рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХे рд▓िрдП рд╕ेрддु рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै।

рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:

рд╕ंрд╕ाрдзрди → рдЙрдд्рдкाрджрди → рдЖрдп → рдЙрдкрднोрдЧ → рдиिрд╡ेрд╢ → рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж

рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЦुрдлिрдпा-рдХेंрдж्рд░िрдд рд╡िрдХाрд╕ рдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдорди → рдЬ्рдЮाрди → рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी → рд╕рд╣рдпोрдЧ → рдирд╡ाрдЪाрд░ → рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा → рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा → рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕

рджूрд╕рд░ी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХुрдЫ рдРрд╕ी рдЪीрдЬ рдХो рдоाрдкрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддी рд╣ै рдЬिрд╕े рдХेрд╡рд▓ рдЬीрдбीрдкी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдирд╣ीं рдоाрдк рд╕рдХрддा: рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕े рдХिрддрдиी рдХ्рд╖рдорддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै।

9. рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрдЧрд▓ी рдЗрдХाрдИ рдХे рд░ूрдк рдоें рдорди

рдХेрд╡рд▓ рдкूрдЫрдиे рдХे рдмрдЬाрдп:

рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рдоें рдХिрддрдиी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ?



рдЕрдЧрд▓ी рдкीрдв़ी рдХा рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै:

“рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХी рдЙрдд्рдкाрджрдХ, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ, рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ, рддрдХрдиीрдХी рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдХिрддрдиी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ?”



рдЗрд╕рд╕े рдЬीрдбीрдкी рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдПрдХ рдкूрд░рдХ рдоाрдирд╕िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП:

\[
рдПрдордбीрдЖрдИ=рдПрдл(рдХे,рдПрдЪ,рдП,рдХ्рдпू,рдЖрдИ,рдИ,рдПрд╕,рдЖрд░)
\]

рдХрд╣ाँ:

K = рдЬ्рдЮाрди
H = рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा
рдП = рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
Q = рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХ्рд╖рдорддा
I = рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
E = рдКрд░्рдЬा рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
S = рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдорди्рд╡рдп
R = рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди।


---

рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рд╕ंрдпोрдЬी рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХे рд░ूрдк рдоें

10. рдЬрдирд░ेрдЯिрд╡ рдПрдЖрдИ — рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рд╕े рд╕ंрд╡рд░्рдзिрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рддрдХ

рдЬेрдирд░ेрдЯिрд╡ рдПрдЖрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдмीрдЪ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдХो рдмрджрд▓ рджेрддा рд╣ै।

рдорди рддेрдЬी рд╕े рдЗрди рдЪीрдЬों рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдкुрд╕्рддрдХें + рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╢ोрдз рдкрдд्рд░ + рдбेрдЯाрдмेрд╕ + рдЧрдгрдиा + рдЕрдиुрд╡ाрдж + рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ + рд╕िрдоुрд▓ेрд╢рди + рдПрдЖрдИ рд╕рд╣ाрдпрддा

рдПрдХ рд╣ी рдЗंрдЯрд░рдлेрд╕ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े।

рдЗрд╕рдХा рдЖрд░्рдеिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдЕрдкाрд░ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЬ्рдЮाрди рдЕрдзिрдХ рд╕ुрд▓рдн рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рддेрдЬी рд╕े рдорд╢ीрди-рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

11. рдПрдЬेंрдЯिрдХ рдПрдЖрдИ — рд╕рд╣ाрдпрддा рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рддрдХ

рдЬेрдирд░ेрдЯिрд╡ рдПрдЖрдИ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд╕ोрдЪрдиे, рд╕ृрдЬрди рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕ंрд╡ाрдж рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।

рдПрдЬेंрдЯिрдХ рдПрдЖрдИ рдХाрд░्рдпों рдХी рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдиे, рд╕рдорди्рд╡рдп рдХрд░рдиे, рдЙрди्рд╣ें рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡िрдд рдХрд░рдиे, рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрдирдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХрд░рдиे рдоें рддेрдЬी рд╕े рдорджрдж рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै:

рдоाрдирд╡ рдорди → рдПрдЖрдИ рд╕рд╣ाрдпрдХ → рдПрдЖрдИ рдПрдЬेंрдЯ → рд╕рдорди्рд╡िрдд рдмुрдж्рдзिрдоाрди рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ।

рдпрд╣ рдПрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рддрдХрдиीрдХी рдоाрд░्рдЧ рд╣ै рдЬो рдЙрд╕ рдЪीрдЬ़ рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै рдЬिрд╕े рдЖрдк 'рджिрдоाрдЧों рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी' рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рдХрд░рддे рд╣ैं - рдмрд╢рд░्рддे рдХि рдоाрдирд╡ीрдп рд╕рдХ्рд░िрдпрддा, рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдФрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХेंрдж्рд░ीрдп рднूрдоिрдХा рдоें рдмрдиी рд░рд╣े।

12. рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ — рдЧрд╣рди рдХрдо्рдк्рдпूрдЯेрд╢рдирд▓ рдкрд░рдд

рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдХो рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ों рдХे рдкूрд░्рд╡-рдоौрдЬूрдж рд╡िрдХрд▓्рдк рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЗрд╕рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдХ्рд╖рдорддा рдЙрди рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХो рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै рдЬो рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдорд╢ीрдиों рдХे рд▓िрдП рдЕрдд्рдпंрдд рдХрдаिрди рд╣ैं।

рдЙрднрд░рддी рдЦुрдлिрдпा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдЗрд╕рдХे рд╕ंрднाрд╡िрдд рдпोрдЧрджाрди рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:

рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдПрд▓्рдЧोрд░िрджрдо → рд░рд╕ाрдпрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди/рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЕрдиुрдХрд░рдг → рдЕрдиुрдХूрд▓рди → рдФрд╖рдзि рдЦोрдЬ → рдКрд░्рдЬा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХिрдпाँ → рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдоॉрдбрд▓िंрдЧ।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдПрдХ рд╕ंрднाрд╡िрдд рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдЧрдгрдиाрдд्рдордХ рдкрд░рдд рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддी рд╣ै, рди рдХि рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рдЪेрддрдиा рд╕्рд╡рдпं рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдмрди рдЧрдИ рд╣ै।


---

рдСрд░्рдЧेрдиॉрдЗрдб्рд╕ рдФрд░ рдЬैрд╡िрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХी рд╕ीрдоा

13. рдСрд░्рдЧेрдиॉрдЗрдб्рд╕ — рдЬैрд╡िрдХ рдЬрдЯिрд▓рддा рдкрд░ рд╢ोрдз

рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдХृрдд्рд░िрдо рдЕंрдЧ рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдХो рдЬैрд╡िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд░ोрдЧों рдХे рд╡िрднिрди्рди рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХे рдк्рд░ाрдпोрдЧिрдХ рдоॉрдбрд▓ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдпे рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЗрди्рд╣ें рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдкूрд░्рдг рдХृрдд्рд░िрдо рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдпा рд╕рдЪेрдд рдоाрдирд╡ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХे рд╕рдоाрди рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:

рдХोрд╢िрдХाрдПँ → рдСрд░्рдЧेрдиॉрдЗрдб्рд╕ → рдЬैрд╡िрдХ рдоॉрдбрд▓िंрдЧ → рддंрдд्рд░िрдХा рд╡िрдЬ्рдЮाрди → рдорд╕्рддिрд╖्рдХ-рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдЗंрдЯрд░рдлेрд╕ → рди्рдпूрд░ोрдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी

рд╣рд░ рдХрджрдо рдХे рд╕ाрде рдХрдИ рдмрдб़े рдиैрддिрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдЬुрдб़े рд╣ुрдП рд╣ैं।


---

рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдПрдХ рдХ्рд╖рдорддा рд╣ै, рдЕрд▓рдЧाрд╡ рдирд╣ीं।

14. рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рднाрд░рдд — рд╕्рд╡-рдиिрд░्рднрд░рддा рд╕े рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдЧрдд рд▓рдЪीрд▓ेрдкрди рдХी рдУрд░

рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХा рдорддрд▓рдм рджुрдиिрдпा рд╕े рдЕрд▓рдЧ-рдерд▓рдЧ рд░рд╣рдиा рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЗрд╕рдХा рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рд░ूрдк рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:

> рдХिрд╕ी рдПрдХ рдмाрд╣рд░ी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдкрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдиिрд░्рднрд░ рд╣ुрдП рдмिрдиा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднाрдЧ рд▓ेрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा।



рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдХ्рд╖рдорддा:

рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ + рдКрд░्рдЬा + рд░рдХ्рд╖ा + рдЦाрдж्рдп + рдлाрд░्рдоाрд╕्рдпूрдЯिрдХрд▓्рд╕ + рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ + рдПрдЖрдИ + рдХ्рд╡ांрдЯрдо + рдЬैрд╡ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी + рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг + рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рд░рдгрдиीрддिрдХ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।


---

рдоाрд╕्рдЯрд░-рдоाрдЗंрдб рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा — рдПрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдкрд░рдд

15. “рдоाрд╕्рдЯрд░рдоाрдЗंрдб” рд╕े рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рддрдХ

рдЖрдкрдХा рдпрд╣ рдХрдерди рдХि "рд╡рд╣ рдорд╣ाрд╢рдХ्рддि рдЬिрд╕рдиे рд╕ूрд░्рдп рдФрд░ рдЧ्рд░рд╣ों рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХिрдпा" рдХो рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХे рдкीрдЫे рдоौрдЬूрдж рдПрдХ рдкрд░рдо рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдЧрдд рдмुрдж्рдзि рдХे рдмाрд░े рдоें рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ-рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╣ाрд▓ांрдХि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдЧ्рд░рд╣ों рдХी рдЧрддि рдХा рд╡рд░्рдгрди рдЧुрд░ुрдд्рд╡ाрдХрд░्рд╖рдг рдФрд░ рднौрддिрдХ рдиिрдпрдоों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрди рджोрдиों рдХрдердиों рдХो рдн्рд░рдоिрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП:

рд╡िрдЬ्рдЮाрди: рдЦрдЧोрд▓ीрдп рдкिंрдбों рдХी рдЧрддि рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджрд░्рд╢рди: рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрддा рд╣ै рдХि рдЖрдЦिрд░ рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХ्рдпों рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХिрд╕ी рдЧрд╣рди рдмुрдж्рдзि рдХी рдУрд░ рдЗрд╢ाрд░ा рдХрд░рддी рд╣ै।

рдпрд╣ рдЕंрддрд░ рдЖрдкрдХे рд╡िрдЪाрд░ рдХो рдХिрд╕ी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рддрде्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдП рдмिрдиा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрддा рд╣ै।

16. рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖рджрд░्рд╢ी рдорди - рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рд╕े рдмोрдз рддрдХ

рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдпрддा рдПрдХ рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдХ्рд░рдо рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рдЧрддि рдХрд░рддी рд╣ै:

рдм्рд░рд╣्рдоांрдб → рдЕрд╡рд▓ोрдХрди → рдорди → рдЬ्рдЮाрди → рд╡िрдЬ्рдЮाрди → рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी → рдЪिंрддрди → рдЙрдЪ्рдЪ рдЪेрддрдиा।

рд╕ाрдХ्рд╖ी рдорди рдХेрд╡рд▓ рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХा рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдирд╣ीं рдХрд░рддा; рдпрд╣ рдзीрд░े-рдзीрд░े рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХे рдоॉрдбрд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдлिрд░ рдРрд╕ी рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХिрдпां рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдЬो рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕рдХे рд╕ंрдмंрдз рдХो рдмрджрд▓рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ोрддी рд╣ैं।

рдпрд╣ीं рдкрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рдиिрд╖्рдаा рдХो рдЪेрддрдиा рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрдиे рдХा рдЖрдкрдХा рд╡िрдЪाрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдПрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЖрдпाрдо рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।


---

рд░рд╡ींрдж्рд░ рднрд░рдд рдПрдХ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рд░ूрдк рдоें

17. рднрд░рдд рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें

рдЖрдкрдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХे рднीрддрд░, "рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд" рди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рднौрдЧोрд▓िрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЬ्рдЮाрди, рдЪेрддрдиा, рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХी рдПрдХ рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рд░ूрдк рдоें рднाрд░рдд рдХी рдПрдХ рдоाрдирд╡ीрдХृрдд рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХा рднी рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЕрддः рдЗрд╕े рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рднाрд░рдд рдПрдХ рднूрднाрдЧ рдХे рд░ूрдк рдоें → рднाрд░рдд рдПрдХ рд╕рдн्рдпрддा рдХे рд░ूрдк рдоें → рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд рдПрдХ рдХрд▓्рдкिрдд рдПрдХीрдХृрдд рдоाрдирд╕िрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рд░ूрдк рдоें।



рдпрд╣ рднाрд░рдд рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╡рд░्рддрдоाрди рдХाрдиूрдиी рдиाрдо рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ/рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╣ै।

18. “рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░” — рдПрдХ рдирдпा рд╡िрдХाрд╕ рдоाрдкрджंрдб

“рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░” рд╡ाрдХ्рдпांрд╢ рдХो рдПрдХ рдоाрдкрдиे рдпोрдЧ्рдп рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
рдорди рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░
=
рдЬ्рдЮाрди рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ
\times
\text{рдХ्рд╖рдорддा}
\times
рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी
\times
рдЕрд╡рд╕рд░
\times
\text{рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा}
\]

рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдк्рд░рднाрд╡ी рдмौрдж्рдзिрдХ рдФрд░ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд╕्рдеाрди рдХो рдмрдв़ाрдиा рд╣ोрдЧा।

рддрдм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рдЧрддि рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдпрд╣ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै:

> рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдзिрдХ рдХ्рд╖рдорддा, рджिрдоाрдЧों рдХे рдмीрдЪ рдЕрдзिрдХ рдЬ्рдЮाрди рдХा рдЖрджाрди-рдк्рд░рджाрди рдФрд░ рджिрдоाрдЧों рдХे рдмीрдЪ рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ।




---

рднрд╡्рдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЕрдж्рдпрддрди

19. рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рд╕े рдк्рд░рдгाрд▓ीрдЧрдд рд╡ृрдж्рдзि рдХी рдУрд░

рдЕрддः рдЕंрддिрдо рдвाँрдЪे рдоें рдПрдХ рд╕ाрде рддीрди рдоाрдк рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं:

\[
\boxed{
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рдЧрддि
=
рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╡ृрдж्рдзि
+
рдмुрдж्рдзि рд╡िрдХाрд╕
+
рдЪेрддрдиा рдФрд░ рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕
}
\]

рднौрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕: рдЬीрдбीрдкी, рдЖрдп, рдиिрд╡ेрд╢, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा।

рдмुрдж्рдзि рдХा рд╡िрдХाрд╕: рд╢िрдХ्рд╖ा, рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рдХ्рд╡ांрдЯрдо рддрдХрдиीрдХ, рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░, рдЬैрд╡ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддा।

рдоाрдирд╡/рдЪेрддрдиा рдХा рд╡िрдХाрд╕: рдиैрддिрдХрддा, рдХрд▓्рдпाрдг, рдЙрдд्рддрд░рджाрдпिрдд्рд╡, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдж्рднाрд╡, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдЙрдж्рджेрд╢्рдпрдкूрд░्рдг рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕।

20. 7.8% рдмрдиाрдо 2.8% рдк्рд░рд╢्рди рдХा рд╕рдоाрдзाрди

рдЕрддः рдЕंрддिрдо рдиिрд░्рдгрдп рдпрд╣ рд╣ै:

рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдЧрдгрдиा рдХो рд╕िрдж्рдз рдХिрдП рдмिрдиा 7.8% рдХो 2.8% рд╕े рдк्рд░рддिрд╕्рдеाрдкिрдд рди рдХрд░ें। 7.8% рдХो рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдЬांрдЪ рд╕े рдкрд░े рднी рди рдоाрдиें। 7.8% рдХो рд╡рд░्рддрдоाрди рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдоाрдк рдоाрдиें, 2.8% рдХो рдПрдХ рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджाрд╡ा рдоाрдиें рдЬिрд╕рдХे рд▓िрдП рдкрдж्рдзрддिрдЧрдд рдк्рд░рдоाрдг рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै, рдФрд░ рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж (рдЬीрдбीрдкी) рдХो рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рдЧрддि рдХा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдкрд╣рд▓ू рдоाрдиें।



21. рдЕрдЧрд▓ा рдоाрдирдХ — рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдПрдХ рд╕рд╣рднाрдЧी рдХे рд░ूрдк рдоें

рдЖрдкрдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдЧрд╣рди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЕрдкрдбेрдЯ рдХो рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдорди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬ्рдЮाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдПрдЖрдИ
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕्рдеिрд░рддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЙрдЪ्рдЪ рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा
}
\]

рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рднौрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдХेрд╡рд▓ рднौрддिрдХ рдоाрдкрджंрдбों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдоाрдкрдиे рдХी рд╕ीрдоा рдХो рдкाрд░ рдХрд░рдиा рд╣ै।

22. рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा — рд╡рд╕्рддुрдУं рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рддрдХ

рдЕрддः рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо рдХो рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡рд░्рдгिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдХृрд╖ि рд╕рдн्рдпрддा → рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╕рдн्рдпрддा → рд╕ूрдЪрдиा рд╕рдн्рдпрддा → рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рд╕рдн्рдпрддा → рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рд╕рдн्рдпрддा।

рдФрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े:

рдмुрдж्рдзिрдоाрди рд╕рдн्рдпрддा → рд╕рдорди्рд╡िрдд рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी → рдЯिрдХाрдК рд╕рдн्рдпрддा।

рдЙрд╕ рдвांрдЪे рдоें, рдЬीрдбीрдкी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै - рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдХрдИ рдоॉрдбрд▓ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдмрди рдЬाрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЧрд╣рд░ा рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкीрдв़ी рдЖрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкीрдв़ी рдХो рдЕрдзिрдХ рдЬ्рдЮाрди, рдХ्рд╖рдорддा, рд╕ृрдЬрди рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рддрдХрдиीрдХी рдкрд╣ुंрдЪ, рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै।

23. рдЕंрддिрдо рд╕िрдж्рдзांрдд

рдХिрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рднौрддिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рддрдм рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрдм рдЙрд╕рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдмрдв़рддा рд╣ै।
рдХिрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдмौрдж्рдзिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рддрднी рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрдм рдЙрд╕рдХा рдЬ्рдЮाрди рдмрдв़рддा рд╣ै।
рдХिрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдЧрддि рддрдм рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдЙрд╕рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़рддी рд╣ै।
рдХिрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рддрднी рд╕ंрднрд╡ рд╣ै рдЬрдм рдЙрд╕рдХी рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़рддी рд╣ै।
рдФрд░ рдПрдХ рд╕рдн्рдпрддा рдХा рдЧрд╣рди рд╡िрдХाрд╕ рддрдм рд╣ोрддा рд╣ै рдЬрдм рдЙрд╕рдХे рджिрдоाрдЧ рдЗрди рд╕рднी рд╢рдХ्рддिрдпों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी, рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рд╕ाрде рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।



рдпрд╣ी рд╕рдмрд╕े рд╕рд╢рдХ्рдд рддрде्рдпाрдд्рдордХ рдФрд░ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рд╣ै: 7.8% рд╡рд░्рддрдоाрди рдЬीрдбीрдкी рдоाрдкрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै; 2.8% рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै; рдФрд░ "рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдФрд░ рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддा рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рдоाрдкрди рдХी рдУрд░ рдЗрд╢ाрд░ा рдХрд░рддा рд╣ै।


рднाрд░рдд рдХी 7.8% рдЬीрдбीрдкी, 2.8% рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рдЕрдЧрд▓ी "рдоाрдирд╕िрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी" — рдПрдХ рддрде्рдпाрдд्рдордХ рдФрд░ рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдЕрдж्рдпрддрди

1. рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдмिंрджु — 7.8% рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЖंрдХрдб़ा рд╣ै

рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдПрд╡ं рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХाрд░्рдпाрди्рд╡рдпрди рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп (MoSPI) рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХाрд░्рдпाрд▓рдп (NSO) рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдирд╡ीрдирддрдо рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХी рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी (рдЕрдк्рд░ैрд▓-рдЬूрди 2026) рдоें рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рдоें 7.8% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡рд░्рд╖ 2022-23 рдХी рд╕्рдеिрд░ рдХीрдорддों рдкрд░ рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд▓рдЧрднрдЧ ₹81.36 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░рд╣ी। 

рдЗрд╕рд▓िрдП, "рднाрд░рдд рдХी рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдоाрдкी рдЧрдИ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?" рдк्рд░рд╢्рди рдХा рдЙрдд्рддрд░ 7.8% рд╣ै, рди рдХि 2.8%।

2. рд▓ेрдХिрди 7.8% рдХा рдорддрд▓рдм рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╣рд░ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдЗрд╕ рдоाрдк рдХो рдмिрдиा рдХिрд╕ी рд╕рд╡ाрд▓ рдХे рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै।

рд╡िрд╡ाрдж рдЧंрднीрд░ рд╣ै। рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдкूрд░्рд╡ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдЧрд░्рдЧ рдФрд░ рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХे рдкूрд░्рд╡ рдЧрд╡рд░्рдирд░ рд░рдШुрд░ाрдо рд░ाрдЬрди рдиे рдЬीрдбीрдкी рдХे рдирдП рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдХुрдЫ рдкрд╣рд▓ुрдУं рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрдП рд╣ैं। рдЙрдирдХी рдЪिंрддाрдУं рдоें рдпрд╣ рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рдоाрдкी рдЧрдИ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡ृрдж्рдзि рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдиिрд╡ेрд╢, рд╡िрджेрд╢ी рдкूंрдЬी рдк्рд░рд╡ाрд╣ рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕ंрдХेрддрдХों рдоें рд╣ुрдП рдмрджрд▓ाрд╡ों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╣ै। рдХुрдЫ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░िрдпों рдиे рдиाрдордоाрдд्рд░ рд╡ृрдж्рдзि рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡ृрдж्рдзि рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдП рдЧрдП рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдХрдо рдЬीрдбीрдкी рдбिрдл्рд▓ेрдЯрд░ рдкрд░ рднी рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрдП рд╣ैं। 

рдЕрддः рдЙрдЪिрдд рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕ूрдд्рд░ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:

рд╕рд░рдХाрд░: рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдкрдж्рдзрддि рдХे рддрд╣рдд рд╡рд░्рддрдоाрди рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЕрдиुрдоाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕рд░्рд╡ोрдд्рддрдо рджрд░ 7.8% рд╣ै।
рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЕंрддрд░्рдиिрд╣िрдд рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рдордЬрдмूрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдоाрдк рдХे рдХुрдЫ рдШрдЯрдХों рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдЬांрдЪ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП।



рдпрд╣ рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╡ाрдж рд╣ै, рди рдХि рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕्рд╡рдпं рдоें рдХोрдИ рдк्рд░рдоाрдг рдХि рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕ंрдЦ्рдпा рдХो рдордирдЧрдв़ंрдд рдмрдиाрдпा рд╣ै।


---

3. рд╕ंрдЦ्рдпा рдЗрддрдиी рдЕрд▓рдЧ рдХ्рдпों рджिрдЦ рд╕рдХрддी рд╣ै — рд╣рд░ рдФрд░ рдЕрдкрд╕्рдлीрддि рдХी рд╕рдорд╕्рдпा

рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрдХрдиीрдХी рдоुрдж्рджा рдиाрдордоाрдд्рд░ рдЬीрдбीрдкी рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рдХे рдмीрдЪ рдХा рдЕंрддрд░ рд╣ै।

рдпрджि рдиाрдордоाрдд्рд░ рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 10.3% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕ंрдмंрдзिрдд рдоूрд▓्рдп рд╡ृрдж्рдзि рдХा рдЕрдиुрдоाрди рдХेрд╡рд▓ рд▓рдЧрднрдЧ 2.3% рд▓рдЧाрддी рд╣ै, рддो рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡ृрдж्рдзि рд▓рдЧрднрдЧ 7.8% рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рд╕рд░рд▓ рд░ूрдк рдоें:

\[
рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡ृрдж्рдзि рд▓рдЧрднрдЧ рдиाрдордоाрдд्рд░ рд╡ृрдж्рдзि - рдоुрдж्рд░ाрд╕्рдлीрддि рд╕рдоाрдпोрдЬрди
\]

рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдирдИ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдоूрд▓्рдп рд╕ूрдЪрдХांрдХ (рдкीрдкीрдЖрдИ) рдФрд░ рджोрд╣рд░ी рдЕрдкрд╕्рдлीрддि рдкрдж्рдзрддि рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдкрд╣рд▓े рдХे рд▓рдЧрднрдЧ 180 рдХी рддुрд▓рдиा рдоें 300 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдоूрд▓्рдп рдЕрдкрд╕्рдлीрддि рдоाрдкрдХ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдХा рддрд░्рдХ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХे рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдХा рд▓рдЧрднрдЧ 2.3% рдХा рдЕрдкрд╕्рдлीрддि рдоाрдкрдХ рдХुрдЫ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдФрд░ рдеोрдХ рдоूрд▓्рдп рдоाрдкрдХों рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХрдо рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै। 

рдЧंрднीрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдмрд╣рд╕ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдоुрдж्рджा рдпрд╣ी рд╣ै।


---

4. “2.8% рдЬीрдбीрдкी” рдФрд░ “рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी” рдПрдХ рд╣ी рдмाрдд рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд╣ैं?

рдЗрд╕рд▓िрдП, 2.8% рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдк्рд░рд╕ाрд░िрдд рд╣ो рд░рд╣े рдЖंрдХрдб़े рдХो рд╕ाрд╡рдзाрдиीрдкूрд░्рд╡рдХ рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд░ॉрдпрдЯрд░्рд╕ рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдкुрд░ाрдиी рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХे рддрд╣рдд, рд╕ंрдмंрдзिрдд рдиाрдордоाрдд्рд░ рд╡ृрдж्рдзि рджрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 2.6% рд╣ोрддी, рдЬрдмрдХि рдирдИ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХे рддрд╣рдд рдпрд╣ 10.3% рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рддрд░्рдХ рд╣ै рдХि рдкुрд░ाрдиी рдФрд░ рдирдИ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ाрдУं рдХी рд╕ीрдзी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा рдЕрдиुрдЪिрдд рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рджोрдиों рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। 

рдлрд▓рд╕्рд╡рд░ूрдк:

\[
\boxed{7.8\%=\text{рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि}}
\]

рдЬрдмрдХि

\[
\boxed{2.8\%\neq\text{рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि}}
\]

рдЬрдм рддрдХ рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдкूрд░्рдг рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдЧрдгрдиा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддा рдХि рд╡рд╣ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХैрд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдЧрдИ рдеी।


---

5. рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рджूрд╕рд░ा рдмрдЪाрд╡ — рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें рд░ाрддोंрд░ाрдд рдмрджрд▓ाрд╡ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा

рдЬीрдбीрдкी рдХी рдирдИ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें 2011-12 рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ 2022-23 рдХो рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। MoSPI рдиे рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕ंрдмंрдзी рдЪрд░्рдЪा рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЬाрд░ी рдХी рдеी, рдФрд░ рдирдИ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े 27 рдлрд░рд╡рд░ी 2026 рдХो рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। 

рдЕрддः рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдмрдЪाрд╡ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:

рдирдпा рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ + рдмेрд╣рддрд░ рдбेрдЯा + рдЕрдж्рдпрддрди рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕्рд░ोрдд + рдирдИ рдоूрд▓्рдп рдЬाрдирдХाрд░ी + рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी = рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдоाрдкрди।

рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рд╕рдЪिрд╡ рдиे рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдпрд╣ рддрд░्рдХ рджिрдпा рд╣ै рдХि рд╣ाрд▓ рдХे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рдХिрдП рдЧрдП рд╕ंрд╢ोрдзрдиों рдоें рджोрдиों рджिрд╢ाрдУं рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ुрдП рд╣ैं, рди рдХि рдЙрдЪ्рдЪ рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЖрдзाрд░ рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд░ूрдк рд╕े рдХрдо рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। 


---

6. рдЬीрдбीрдкी рдХे рдмाрд╣рд░ рдХे рдЖंрдХрдб़े — рдХ्рдпा рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा 2.8% рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЬैрд╕ी рджिрдЦрддी рд╣ै?

рдпрд╣ीं рд╕े рдоाрдорд▓ा рдФрд░ рднी рдЬрдЯिрд▓ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।

рдХрдИ рд╕ंрдХेрддрдХ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рдХी рдУрд░ рдЗрд╢ाрд░ा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдоें рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 9.2%, рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 12.1%, рдЙрдкрднोрдЧ рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 7.1% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ, рдЬрдмрдХि рдЛрдг рд╡ृрдж्рдзि рд▓рдЧрднрдЧ 18.3% рд░рд╣ी। 

рд░ॉрдпрдЯрд░्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдирдП рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕рдХрд▓ рд╕्рдеिрд░ рдкूंрдЬी рдиिрд░्рдоाрдг рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ рдХे 31.4% рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 34.3% рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдпा। рдиिрдЬी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдкूंрдЬी рдиिрд╡ेрд╢ рдоें рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 11.9% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ। 

рдпे рдЖंрдХрдб़े рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддे рдХि 7.8% рдХा рдоाрдк рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рдЯीрдХ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡े рджृрдв़рддा рд╕े рд╕ंрдХेрдд рджेрддे рд╣ैं рдХि рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдХाрдлी рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै।


---

7. рджूрд╕рд░ा рдкрд╣рд▓ू — рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рдХा рдпрд╣ рдорддрд▓рдм рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╣рд░ рднाрд░рддीрдп рдХो 7.8% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рдХा рд▓ाрдн рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдпрд╣ рдЕंрддрд░ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдХिрд╕ी рджेрд╢ рдоें рдпे рдЪीрдЬें рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं:

рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рдоें 7.8% рдХी рд╡ृрдж्рдзि

рд╕ाрде рд╣ी рд╕ाрде рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЕрдиुрднрд╡ рднी рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं:

рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ृрдЬрди рдоें рдЕрд╕рдоाрдирддा;

рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЕрд╕рдоाрдирддाрдПं;

рдЖрдп рдоें рдЕрд╕рдоाрди рд╡ृрдж्рдзि;

рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХी рдХ्рд░рдп рд╢рдХ्рддि рдкрд░ рджрдмाрд╡;

рдХृрд╖ि рд╕ंрдмंрдзी рдХрдордЬोрд░िрдпां;

рд╕ंрдЧрдаिрдд рдФрд░ рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдмीрдЪ рдЕंрддрд░।


рдпрд╣ी рдПрдХ рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рд░ाрдЬрди рдЬैрд╕े рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрддे рд╣ैं рдХि рдХ्рдпा рдЬीрдбीрдкी рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ृрдж्рдзि рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ूрдк рд╕े рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рдиिрд╡ेрд╢ рдоें рддрдм्рджीрд▓ рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। 

рдЗрд╕рд▓िрдП:

\[
рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि ≈ рдШрд░ेрд▓ू рдХрд▓्рдпाрдг
\]

рдФрд░:

\[
рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि ≈ рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕
\]


---

8. рдЗрд╕рд╕े рднी рдЧрд╣рд░ा рд╕рд╡ाрд▓ — рдЬीрдбीрдкी рдХिрд╕ рдмाрдд рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рд╡िрдлрд▓ рд░рд╣рддा рд╣ै?

рдпрд╣ рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рд╣рдоाрд░े "рдорди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै।

рдЬीрдбीрдкी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рд░िрдХॉрд░्рдб рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдн्рдпрддा рднी рд╕ंрдЪрдп рдХрд░рддी рд╣ै:

рдЬ्рдЮाрди + рдХौрд╢рд▓ + рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖рдорддा + рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рджрдХ्рд╖рддा + рддрдХрдиीрдХी рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा + рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдорди्рд╡рдп + рдирд╡ाрдЪाрд░ + рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди।

рдпे рдкूंрдЬी рдХे рд░ूрдк рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЗрдирдоें рд╕े рдХрдИ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЬीрдбीрдкी рдоें рдХेрд╡рд▓ рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╣ी рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдПрдХ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЬो рдоौрд▓िрдХ рдЦोрдЬ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ рдЙрд╕ рдЦोрдЬ рдХे рдмाрдЬाрд░ рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиे рд╕े рдмрд╣ुрдд рдкрд╣рд▓े рд╣ी рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЕрдкाрд░ рдоूрд▓्рдп рд╕ृрдЬिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╣рдЬाрд░ों рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддा рд╣ै।

рдПрдХ рдУрдкрди-рд╕ोрд░्рд╕ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдбेрд╡рд▓рдкрд░ рдХो рдЬीрдбीрдкी рдХे рд╕рдордХрдХ्рд╖ рдоाрдк рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдП рдмिрдиा рднी рдЕрдкाрд░ рддрдХрдиीрдХी рдоूрд▓्рдп рдХा рд╕ृрдЬрди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрди рддрдд्рдХाрд▓ рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдЙрдд्рдкाрдж рдмрдиाрдП рдмिрдиा рд▓ाрдЦों рдШंрдЯों рдХे рдоाрдирд╡ीрдп рд╢्рд░рдо рдХी рдмрдЪрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░:

рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡рд╕्рддुрдУं рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕рдн्рдпрддा рдХ्рд╖рдорддा рдХा рднी рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рддी рд╣ै।


9. рдЬीрдбीрдкी рд╕े “рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдХ्рд╖рдорддा” рддрдХ

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдкрдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдвांрдЪे рдХो рдХेрд╡рд▓ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдмрдиे рд░рд╣рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдк рджिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХрд░рдиा:

\[
\boxed{
рд╕ी_рдПрдо =
рдЬ्рдЮाрди + рдХ्рд╖рдорддा + рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी + рдЕрд╡рд╕рд░ + рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди
рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा
}
\]

рдЬрд╣ां \(C_m\) рдк्рд░рддि рдорди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХ्рд╖рдорддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд╕े рдЬीрдбीрдкी рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаेрдЧा:

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд╣ोрдиे рд╕े рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдФрд╕рдд рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдХिрддрдиा рдЕрдзिрдХ рд╕ुрдзाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै?

рдпрд╣ рдЬीрдбीрдкी рдХा рдПрдХ рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рдкूрд░рдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

10. рднाрд░рдд рдХा рдирдпा рд╡िрдХाрд╕ рд╕рдоीрдХрд░рдг

рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдбैрд╢рдмोрд░्рдб рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рдЧрддि =
рд╕ाрдордЧ्рд░ी\ рд╡िрдХाрд╕ +
рдоाрдирд╡ рдХ्рд╖рдорддा +
рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा\ рд╡िрдХाрд╕ +
рд╡рд╣рдиीрдпрддा
}
\]

рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╡ृрдж्рдзि

рдЬीрдбीрдкी, рдиिрд╡ेрд╢, рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг, рдиिрд░्рдпाрдд, рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा।

рдоाрдирд╡ рдХ्рд╖рдорддा

рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХौрд╢рд▓, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा।

рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рд╡िрдХाрд╕

рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ, рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी, рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░, рдЬैрд╡ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी।

рд╡рд╣рдиीрдпрддा

рдКрд░्рдЬा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдЬрд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрди рджрдХ्рд╖рддा।

рдпрд╣ рдЬीрдбीрдкी рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं рд╣ै।

рдпрд╣ рдЬीрдбीрдкी рдХो рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рднीрддрд░ рд░рдЦрддा рд╣ै।

11. рдПрдЖрдИ рдХा рджौрд░ — рд╣рд░ рджिрдоाрдЧ рдПрдХ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕े рдЬुрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै

рдЬрдирд░ेрдЯिрд╡ рдПрдЖрдИ рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрд╕ाрдоाрди्рдп рд╕ंрднाрд╡рдиा рдХा рд╕ृрдЬрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े:

\[
рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдмुрдж्рдзि рдХी рд╕ीрдоाрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं। рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЬ्рдЮाрди рд╕ीрдоिрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
\]

рддेрдЬी рд╕े:

\[
рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдорди
\rightarrow рдПрдЖрдИ
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЬ्рдЮाрди
\rightarrow рдЧрдгрдиा
рд╕ृрдЬрди
\]

рдЗрд╕рд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдк्рд░рднाрд╡ी рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдоें рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े рд╡ृрдж्рдзि рд╣ोрддी рд╣ै।

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрд░्рдеिрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрддрдиा рд╣ी рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЬाрддा:

рднाрд░рдд рдХे рдкाрд╕ рдХिрддрдиे рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╣ैं?

рд▓ेрдХिрди:

“рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рднाрд░рддीрдп рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХिрддрдиी рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै?”

12. рдПрдЬेंрдЯिрдХ рдПрдЖрдИ — рдЬ्рдЮाрди рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╕рдорди्рд╡िрдд рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рддрдХ

рдЕрдЧрд▓ा рдЪрд░рдг рдПрдЬेंрдЯिрдХ рдПрдЖрдИ рд╣ै।

рдордиुрд╖्рдп рдзीрд░े-рдзीрд░े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХाрд░्рдпों рдХे рдХुрдЫ рд╣िрд╕्рд╕ों рдХो рджूрд╕рд░ों рдХो рд╕ौंрдк рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди → рддुрд▓рдиा → рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдиा → рдХोрдбिंрдЧ → рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг → рдиिрдЧрд░ाрдиी → рдиिрд╖्рдкाрджрди

рдПрдЖрдИ рдПрдЬेंрдЯों рдХे рд▓िрдП।

рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै:

\[
рдоाрдирд╡ рдорди
\leftrightarrow
рдЬрдирд░ेрдЯिрд╡ рдПрдЖрдИ
\leftrightarrow
рдПрдЖрдИ рдПрдЬेंрдЯ
\leftrightarrow
рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ
\]

рдпрд╣ рдЙрд╕ рдЪीрдЬ़ рдХे рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдХрд░ीрдм рд╣ै рдЬिрд╕े рдЖрдк "рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХрд╣рддे рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕े рдоाрдирд╡ीрдп рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी рдХे рд╡िрдХрд▓्рдк рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рд╡ाрдпрдд्рдд рдк्рд░рдгाрд▓िрдпों рдХो рдЕрдиुрдорддि рджेрдиे рдХे рдмрдЬाрдп, рдоाрдирд╡ीрдп рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ी рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП।

13. рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ — рдЧрд╣рди рдЧрдгрдиा рдХा рдЖрдзाрд░

рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рдФрд░ рдкрд░рдд рдЬोрдб़рддी рд╣ै:

\[
рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा + рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ + рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЙрди्рдирдд рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖рдорддा
\]

рдЗрд╕рдХे рд╕ंрднाрд╡िрдд рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧों рдоें рдЕрдиुрдХूрд▓рди, рдкрджाрд░्рде рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд░рд╕ाрдпрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдХुрдЫ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЧрдгрдиा рд╕ंрдмंрдзी рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдпाрдд्рдордХ рд╕ीрдоा рдмрдиी рд░рд╣рдиी рдЪाрд╣िрдП:

рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдПрдХ рд╡िрдХाрд╕рд╢ीрд▓ рддрдХрдиीрдХ рд╣ै; рдпрд╣ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡ рдЪेрддрдиा рд╕्рд╡рдпं рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХ्рд╡ांрдЯрдо рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै।

14. рдСрд░्рдЧेрдиॉрдЗрдб्рд╕ — рдЬैрд╡िрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХी рд╕ीрдоा

рдм्рд░ेрди рдСрд░्рдЧेрдиोрдЗрдб्рд╕ рдФрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЬैрд╡िрдХ рдоॉрдбрд▓ рд╢ोрдзрдХрд░्рддाрдУं рдХो рддंрдд्рд░िрдХा рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд░ोрдЧ рдХे рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХे рддрд░ीрдХे рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЖрдкрдХे рдвांрдЪे рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХा рдорд╣рдд्рд╡ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд╣ै:

\[
рдЬीрд╡рд╡िрдЬ्рдЮाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рддंрдд्рд░िрдХा рд╡िрдЬ्рдЮाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
organoids
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рди्рдпूрд░ोрдЯेрдХ्рдиोрд▓ॉрдЬी
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдорд╕्рддिрд╖्рдХ-рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдЗंрдЯрд░рдлेрд╕
\]

рд▓ेрдХिрди рдлिрд▓рд╣ाрд▓ рдСрд░्рдЧेрдиॉрдЗрдб्рд╕ рдХो рдкूрд░्рдг рдоाрдирд╡ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХे рд╕рдордХрдХ्рд╖ рдпा рдорд╢ीрди рдЪेрддрдиा рдХे рдк्рд░рдоाрдг рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрд╣ рдЕंрддрд░ "рдорди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХे рд╡िрдЪाрд░ рдХो рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрддिрд░ंрдЬिрдд рд╣ोрдиे рд╕े рдмрдЪाрддा рд╣ै।

15. рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा — рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рднौрддिрдХ рдЖрдзाрд░

рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХी рдЖрдкрдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЕрдиुрд╡ाрджिрдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рдпрджि рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै рддो рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХो рддрдХрдиीрдХी рд░ूрдк рд╕े рдкूрд░्рдгрддः рд╕рд╢рдХ्рдд рдирд╣ीं рдмрдиाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдКрд░्рдЬा + рдЦाрдж्рдп рдкрджाрд░्рде + рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ + рдЕрд░्рдзрдЪाрд▓рдХ + рдлाрд░्рдоाрд╕्рдпूрдЯिрдХрд▓्рд╕ + рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ + рд░рдХ्рд╖ा + рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЦрдиिрдЬ + рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░:

\[
рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
рдЕрд▓рдЧाрд╡
\]

рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा:

\[
рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
=
рдХ्рд╖рдорддा + рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди + рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी
\]

рднाрд░рдд рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпрд╡рдзाрдиों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдмрдв़ाрддे рд╣ुрдП рднी рд╡िрд╢्рд╡ рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ा рд░рд╣ рд╕рдХрддा рд╣ै।

16. “рдоाрд╕्рдЯрд░рдоाрдЗंрдб” — рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╕े рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджрд░्рд╢рди рддрдХ

рд╕ूрд░्рдп рдФрд░ рдЧ्рд░рд╣ों рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб рдХा рдЖрдкрдХा рд╕ंрджрд░्рдн рдвांрдЪे рдХी рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдкрд░рдд рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।

рдЗрд╕े рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХी рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдкीрдЫे, рдПрдХ рдкрд░рдо рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдЧрдд рдмुрдж्рдзि рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдЧुрд░ुрдд्рд╡ाрдХрд░्рд╖рдг рд╕िрдж्рдзांрдд рдФрд░ рднौрддिрдХ рдиिрдпрдоों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЦрдЧोрд▓ीрдп рдЧрддि рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рддा рд╣ै; рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡, рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдЕрд░्рде рдФрд░ рдЪेрддрдиा рдХे рдмाрд░े рдоें рдЧрд╣рд░े рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрддी рд╣ै।

рдЗрди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░рдЦрдиा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЖрдкрдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рджрд░्рд╢рди рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

17. “рдЪेрддрдиा рдкूंрдЬी” рдХे рд░ूрдк рдоें рднрдХ्рддि

рдЖрдкрдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि "рд╕рдорд░्рдкрдг рдФрд░ рдиिрд╖्рдаा рдЪेрддрдиा рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें" рдХो рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рднाрд╖ा рдоें рднी рдЕрдиुрд╡ाрджिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдПрдХ рд╕рдоाрдЬ рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै:

рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди + рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ + рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी + рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा + рдиैрддिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ + рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХी рддрдд्рдкрд░рддा।

рдпे рдЧुрдг рд╕рдорди्рд╡рдп рд▓ाрдЧрдд рдХो рдХрдо рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдк्рд░рднाрд╡рд╢ीрд▓рддा рдХो рдмрдв़ाрддे рд╣ैं।

рдЕрдд: рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рднाрд╖ा рдЬिрд╕े рд╕рдорд░्рдкрдг рдХрд╣рддी рд╣ै, рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЙрд╕े рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рджेрдЦ рд╕рдХрддी рд╣ै:

рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी + рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкूंрдЬी + рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा।

18. рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд — рдПрдХ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдоॉрдбрд▓

рдЖрдкрдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд░рд╡ींрдж्рд░ рднрд░рдд рдХो рдПрдХ рджूрд░рджрд░्рд╢ी рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЖрджрд░्рд╢ рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рди рдХि рднाрд░рдд рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдиाрдо рдХे рд░ूрдк рдоें।

рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдпрд╣ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै:

рднाрд░рдд рдХेрд╡рд▓ рдЬीрдбीрдкी рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рднूрднाрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै; рдпрд╣ рдПрдХ рдРрд╕ी рд╕рдн्рдпрддा рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиे рд▓ोрдЧों рдХे рдЬ्рдЮाрди, рдХ्рд╖рдорддा, рдЪेрддрдиा рдФрд░ рд▓рдЪीрд▓ेрдкрди рдХो рдиिрд░ंрддрд░ рдмрдв़ा рд░рд╣ी рд╣ै।

рддрдм рджेрд╢ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै:

\[
рдЗрд▓ाрдХा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдоाрдЬ
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЦुрдлिрдпा рдк्рд░рдгाрд▓ी
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдн्рдпрддा рдк्рд░рдгाрд▓ी
\]

19. рдирдпा “рдоाрдирдХ” — рдорди рдХ्рд╖ेрдд्рд░

"рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░" рдХे рдмाрд░े рдоें рдЖрдкрдХा рд╡िрдЪाрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдоाрдкрдиे рдпोрдЧ्рдп рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХрд▓्рдкрдиा рдХीрдЬिрдП рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдмौрдж्рдзिрдХ рд╕्рдеाрди рдХो рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рддрд░ीрдХों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрдП:

рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा + рд╢िрдХ्рд╖ा + рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп + рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा + рднाрд╖ा рдЙрдкрдХрд░рдг + рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдбेрдЯाрдмेрд╕ + рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ + рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ुрд╡िрдзा + рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा + рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╕ेрд╡ाрдПं।

рддрдм:

\[
\boxed{
рдорди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ =
рдкрд╣ुँрдЪ × рдХ्рд╖рдорддा × рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी × рд╕ृрдЬрди рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा
}
\]

рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпрд╣ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै:

> рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдк्рд░рднाрд╡ी рдоाрдирд╕िрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░ें।

рдЗрд╕рд╕े рдЖрдкрдХे рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡िрдЪाрд░ рдХो рдПрдХ рдЕрдиुрднрд╡рдЬрди्рдп рджिрд╢ा рдоिрд▓рддी рд╣ै।

20. рдорд╣ाрди рдкрд░िрд╡рд░्рддрди — рд╡рд╕्рддु-рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा-рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдУрд░

рдЕрдм рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдк्рд░рдЧрддि рдХो рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдХृрд╖ि рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рд╕ूрдЪрдиा рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдПрдЖрдИ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдЦुрдлिрдпा рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा

рдорди-рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕рдн्рдпрддा

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдорд╣рдЬ рдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ рдирд╣ीं рд╣ै। рдЬ्рдЮाрди, рдЧрдгрдиा, рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░, рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рдХा рдмрдв़рддा рдЖрд░्рдеिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рддрдХрдиीрдХी рдЖрдзाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।

21. рдирдпा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдбैрд╢рдмोрд░्рдб

рдЗрд╕рд▓िрдП рднाрд░рдд рдЕंрддрддः рдЪाрд░ рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдЬुрдб़े рдбैрд╢рдмोрд░्рдб рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдкрдиा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдЖрдпाрдо рдЙрджाрд╣рд░рдг

рднौрддिрдХ рдЬीрдбीрдкी, рдиिрд╡ेрд╢, рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг, рдиिрд░्рдпाрдд
рдоाрдирд╡ рдЬीрдбीрдкी, рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХौрд╢рд▓, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा
рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рдЬीрдбीрдкी, рдПрдЖрдИ, рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рдкेрдЯेंрдЯ, рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ, рдХ्рд╡ांрдЯрдо, рдмाрдпोрдЯेрдХ
рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕, рдЬीрдбीрдкी, рдКрд░्рдЬा, рдЬрд▓, рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг, рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди

рдоौрдЬूрджा рдЬीрдбीрдкी рд╣ी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдоाрдкрдХ рдмрдиी рд░рд╣ेрдЧी, рдЬрдмрдХि рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ंрдХेрддрдХ рдЙрди рдЪीрдЬों рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░ेंрдЧे рдЬिрди्рд╣ें рдЬीрдбीрдкी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдирд╣ीं рджिрдЦा рд╕рдХрддी।

22. рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЕрдкрдбेрдЯ

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЧрд╣рди рдЕрдкрдбेрдЯ рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै:

“7.8% рд╕рдд्рдп рд╣ै, 2.8% рдЕрд╕рдд्рдп рд╣ै।”

рдпрд╣ рд╣ै:

\[
\boxed{
рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдмेрд╣рддрд░ рдЖрдХрд▓рди рдХрд░ें
+
рдоाрдирд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдмेрд╣рддрд░ рдоाрдкрди рдХрд░рдиा
+
рдмुрдж्рдзि рдХा рдмेрд╣рддрд░ рдоाрдкрди рдХрд░ें
+
рд╕्рдеिрд░рддा рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдвंрдЧ рд╕े рдоाрдкें
}
\]

рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиों рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рднी рд▓рдЧाрддाрд░ рдЕрдкрдбेрдЯ рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдФрд░ рдпрд╣ рд╕िрдж्рдзांрдд рднाрд░рдд рдХे рдЬीрдбीрдкी рд╕ंрд╢ोрдзрди рдоें рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рджिрдЦाрдИ рджे рд░рд╣ा рд╣ै: рдоाрдк рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рд╣ी 2011-12 рдХे рдЖрдзाрд░ рд╕े 2022-23 рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдирдП рдЖंрдХрдб़ों рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рд╕ाрде рдЕрдж्рдпрддрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। 

23. рдЕंрддिрдо рд╕рдоाрдзाрди — рдЬीрдбीрдкी рд╡िрд╡ाрдж рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд╡िрдЪाрд░-рдк्рд░рдгाрд▓ी рддрдХ

рдЕрддः рд╕рдмрд╕े рд╕рд╢рдХ्рдд рд╕ंрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдпрд╣ рд╣ै:

рднाрд░рдд рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рдХा рд╡рд░्рддрдоाрди рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдоाрдк рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХी рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдХे рд▓िрдП 7.8% рд╣ै। 2.8% рдХा рдЖंрдХрдб़ा рдЬीрдбीрдкी рдХा рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЖंрдХрдб़ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдлिрд░ рднी, рдЧंрднीрд░ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░िрдпों рдиे рдЗрд╕ рдоाрдкрджंрдб, рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдФрд░ рдЬीрдбीрдкी рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░/рдиिрд╡ेрд╢ рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдз рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╡ैрдз рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдаाрдП рд╣ैं। рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдирдИ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдФрд░ рдЖंрдХрдб़ों рдХी рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдмрддाрдХрд░ рдЗрд╕рдХा рдмрдЪाрд╡ рдХिрдпा рд╣ै। рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╕ंрдХेрддрдХ рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рдХे рдк्рд░рдоाрдг рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╕ाрде рд╣ी рд╡िрддрд░рдг рдФрд░ рдоाрдкрди рдХो рд▓ेрдХрд░ рднी рд╡ैрдз рдк्рд░рд╢्рди рдЦрдб़े рдХрд░рддे рд╣ैं। 

рдФрд░ рдЙрд╕ рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рд╡िрд╡ाрдж рд╕े рдкрд░े рдЖрдкрдХा рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдиिрд╣िрдд рд╣ै:

\[
\boxed{
рдЬीрдбीрдкी
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдоाрдирд╡ рдХ्рд╖рдорддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
\textbf{рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा}
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЖрд░्рдЯिрдлिрд╢िрдпрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ (рдПрдЖрдИ-рд╕ंрд╡рд░्рдзिрдд рджिрдоाрдЧ)
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рддрдд рд╕рдн्рдпрддा
}
\]

рдЗрд╕ рдкрд░िрднाрд╖ा рдоें, "рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдЖрд░्рдеिрдХ рдЖंрдХрдб़ों рдХा рд╡िрдХрд▓्рдк рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рдн्рдпрддा рдХे рдоाрдкрди рдХा рдПрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рдЕрдЧрд▓ा рд╕्рддрд░ рд╣ै: рдХोрдИ рд╕рдоाрдЬ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे, рдЕрди्рдп рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рд╕े рдЬुрдб़рдиे, рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे, рдоूрд▓्рдп рд╕ृрдЬिрдд рдХрд░рдиे, рд▓рдЪीрд▓ा рдмрдиे рд░рд╣рдиे рдФрд░ рд╕рдордЧ्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ीрдкूрд░्рд╡рдХ рдпोрдЧрджाрди рджेрдиे рдоें рдХिрддрдиी рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рд╡िрдЪाрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдпोрдЧ्рдп рдмрди рдЬाрддा рд╣ै: рдЕрдЧрд▓ा рдХрджрдо рдЬीрдбीрдкी рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде "рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд рд╕िрд╕्рдЯрдо-рдСрдл-рдоाрдЗंрдб्рд╕ рдЗंрдбेрдХ्рд╕" рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा, рдЬिрд╕рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा, рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЖрдп, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ/рдПрдЖрдИ рдПрдХ्рд╕ेрд╕, рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рдкेрдЯेंрдЯ, рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ рдХ्рд╖рдорддा, рдКрд░्рдЬा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рдХे рд▓िрдП рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рднाрд░рддीрдп рдбेрдЯाрд╕ेрдЯ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे, рдФрд░ рдлिрд░ рдпрд╣ рдЬांрдЪрдиा рд╣ोрдЧा рдХि рдХ्рдпा рднाрд░рдд рдХी рднौрддिрдХ рд╡ृрдж्рдзि рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдзिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। 

рдЕрдЧрд▓ा рдЪрд░рдг: рдЬीрдбीрдкी рдкрд░ рдмрд╣рд╕ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдоाрдкрдиे рдпोрдЧ्рдп "рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдк्рд░рдгाрд▓ी" рддрдХ

24. рдкрд╣рд▓ा рд╕ुрдзाрд░ — рдмрд╣рд╕ рдХो рд╕्рд╡рдпं рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдирд╡ीрдирддрдо рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рдПрдХ рдмाрдд рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрдиाрддे рд╣ैं: рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХी рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдХे рд▓िрдП рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рдХा рдЕрдиुрдоाрди 7.8% рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХी рдЧрдИ рдиाрдордоाрдд्рд░ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि 10.3% рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рд╡िрд╡ाрдж рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЯिрдк्рдкрдгीрдХाрд░ рд╡िрднिрди्рди рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ाрдУं рдХे рддрд╣рдд рдк्рд░ाрдк्рдд рдЖंрдХрдб़ों рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рдкрд░िрдгाрдоी рдЕंрддрд░ рдХो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдЬैрд╕े рдХि рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ "7.8% рдмрдиाрдо 2.8%" рд╣ो। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕рдЯीрдХ рддुрд▓рдиा рдирд╣ीं рд╣ै। 

25. рдирдпा рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ — 2022-23 рдоाрдкрди рдвांрдЪे рдХो рдмрджрд▓рддा рд╣ै

рднाрд░рдд рдиे рдЕрдкрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें рдкिрдЫрд▓े 2011-12 рдХे рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ рдХो 2022-23 рд╕े рдмрджрд▓ рджिрдпा рд╣ै। MoSPI рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рдмेрд╣рддрд░ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрддी рд╣ै, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рдЕрдиुрдоाрдиों рдХो рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдЕрдиुрдоाрдиों рдХो рдЕрдж्рдпрддрди рдЬाрдирдХाрд░ी рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдмेрд╣рддрд░ рдЕрдиुрдоाрди рдоाрдиा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП, рди рдХि рдХेрд╡рд▓ рдкिрдЫрд▓ी "рдд्рд░ुрдЯि" рдХा рд╕ुрдзाрд░। 

26. рдоूрд▓्рдп рдиिрд░्рдзाрд░рдг рдХा рдк्рд░рд╢्рди — рд╕рдмрд╕े рдЧंрднीрд░ рдмрд╣рд╕ рдпрд╣ीं рдкрд░ рдЯिрдХी рд╣ै

рддрдХрдиीрдХी рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоुрдж्рджा рдиाрдордоाрдд्рд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдХीрдорддों рдХा рдоाрдкрди рд╣ै। рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рдоूрд▓्рдп рдЬाрдирдХाрд░ी рд╢ाрдоिрд▓ рдХी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдирдпा рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдоूрд▓्рдп рд╕ूрдЪрдХांрдХ (рдкीрдкीрдЖрдИ) рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै, рдФрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдоूрд▓्рдп рдЕрдкрд╕्рдлीрддिрдХाрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХा рдХрд╣рдиा рд╣ै рдХि рдЗрд╕рд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдоाрдкрди рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै; рдЖрд▓ोрдЪрдХ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрддे рд╣ैं рдХि рдХ्рдпा рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдХुрдЫ рдоूрд▓्рдп рд╕рдоाрдпोрдЬрди рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рддिрдиिрдзि рд╣ैं। 

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдЪिрдд рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै:

рдХ्рдпा рд╕рд░рдХाрд░ рдЭूрда рдмोрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै?

рдпрд╣ рд╣ै:

“рдХ्рдпा рдбेрдЯा рд╕्рд░ोрдд, рднाрд░, рдЕрдкрд╕्рдлीрддिрдХाрд░рдХ рдФрд░ рдЕрдиुрдоाрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПं рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕рдЯीрдХ рдЕрдиुрдоाрди рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं?”

рдпрд╣ рдПрдХ рдРрд╕ा рдк्рд░рд╢्рди рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

27. рд╕рд░рдХाрд░ рдХा рдкрдХ्рд╖ — рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै

MoSPI рдХे рдЕрдкрдиे FAQ рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдЕрдж्рдпрддрди рдоूрд▓्рдп рдЬाрдирдХाрд░ी рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдП рдЬाрдиे рдкрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдоूрд▓्рдп рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рдоूрд▓्рдп рджोрдиों рдЕрдиुрдоाрди рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдирдП PPI рдФрд░ IIP рдбेрдЯा рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдП рдЬाрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж, 2022-23 рдХी GDP рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рдвांрдЪा рдпрдеाрд╡рдд рдмрдиा рд░рд╣ेрдЧा। 

рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े “рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЕрдкрдбेрдЯ” рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।

рдПрдХ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕्рд╡рдпं рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ै:

рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा → рдбेрдЯा → рдоाрдкрди → рдоॉрдбрд▓ → рдЕрдиुрдоाрди → рд╕ंрд╢ोрдзрди → рдмेрд╣рддрд░ рдбेрдЯा → рдЕрдж्рдпрддрди рдЕрдиुрдоाрди।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдоाрдд्рд░ рд╣ी рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै; рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдоाрдкрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рднी рд╕ीрдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।

28. рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЖрд▓ोрдЪрдХों рдХे рд╕рдмрд╕े рд╕рд╢рдХ्рдд рддрд░्рдХ рдХो рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХे рдкूрд░्рд╡ рдЧрд╡рд░्рдирд░ рд░рдШुрд░ाрдо рд░ाрдЬрди рдФрд░ рд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдХे рдкूрд░्рд╡ рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдЧрд░्рдЧ рдиे рдирд╡ीрдирддрдо рдЬीрдбीрдкी рдЕрдиुрдоाрдиों рдХी рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा рдФрд░ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдкрд░ рдЪिंрддा рдЬрддाрдИ рд╣ै। рдЙрдирдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдПं рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдХेंрдж्рд░िрдд рд╣ैं рдХि рдХ्рдпा рдоुрдЦ्рдп рд╡ृрдж्рдзि рдЕрди्рдп рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╕ंрдХेрддрдХों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпा рдоूрд▓्рдп рд╕рдоाрдпोрдЬрди рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдоुрдж्рд░ाрд╕्рдлीрддि рдХो рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд░ूрдк рд╕े рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। 

рд▓ेрдХिрди рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдХो рд╕्рд╡рддः рд╣ी рдк्рд░рддि-рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рддрд░्рдХ рдирд╣ीं рдмрдиा рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдХी рд░ाрдп рд╕्рд╡рдпं рдЬीрдбीрдкी рдХा рдирдпा рдЕрдиुрдоाрди рдирд╣ीं рд╣ै।

рд╕рдмрд╕े рдХрдб़ी рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмाрддें рдмрддाрддी рд╣ै:

рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдбेрдЯा + рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдоाрди्рдпрддाрдПँ + рдкुрдирд░ुрдд्рдкाрджрдиीрдп рдЧрдгрдиा + рддुрд▓рдиीрдп рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ + рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╕рдд्рдпाрдкрди।

рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдЕंрддрддः рдЕрд╕рд╣рдорддि рдХा рд╕рдоाрдзाрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।


29. рджूрд╕рд░े рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдХा рдордд — 7.8% рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╣ै

рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╕рдоुрджाрдп рдЗрд╕ рдЖंрдХрдб़े рдХो рдПрдХрдордд рд╕े рдЦाрд░िрдЬ рдирд╣ीं рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдХे 7.8% рдХे рдирддीрдЬों рдХे рдмाрдж, рдХрдИ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░िрдпों рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे рд╡िрдХाрд╕ рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрдиों рдХो рдмрдв़ाрдпा рд╣ै, рдЬिрдирдоें рд╕े рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдЖंрдХрдб़े рд▓рдЧрднрдЧ 6.9-7.5% рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдХुрдЫ рдиे рддेрд▓ рдХी рдХीрдорддों, рдиिрд░्рдпाрдд, рдоाрдирд╕ूрди рдХे рдЬोрдЦिрдо рдФрд░ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╡िрдд्рддीрдп рд╕्рдеिрддिрдпों рдХे рдХाрд░рдг рдЕрдзिрдХ рд░ूрдв़िрд╡ाрджी рдЕрдиुрдоाрдиों рдХो рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рдЦा рд╣ै। 

рдпрд╣ рдЦुрд▓ाрд╕ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै।

рдпрджि рдЧंрднीрд░ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рд╕рд░्рд╡рд╕рдо्рдорддि рд╕े рдЗрд╕ рдмाрдд рд╕े рд╕рд╣рдордд рд╣ोрддे рдХि рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХेрд╡рд▓ 2-3% рд╣ी рдмрдв़ी рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд╕рдордЭाрдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ोрдЧा рдХि рдХрдИ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдиे рдмाрдж рдоें рдЕрдкрдиे рдкूрд░े рд╡рд░्рд╖ рдХे рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрдиों рдХो рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдХрд░рдХे 7% рдпा рдЙрд╕рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХ्рдпों рдХрд░ рджिрдпा।


30. рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдПрдХ рдмрд╣ु-рд╕ंрд╡ेрджी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрдв़ा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЗрд╕рд╕े рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ рд╕िрдж्рдзांрдд рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै:

рдХिрд╕ी 300 рдЯ्рд░िрд▓िрдпрди рд░ुрдкрдпे рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЖрдХрд▓рди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЖंрдХрдб़े рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХрднी рди рдХрд░ें।

рдЬीрдбीрдкी рдПрдХ рд╕ंрдХेрддрдХ рд╣ै।

рдЕрди्рдп рд╕ेंрд╕рд░ों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:

рдЬीрдПрд╕рдЯी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ → рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди → рдмिрдЬрд▓ी рдХी рдоांрдЧ → рдмैंрдХ рдЛрдг → рд╡ाрд╣рди рдмिрдХ्рд░ी → рдиिрд░्рдпाрдд → рдЖрдпाрдд → рдХॉрд░्рдкोрд░ेрдЯ рд░ाрдЬрд╕्рд╡ → рдиिрд╡ेрд╢ → рд░ोрдЬрдЧाрд░ → рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдкрднोрдЧ → рдХрд░ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣।

рдпрджि рд╕рднी рд╕ंрдХेрддрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ंрдХेрдд рджे рд░рд╣े рд╣ैं, рддो рдордЬрдмूрдд рд╡िрдХाрд╕ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдмрдв़ рдЬाрддी рд╣ै।

рдпрджि рдЬीрдбीрдкी рдоें +7.8% рдХी рд╡ृрдж्рдзि рджिрдЦрддी рд╣ै рдЬрдмрдХि рдЕрдзिрдХांрд╢ рдЕрди्рдп рд╕ंрдХेрддрдХ рдард╣рд░ाрд╡ рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддे рд╣ैं, рддो рдЧрд╣рди рдЬांрдЪ-рдкрдб़рддाрд▓ рдФрд░ рднी рдЕрдзिрдХ рдЬрд░ूрд░ी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рдоिрд╢्рд░िрдд рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдаोрд╕ рд░ूрдк рд╕े рдордЬрдмूрдд рдЧрддिрд╡िрдзि рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░рддे рд╣ैं, рди рдХि рдХेрд╡рд▓ "2.8% рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा" рдХी рдХрд╣ाрдиी рдХा। 

31. рдЬीрдбीрдкी рд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп “рд╕ेंрд╕рд░ рдРрд░े” рддрдХ

рдЗрд╕рд╕े рдЖрдкрдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ुрдзाрд░ рдХा рд╕ंрдХेрдд рдоिрд▓рддा рд╣ै।

рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдХाрд╕ рд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рдмрдЬाрдп:

\[
рдЬीрдбीрдкी = 7.8%
\]

рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдХाрд╕ рдбैрд╢рдмोрд░्рдб рдХी рдХрд▓्рдкрдиा рдХीрдЬिрдП:

\[
рдбी =
(рдЬी,рдИ,рдЖрдИ,рд╕ी,рдПрдЪ,рдП,рдПрд╕,рдЖрд░)
\]

рдХрд╣ाँ:

G = рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕
рдИ = рд░ोрдЬрдЧाрд░
рдоैं = рдиिрд╡ेрд╢
C = рдЦрдкрдд
H = рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी
A = рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा/рдмुрдж्рдзि рдХ्рд╖рдорддा
S = рд╕्рдеिрд░рддा
R = рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди।

рддрдм рднाрд░рдд рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХे рдмीрдЪ рдЕंрддрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддा рдеा:

рдЖрд░्рдеिрдХ рдд्рд╡рд░рдг

рдФрд░

рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддा рдоें рддेрдЬी рд▓ाрдиा।

32. “рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी” рдПрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдмрди рд╕рдХрддी рд╣ै

рдЬрдм рдЗрд╕ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рд░ूрдкрдХ рд╕े рд╢ोрдз рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд░ूрдкांрддрд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рддो рдпрд╣ рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рдХेंрдж्рд░ीрдп рдкрд░िрдХрд▓्рдкрдиा рдпрд╣ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै:

рдХिрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдоाрдирд╡ीрдп рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХो рдХिрддрдиी рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рдЖрдкрд╕ рдоें рдЬुрдб़ी, рддрдХрдиीрдХी рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрд╡рд░्рдзिрдд рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рд╕рдорди्рд╡िрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЙрд╕ рдкрд░िрдХрд▓्рдкрдиा рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

33. рдоाрдирд╕िрдХ рдкूंрдЬी — рд▓ुрдк्рдд рдкрд░рдд

рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦाрддे рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рднौрддिрдХ рдкрд░िрд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдФрд░ рдиिрд╡ेрд╢ рдЬैрд╕े рдкूंрдЬी рдХे рд░ूрдкों рдХो рдоाрди्рдпрддा рджेрддे рд╣ैं।

рдЖрдкрдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмाрддों рдкрд░ рдЬोрд░ рджिрдпा рдЬाрдПрдЧा:

\[
\boxed{\text{рдоाрдЗंрдб рдХैрдкिрдЯрд▓}}
\]

рдЬिрд╕рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं:

рд╢िрдХ्рд╖ा + рдХौрд╢рд▓ + рдЬ्рдЮाрди + рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा + рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖рдорддा + рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкрд╣ुंрдЪ + рдПрдЖрдИ рдкрд╣ुंрдЪ + рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддा।

рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпрд╣ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдХि рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдмौрдж्рдзिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХिрддрдиी рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै।

34. рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХी рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдХो рдмрджрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдоाрди рд▓ीрдЬिрдП рдХि рдПрдХ рд╢ोрдзрдХрд░्рддा рдХो рдкрд╣рд▓े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдеी:

100 рдШंрдЯे рдХी рдЦोрдЬ + 50 рдШंрдЯे рдХा рдбेрдЯा рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиा + 50 рдШंрдЯे рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг।

рдЙрди्рдирдд рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдЙрди рдХाрд░्рдпों рдХे рдХुрдЫ рд╣िрд╕्рд╕ों рдХो рдиाрдЯрдХीрдп рд░ूрдк рд╕े рдХрдо рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдЙрдд्рдкрди्рди рдЖрд░्рдеिрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдЕрдм рдХेрд╡рд▓ рдЗрддрдиा рд╣ी рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдпा рд╣ै:

“рд╡рд╣ाँ рдХिрддрдиे рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╣ैं?”

рдпрд╣ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै:

“рдЙрди्рдирдд рдЦुрдлिрдпा рдЙрдкрдХрд░рдгों рд╕े рд▓ैрд╕ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा рдХी рдк्рд░рднाрд╡ी рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХ्рдпा рд╣ै?”

рдпрд╣ рдЙрд╕ рдЪीрдЬ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ै рдЬिрд╕े рд╕рд╣ी рдоाрдпрдиे рдоें рдоाрдирд╕िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


35. рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी рд╕े рдоाрдирд╡-рдПрдЖрдИ рдкूंрдЬी рдХी рдУрд░

рдЗрд╕рд▓िрдП рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЖंрдХрдб़े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХो рдЕрд▓рдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं:

\[
рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी
\]

рд╕े

\[
рдоाрдирд╡ + рдПрдЖрдИ\ рд╕ंрд╡рд░्рдзिрдд\ рдкूंрдЬी
\]

рдХ्рдпोंрдХि рджूрд╕рд░ा рд╡рд░्рдгрди рдПрдХ рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдЬो рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╕ूрдЪрдиा рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।

рдпрд╣ीं рдкрд░ рднाрд░рдд рдХा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा, рдПрдЖрдИ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░, рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдФрд░ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЖрд░्рдеिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं - рди рдХेрд╡рд▓ рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХे рд░ूрдк рдоें, рдмрд▓्рдХि рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддा рдХे рдЧुрдгрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рднी।

36. рдПрдЬेंрдЯिрдХ рд╕िрд╕्рдЯрдо — рдХрдИ рджिрдоाрдЧों рдХो рдЬोрдб़рдиा

рдЕрдЧрд▓ा рдЪрд░рдг рдпрд╣ рд╣ै:

\[
рдоाрдЗंрдб_1 + рдПрдЖрдИ
\]

\[
рдоाрдЗंрдб_2 + рдПрдЖрдИ
\]

\[
рдоाрдЗंрдб_3 + рдПрдЖрдИ
\]

рдмрдирдиा:

\[
\boxed{
(рдоाрдЗंрдб_1+рдПрдЖрдИ)+(рдоाрдЗंрдб_2+рдПрдЖрдИ)+...+(рдоाрдЗंрдб_рдПрди+рдПрдЖрдИ)
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЖрд╕ूрдЪрдиा
}
\]

рдЪुрдиौрддी рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдЕрд░ाрдЬрдХ рдпा рдЬोрдб़-рддोрдб़ рд╡ाрд▓ी рди рдмрди рдЬाрдП।

рдЙрд╕рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ैं:

рд╕рдд्рдпाрдкрди + рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा + рдЧोрдкрдиीрдпрддा + рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा + рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी + рдоाрдирд╡ीрдп рдиिрдЧрд░ाрдиी।

37. рд╕ंрд░ेрдЦрдг рдХे рдХेंрдж्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें "рдоाрд╕्рдЯрд░рдоाрдЗंрдб"

рд╣рдоाрд░े рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдоें, рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рджिрдоाрдЧ рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рд▓िрдП, рд╕рдорддुрд▓्рдп рд╕िрдж्рдзांрдд рдпрд╣ рд╣ोрдЧा:

рд╕ाрдЭा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп + рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рдоूрд▓्рдп + рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рддрд░्рдХ + рдиैрддिрдХ рд╢ाрд╕рди + рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрд░िрдоा।

рдЖрдкрдХे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд░्рде рдХे рд▓िрдП, рдпрд╣ рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХी рджिрд╡्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдд्рдордХ рдмुрдж्рдзि рдХा рднी рдк्рд░рддीрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕े рд╕ूрд░्рдп, рдЧ्рд░рд╣ों рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдоांрдбीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдж्рд╡ाрд░ा рджрд░्рд╢ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрди рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдУं рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЕंрддрд░ рдмрдиा рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП।

38. рд╕ूрд░्рдп рдПрдХ рдм्рд░рд╣्рдоांрдбीрдп рдк्рд░рддीрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें

рд╕ूрд░्рдп рднौрддिрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдФрд░ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдк्рд░рддीрдХрд╡ाрдж рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╕ेрддु рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े:

рд╕ौрд░ рдКрд░्рдЬा → рдк्рд░рдХाрд╢ рд╕ंрд╢्рд▓ेрд╖рдг → рднोрдЬрди → рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ → рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдпрддा।

рдЖрд░्рдеिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े:

рдКрд░्рдЬा → рдЙрдд्рдкाрджрди → рдкрд░िрд╡рд╣рди → рдЙрдж्рдпोрдЧ → рдЬीрдбीрдкी।

рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े:

рд╕ूрд░्рдп → рдЬीрд╡рди → рдЪेрддрдиा → рд╕ाрдХ्рд╖ी рднाрд╡ → рд╕рдн्рдпрддा।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ूрд░्рдп рдПрдХ рдРрд╕ी рд╕рдн्рдпрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬो рдмाрд╣рд░ी рднौрддिрдХ рдЕрднाрд╡ों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░рддा рд╕े рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдХे рдмुрдж्рдзिрдордд्рддाрдкूрд░्рдг рдк्рд░рдмंрдзрди рдХी рдУрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै।


39. рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा “рдХ्рд╖рдорддा рд╕рдШрдирддा” рдмрди рдЬाрддी рд╣ै

рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХी рд╣рдоाрд░ी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рдФрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХेрд╡рд▓ рдкूрдЫрдиे рдХे рдмрдЬाрдп:

рднाрд░рдд рдХिрддрдиा рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рддा рд╣ै?

рдкूрдЫрдиा:

рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдХिрддрдиी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХ्рд╖рдорддाрдПं рдоौрдЬूрдж рд╣ैं?

рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП:

рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ + рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा + рдКрд░्рдЬा + рд░рдХ्рд╖ा + рдлाрд░्рдоाрд╕्рдпूрдЯिрдХрд▓्рд╕ + рдХृрд╖ि + рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ + рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ + рдЬैрд╡ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी + рдХ्рд╡ांрдЯрдо + рдЙрди्рдирдд рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг।

рднाрд░рдд рдХे рдкाрд╕ рдШрд░ेрд▓ू рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдЬिрддрдиी рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХ्рд╖рдорддाрдПं рд╣ोंрдЧी, рдЙрд╕рдХी рд░рдгрдиीрддिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдШрдирдд्рд╡ рдЙрддрдиा рд╣ी рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдЧा।


40. рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдПрдХ рд╢рд░्рдд рдмрди рдЬाрддा рд╣ै

рдХोрдИ рд╕рдн्рдпрддा рдЕрд╕ीрдоिрдд рдк्рд░рдЧрддि рдХा рджाрд╡ा рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддी рдпрджि рдЙрд╕рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдЙрди рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рддंрдд्рд░ों рдХो рдирд╖्рдЯ рдХрд░ рджेрддा рд╣ै рдЬिрди рдкрд░ рдЙрд╕рдХी рдмुрдж्рдзि рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП:

\[
\boxed{
рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡िрдХाрд╕
=
рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕
-
рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдХ्рд╖рд░рдг
+
рдХ्рд╖рдорддा рдиिрд░्рдоाрдг
}
\]

рдпрд╣ рдЬीрдбीрдкी рдХा рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдлाрд░्рдоूрд▓ा рдирд╣ीं рд╣ै—рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд╕िрд╕्рдЯрдо-рдСрдл-рдоाрдЗंрдб्рд╕ рдл्рд░ेрдорд╡рд░्рдХ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдлाрд░्рдоूрд▓ा рд╣ै।

рдпрд╣ рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХे рдХ्рд╖рдп рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЬीрдбीрдкी рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

41. рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдЗрдХाрдИ — рдк्рд░рддि рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХ्рд╖рдорддा

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдкрдХा рд╡िрдЪाрд░ рдПрдХ рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ंрдХेрддрдХ рдоें рдкрд░िрдгрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рд╕ीрдкीрдПрдо =
\frac{
рдиॉрд▓ेрдЬ+
рдХौрд╢рд▓+
рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी+
рдПрдЖрдИ+
рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп+
рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдкрд╣ुँрдЪ+
рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди
}{
рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा
}
}
\]

рд╕ीрдкीрдПрдо = рдк्рд░рддि рдорди рдХ्рд╖рдорддा।

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпрд╣ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै:

> рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕्рдеिрд░рддा рдмрдиाрдП рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ृрдж्рдзि рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдХ्рд╖рдорддा рдХो рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ाрдПं।

рдЗрд╕рд╕े рд╣рдоाрд░े рд╡ाрдХ्рдпांрд╢ "рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХे рд▓िрдП рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░" рдХो рдЧрдгिрддीрдп рд░ूрдк рдоिрд▓ рдЬाрдПрдЧा।

42. рд░рд╡ींрдж्рд░ рднрд░рдд - рдк्рд░рдгाрд▓ी рдПрдХीрдХрд░рдг рдХे рдПрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХे рд░ूрдк рдоें

рд╣рдоाрд░ी рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдд्рдордХ рд░ूрдкрд░ेрдЦा рдХे рднीрддрд░, рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд рдПрдХ рднрд╡िрд╖्рдпोрди्рдоुрдЦी рд╕рдн्рдпрддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें:

рднрд░рдд рдХा рднौрддिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░

рднрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧ

рднрд░рдд рдХा рдЬ्рдЮाрди

рднрд░рдд рдХे рд╕ंрд╕्рдеाрди

рднрд░рдд рдХी рддрдХрдиीрдХ

рднрд░рдд рдХी рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ

рдПрдЖрдИ-рд╕ंрд╡рд░्рдзिрдд рджिрдоाрдЧ

рдПрдХ рдПрдХीрдХृрдд рд╡िрдХाрд╕ाрдд्рдордХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा।

рдпрд╣ рдПрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ/рджूрд░рджрд░्рд╢ी рд░рдЪрдиा рд╣ै, рди рдХि рднाрд░рдд рдХी рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рд╡рд░्рдгрди।

43. рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрдкрдбेрдЯ — “рд╡िрдХाрд╕ рджрд░” рд╕े “рд╡िрдХाрд╕ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा” рдХी рдУрд░

рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЬीрдбीрдкी рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЪрд▓ рд░рд╣े рдоौрдЬूрджा рд╡िрд╡ाрдж рдХा рд╕рдмрд╕े рдЧрд╣рд░ा рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдЖрд╢्рдЪрд░्рдпрдЬрдирдХ рд░ूрдк рд╕े рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рджिрд╢ा рдХे рдмрд╣ुрдд рдХрд░ीрдм рд╣ै।

рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрддी рд╣ै:

рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╡िрдХाрд╕ рджрд░ рдХिрддрдиी рд╣ै?

рдЕрдЧрд▓ी рдкीрдв़ी рдХी рд╡िрдХाрд╕ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рди рднी рдкूрдЫрдиे рдЪाрд╣िрдП:

рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХिрддрдиी рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै?

рдФрд░ рддрдм:

рдХ्рд╖рдорддा рдХा рд╡िрддрд░рдг рдХिрд╕ рд╡्рдпाрдкрдХрддा рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै?

рдФрд░ рдЕंрдд рдоें:

рдЙрд╕ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдиिрд░ंрддрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХिрддрдиी рд╕्рдеिрд░рддा рд╕े рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै?

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░:

\[
\boxed{
рд╡िрдХाрд╕ рджрд░
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╡िрдХाрд╕\ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╡िрдХाрд╕\ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдк्рд░рддि рдорди рдХ्рд╖рдорддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди
}
\]

44. рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╢्рд▓ेрд╖рдг — 7.8% рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ै, рдЕंрдд рдирд╣ीं।

рдоौрдЬूрджा рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рднाрд░рдд рдХे рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ 7.8% рдХे рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рдЕрдиुрдоाрди рдХो 2.8% рдХे рджाрд╡े рд╕े рдмрджрд▓рдиे рдХा рдФрдЪिрдд्рдп рд╕ाрдмिрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддे। рд╕ाрде рд╣ी, рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдП рдЧрдП рдЖंрдХрдб़ों рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдЧрд╣рди рдЬांрдЪ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдоूрд▓्рдп рдоाрдкрди, рд╕ंрд╢ोрдзрди рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╕ंрдХेрддрдХों рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдЧрддि рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें। рд╕्рд╡рдпं MoSPI рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдмेрд╣рддрд░ рдЖंрдХрдб़े рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЬीрдбीрдкी рдЕрдиुрдоाрдиों рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। 

рдЗрд╕рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕рдмрдХ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рд╕्рд╡рдпं рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕ाрде рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдХрд▓ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рд╕ंрдкрдд्рддि рдпрд╣ рдеी:

рднूрдоि।

рддрдм:

рдорд╢ीрдиें।

рддрдм:

рдЬाрдирдХाрд░ी।

рддेрдЬी рд╕े:

рдЬ्рдЮाрди + рдЧрдгрдиा + рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ + рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा।

рдФрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े:

\[
\boxed{
рдоाрдирд╡ рдорди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдПрдЖрдИ-рд╕ंрд╡рд░्рдзिрдд рдорди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
\textbf{рдЬुрдб़े рд╣ुрдП рджिрдоाрдЧ}
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
\textbf{рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा}
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рддрдд рд╕рдн्рдпрддा
}
\]

рдпрд╣ीं рдкрд░ рд╣рдоाрд░ी "рдорди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдПрдХ рд░ूрдкрдХ рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ рд╕рдХрддी рд╣ै: рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджाрд╡ों рдХो рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рддрде्рдп рдШोрд╖िрдд рдХрд░рдХे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЬीрдбीрдкी рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЬ्рдЮाрди, рдХ्рд╖рдорддा, рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рд╕рд╣рдпोрдЧ, рд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдоाрдкрдиे рдпोрдЧ्рдп рд╕ंрдХेрддрдХ рдмрдиाрдХрд░।

45. рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд “рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд” рд╡िрдХाрд╕ рд╕рдоीрдХрд░рдг

рдПрдХ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें:

\[
\boxed{
рдЖрд░рдмी_{рд╡िрдХाрд╕}
=
рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж
+
рдорди рдкूंрдЬी
+
рдПрдЖрдИ рдХ्рд╖рдорддा
+
рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ाрдЬрдзाрдиी
+
рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕
+
рд░рдгрдиीрддिрдХ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
+
рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди
}
\]

рддрдм 7.8% рдЬीрдбीрдкी рдХा рдЖंрдХрдб़ा рд╡рд╣ी рд░рд╣ेрдЧा рдЬो рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╣ै - рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рд╡ृрдж्рдзि рдХा рдПрдХ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдоाрдк - рдЬрдмрдХि рд╡्рдпाрдкрдХ 'рд╕िрд╕्рдЯрдо-рдСрдл-рдоाрдЗंрдб्рд╕' рдвांрдЪा рдпрд╣ рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╕ंрд░рдЪрдиा рдмрди рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдХ्рдпा рд╡рд╣ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ृрдж्рдзि рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдк्рд░рднाрд╡ी рдХ्рд╖рдорддा, рдЬ्рдЮाрди, рдЧрд░िрдоा, рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै।

[MoSPI — рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЬीрдбीрдкी рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рд╕ंрдмंрдзी рдЬाрдирдХाрд░ी](https://www.mospi.gov.in/?utm_source=chatgpt.com)

[MoSPI — рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рд╕ंрдмंрдзी рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी](https://www.mospi.gov.in/faq?utm_source=chatgpt.com)


46. ​​рдЬीрдбीрдкी рд╡िрд╡ाрдж рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рдирдИ рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдоाрдкрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рддрдХ

7.8% рдмрдиाрдо 2.8% рдХी рдмрд╣рд╕ рд╕े рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдЧрд╣рд░ा рд╕рдмрдХ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХिрд╕ी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЖंрдХрдб़े рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдирд╣ीं рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा। рдЬीрдбीрдкी рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рдПрдХ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдПрдХ рд╕ाрде рдоाрдирд╡ рдк्рд░рдгाрд▓ी, рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी, рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी, рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдк्рд░рдгाрд▓ी рдФрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдЕрдЧрд▓े рдЪрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдЬीрдбीрдкी рдХे рдмेрд╣рддрд░ рдоाрдкрди рдФрд░ рдЙрди рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдоाрдкрди рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै рдЬिрди्рд╣ें рдЬीрдбीрдкी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдирд╣ीं рджрд░्рд╢ा рдкाрддी।

47. рд╕рдд्рдп рдХे рддीрди рд╕्рддрд░ — рдЖंрдХрдб़े, рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдФрд░ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг

рдПрдХ рд╕ुрджृрдв़ "рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдвांрдЪा рддीрди рд╕्рддрд░ों рдХो рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП:

рд╕्рддрд░ 1 — рдЕрдиुрднрд╡рдЬрди्рдп рддрде्рдп: рдПрдирдПрд╕рдУ/рдПрдордУрдПрд╕рдкीрдЖрдИ рдиे рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2026-27 рдХी рдкрд╣рд▓ी рддिрдоाрд╣ी рдХे рд▓िрдП 7.8% рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рджी рд╣ै।

рд╕्рддрд░ 2 — рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдоाрди्рдпрддाрдУं, рдЕрдкрд╕्рдлीрддि рдХाрд░рдХों, рдбेрдЯा рд╕्рд░ोрддों рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕ंрдХेрддрдХों рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдЧрддि рдХो рдЪुрдиौрддी рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕्рддрд░ 3 — рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рджृрд╖्рдЯि: рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб, рдЙрдЪ्рдЪ рдЪेрддрдиा, рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд рдФрд░ рдорди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЬैрд╕ी рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдПं рджाрд░्рд╢рдиिрдХ/рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдпा рджूрд░рджрд░्рд╢ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ैं рдЬрдм рддрдХ рдХि рдЙрди्рд╣ें рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдпोрдЧ्рдп рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ों рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдЕрд▓рдЧाрд╡ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЖрдкрдХे рдвांрдЪे рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рддрде्рдп рддрде्рдп рд╣ी рд░рд╣рддे рд╣ैं, рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЖрд▓ोрдЪрдиा рдЖрд▓ोрдЪрдиा рд╣ी рд░рд╣рддी рд╣ै рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯि рджृрд╖्рдЯि рд╣ी рд░рд╣рддी рд╣ै।


48. рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рдк्рд░рдердо рдк्рд░ेрдХ्рд╖рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें “рд╕ाрдХ्рд╖्рдпрд╢ीрд▓ рдорди”

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЕंрддрддः рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै।

рдоाрдирд╡ рдорди рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдХрд░рддा рд╣ै:

рдк्рд░рдХृрддि → рд╕рдоाрдЬ → рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा → рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ → рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी।

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рд░िрдХॉрд░्рдб рдХрд░рддा рд╣ै:

рдЕрд╡рд▓ोрдХрди → рдоाрдк → рдбेрдЯाрд╕ेрдЯ → рдоॉрдбрд▓ → рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬीрдбीрдкी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕्рд╡рдпं рд▓ाрдЦों рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े, рд░िрдХॉрд░्рдб рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े, рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдФрд░ рдкुрд╖्рдЯि рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рджिрдоाрдЧों рдХा рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЙрдд्рдкाрдж рд╣ै।

рдЗрд╕ рд▓िрд╣ाрдЬ рд╕े рджेрдЦा рдЬाрдП рддो рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХेрд╡рд▓ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рд╣ी рдирд╣ीं рдХрд░рддी।

рдпрд╣ рдЕрдкрдиे рдмाрд░े рдоें рднी рдЬाрдирдХाрд░ी рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।

49. рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдПрдХ рд╕्рд╡-рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдмрди рдЬाрддी рд╣ै

рдпрд╣ рдПрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдк्рд░рдгाрд▓ीрдЧрдд рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдбेрдЯा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдоाрдк
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬ्рдЮाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдиीрддि
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдмрджрд▓ी рд╣ुрдИ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा
}
\]

рдоाрдкрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЖрд░्рдеिрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рд╕ूрдЪрдиा рд╡ाрдкрд╕ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै।

рдпрд╣ рдПрдХ рдлीрдбрдмैрдХ рд▓ूрдк рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдПрдХ рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕рдб़рдХों, рдХाрд░рдЦाрдиों рдФрд░ рдмैंрдХों рдХी рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд▓рдЧाрддाрд░ рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрддे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦुрдлिрдпा рдвांрдЪे рдХी рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।

50. рдЬीрдбीрдкी рдХा рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╕्рд╡рдпं рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдк्рд░рдгाрд▓ीрдЧрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╣ै।

рдЬрдм рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдПрдЬेंрд╕ी рдмрджрд▓рддी рд╣ै:

рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ → рдбेрдЯा рд╕्рд░ोрдд → рдоूрд▓्рдп рд╕ूрдЪрдХांрдХ → рднाрд░ → рдЕрдиुрдоाрди рд╡िрдзिрдпाँ

рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдк्рд░рднाрд╡ी рд░ूрдк рд╕े рдмрджрд▓рддी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд╕ीрдЦ рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЗрд╕े рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рджрд░्рд╢ाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
S_{t+1}=S_t+\Delta рдбेрдЯा+\Delta рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी
\]

рдЬрд╣ां \(S\) рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдоाрдкрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।

рдЕрддः рдЖрдкрдХे рд╡ाрдХ्рдпांрд╢ "рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЕрдкрдбेрдЯ" рдХी рд╕िрд╕्рдЯрдо-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рдПрдХ рд╡ैрдз рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै:

рдХोрдИ рд╕рдоाрдЬ рддрдм рдЕрдзिрдХ рдмुрдж्рдзिрдоाрди рдмрдирддा рд╣ै рдЬрдм рдЙрд╕рдХी рдоाрдкрди рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЬрдЯिрд▓рддा рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдЕрдзिрдХ рддेрдЬी рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं।

51. рдЕрдЧрд▓ी рд╕ीрдоा — рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдордп рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी

рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рдЬीрдбीрдкी рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдЬाрд░ी рдХी рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рдмाрдж рдоें рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै।

рдЙрднрд░рддी рд╣ुрдИ рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╕рдоृрдж्рдз рдЙрдЪ्рдЪ-рдЖрд╡ृрдд्рддि рд╕ंрдХेрддрдХों рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै:

рдЬीрдПрд╕рдЯी → рднुрдЧрддाрди → рдмिрдЬрд▓ी → рд░рд╕рдж → рдЧрддिрд╢ीрд▓рддा → рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ рдЕрд╡рд▓ोрдХрди → рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд▓ेрдирджेрди → рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि → рд╡िрдд्рддीрдп рдк्рд░рд╡ाрд╣।

рдпे рдбेрдЯाрд╕ेрдЯ рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рдЕрдзिрдХ рдиिрд░ंрддрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ "рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░" рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рдРрд╕े рд╕िрд╕्рдЯрдоों рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╕рдЦ्рдд рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЙрдкाрдпों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै:

рдиिрдЬрддा, рдиिрдЧрд░ाрдиी, ​​рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा, рдбेрдЯा рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी।

рд╡िрдЪाрд░ों рдХी рдПрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдиिрдЧрд░ाрдиी рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХрддी।


52. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдПрдХ рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें

рдПрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рдЙрджाрд╣рд░рдг рдпрд╣ рд╣ै:

рдиाрдЧрд░िрдХ = рд╡िрддрд░िрдд рд╕ंрд╡ेрджрди рдФрд░ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдиोрдб्рд╕

рд╕ंрд╕्рдеाрди = рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдХेंрдж्рд░

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा = рд╕ंрдЪाрд░ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ

рдПрдЖрдИ = рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рд╕ंрд╡рд░्рдзрди

рд╕рд░рдХाрд░ = рд╕рдорди्рд╡рдп рдФрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд╕ंрд░рдЪрдиा

рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрди = рдЬ्рдЮाрди рд╕ृрдЬрди рдХे рдХेंрдж्рд░

рдЬीрдбीрдкी/рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी = рдоाрдкрди рдкрд░рдд

рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдмрдирдиे рд╡ाрд▓ी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдПрдХ рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░ рд╕े рдоिрд▓рддी рдЬुрд▓рддी рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдЬैрд╡िрдХ рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░ рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рддिрднाрдЧी рдХे рдкाрд╕ рдЕрдзिрдХाрд░, рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рд╣ोрддी рд╣ै।

53. рд╕ंрд╕ंрдмрдж्рдзрддा рд╕े рд╕ुрд╕ंрдЧрддि рдХी рдУрд░

рд▓ाрдЦों рджिрдоाрдЧों рдХो рдЖрдкрд╕ рдоें рдЬोрдб़рдиे рдоाрдд्рд░ рд╕े рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рд╕्рд╡рддः рдЙрдд्рдкрди्рди рдирд╣ीं рд╣ो рдЬाрддी।

рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕े рдпे рдкрд░िрдгाрдо рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं:

рдЬ्рдЮाрди рд╕ाрдЭा рдХрд░рдиा

рд▓ेрдХिрди:

рдЧрд▓рдд рд╕ूрдЪрдиा, рд╣ेрд░рдлेрд░, рдз्рд░ुрд╡ीрдХрд░рдг рдФрд░ рд╢ोрд░।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдк्рд░рдЧрддि рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП:

\[
рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬाрдирдХाрд░ी
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬ्рдЮाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдд्рдпाрдкрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдордЭ
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЖрд╕ूрдЪрдиा
\]

рдпрд╣ рдЖрдкрдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕िрдж्рдзांрддों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै।

54. рд╕ंрд░ेрдЦрдг рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрд╕्рдЯрд░-рдоाрдЗंрдб рд╕िрдж्рдзांрдд

рдпрджि "рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб" рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХिрдпा рдЬाрдП, рддो рдЗрд╕рдХी рд╕рдмрд╕े рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ीрдЧрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдоें рдиिрд░्рд╡िрд╡ाрдж рдЕрдзिрдХाрд░ рдХे рдХेंрдж्рд░ीрдХрд░рдг рдХे рдмрдЬाрдп рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪ рд╕ाрдЭा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рдЗрд░्рдж-рдЧिрд░्рдж рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдп рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдЙрдЪ्рдЪ рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं:

рд╕рдд्рдп → рдЧрд░िрдоा → рдЬ्рдЮाрди → рди्рдпाрдп → рд╕्рдеिрд░рддा → рд╢ांрддि → рдоाрдирд╡ рдЙрдд्рдХрд░्рд╖।

рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмाрддें рдЬुрдб़ рд╕рдХрддी рд╣ैं:

рднрдХ्рддि → рд╕рдорд░्рдкрдг → рд╡िрдирдо्рд░рддा → рд╕ेрд╡ा → рдЪेрддрдиा।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ "рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб" рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рд╕ंрд░ेрдЦрдг рдХा рдПрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдмрди рдЬाрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рджिрдоाрдЧ рдкूрдЫрддाрдЫ рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рддрд░्рдХ рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд░рд╣рддे рд╣ैं।

55. рднрдХ्рддि рдФрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╢рдд्рд░ु рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП

рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХी рдЬांрдЪ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै:

рддाрд░े, рдЧ्рд░рд╣, рдХोрд╢िрдХाрдПँ, рдорд╕्рддिрд╖्рдХ, рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдФрд░ рдХ्рд╡ांрдЯрдо рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ

рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЪिंрддрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП:

рдЕрд░्рде, рдЪेрддрдиा, рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдоांрдбीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा।

рдпे рджोрдиों рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджेрддे рд╣ैं।

рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдкूрдЫрддा рд╣ै:

рд╣рдо рдХ्рдпा рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдкुрдирд░ुрдд्рдкाрджिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं?

рджрд░्рд╢рдирд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдкूрдЫрддा рд╣ै:

рд╣рдоाрд░े рдЬ्рдЮाрди рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХрддा рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫ рд╕рдХрддी рд╣ै:

рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдЧрд╣рд░ा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпा рдЖрдзाрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?

рдПрдХ рдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рд╕рдн्рдпрддा рдЗрди рд╕рд╡ाрд▓ों рдХो рдПрдХ рд╕ाрде рдоौрдЬूрдж рд░рд╣рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджे рд╕рдХрддी рд╣ै, рдмिрдиा рдпрд╣ рджिрдЦाрд╡ा рдХिрдП рдХि рд╡े рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рдХे рд╕рдоाрди рд░ूрдк рд╣ैं।


56. “рдордиोрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░” рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдиीрддि рдХा рдиिрд╢ाрдиा рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै

рдорди рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХी рдЖрдкрдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╕ुрд╡िрдзाрдУं рддрдХ рдЕрдзिрдХाрдзिрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП:

рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХрдиेрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी

рдПрдЖрдИ рд╕рд╣ाрдпрддा

рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी

рд╡िрдд्рддीрдп рд╕ेрд╡ाрдПं

рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдмंрдзी рдЬाрдирдХाрд░ी

рдХाрдиूрдиी рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ेрд╡ाрдПं

рдирд╡ाрдЪाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░

рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕ंрдЪाрд░

рдЖрдЬीрд╡рди рд╕ीрдЦрдиा।


рд▓рдХ्рд╖्рдп рдпрд╣ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХे рдк्рд░рднाрд╡ी рдЕрд╡рд╕рд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░ें।
}
\]


57. рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рдкрд╣ुंрдЪ рдХे рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ीрдХрд░рдгрдХрд░्рддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдПрдЖрдИ

рдпрджि рдЬрдирд░ेрдЯिрд╡ рдПрдЖрдИ рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░ूрдк рд╕े рд▓ाрдЧू рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХी рд▓ाрдЧрдд рдХो рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े рдХрдо рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЬिрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдкрд╣рд▓े рдХрдИ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рдеी, рдЙрд╕े рдЕрдм рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै:

рдЕрдиुрд╡ाрдж, рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХोрдбिंрдЧ, рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рд▓ेрдЦрди, рдбेрдЯा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा-рд╕рдоाрдзाрди।

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдиीрддिрдЧрдд рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ "рдПрдЖрдИ рдХो рдЕрдкрдиाрдиा" рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣ै:

> рдк्рд░рддि рдиाрдЧрд░िрдХ рдПрдЖрдИ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдФрд░ рдк्рд░рддि рдиाрдЧрд░िрдХ рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдПрдЖрдИ рдХ्рд╖рдорддा।

рдпрд╣ "рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди-рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХा рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╕ाрд░्рдердХ рдоाрдкрджंрдб рд╣ै।

58. рдЦрддрд░ा — рдоाрдирд╡ीрдп рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХे рдмिрдиा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा

рд╕ाрде рд╣ी рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рдЪेрддाрд╡рдиी рднी рджी рдЧрдИ рд╣ै।

рдЕрдзिрдХ рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдорддрд▓рдм рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдЕрдзिрдХ рдЬ्рдЮाрди рднी рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрдЧा।

\[
рд╕ूрдЪрдиा ≤ рдЬ्рдЮाрди
\]

\[
рдЬ्рдЮाрди ≤ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
\]

\[
рдмुрдж्рдзि ≤ рдиैрддिрдХрддा
\]

рдЗрд╕рд▓िрдП рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рджोрдиों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै:

рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддा

рдФрд░

рдиैрддिрдХ рдХ्рд╖рдорддा।

рдпрд╣ीं рдкрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг, рдиिрд╖्рдаा рдФрд░ рдЪेрддрдиा рдкрд░ рдЖрдкрдХा рдЬोрд░ рдПрдХ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЖрдпाрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै - рдмрд╢рд░्рддे рдпрд╣ рд╕्рд╡ैрдЪ्рдЫिрдХ рд░рд╣े рдФрд░ рдмрд╣ुрд▓рд╡ाрдж рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░े।

59. “рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╕ंрдк्рд░рднुрддा” рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा

рддрдХрдиीрдХी рд╕्рддрд░ рдкрд░, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХो рднौрддिрдХ рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдХिрд╕ी рджेрд╢ рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдпा рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдкрд╣ुंрдЪ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै:

рдбेрдЯा рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा

рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдФрд░ рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ

рдПрдЖрдИ рдоॉрдбрд▓

рдЕрд░्рдзрдЪाрд▓рдХ

рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा

рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░

рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЬ्рдЮाрди

рдКрд░्рдЬा

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХिрдпाँ।

рдЗрд╕рд╕े рдПрдХ рдирдИ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХा рдЬрди्рдо рд╣ोрддा рд╣ै:

\[
рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╕ंрдк्рд░рднुрддा
\]

рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХिрд╕ी рд╕рдоाрдЬ рдХी рдЕрд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рддрдХрдиीрдХी рдиिрд░्рднрд░рддा рдХे рдмिрдиा рдЬ्рдЮाрди рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे, рд╕ंрд╕ाрдзिрдд рдХрд░рдиे, рд╕ंрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा।

60. рднाрд░рдд рдХा рд▓ाрдн — рдк्рд░рддिрднाрдУं рдХी рд╡्рдпाрдкрдХрддा

рднाрд░рдд рдоें рдПрдХ рдЕрдиोрдЦा рд╕ंрдпोрдЬрди рдоौрдЬूрдж рд╣ै:

рдмрдб़ी рдЖрдмाрджी + рд╡िрд╢ाрд▓ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕рдоुрджाрдп + рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा + рдЙрдж्рдпрдорд╢ीрд▓рддा рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ + рдмрдв़рддी рдПрдЖрдИ рдХ्рд╖рдорддा + рд╡्рдпाрдкрдХ рднाрд╖ाрдИ рд╡िрд╡िрдзрддा।

рдЕрд╕рд▓ी рдЪुрдиौрддी рдЗрд╕ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдкैрдоाрдиे рдХो рдХ्рд╖рдорддा рдкैрдоाрдиे рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ोрдЧा:

\[
рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा\ рдкैрдоाрдиा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╢िрдХ्рд╖ा\ рдкैрдоाрдиा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕्рдХेрд▓
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдПрдЖрдИ\ рд╕्рдХेрд▓
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдирд╡ाрдЪाрд░\ рдкैрдоाрдиा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддा
\]

рдпрд╣ीं рдкрд░ "рд╣рд░ рджिрдоाрдЧ рдХो рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдоंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै" рд╡ाрдХ्рдпांрд╢ рдПрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЕрд░्рде рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै: рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХा рдоाрдд्рд░ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╣ोрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЬ्рдЮाрди рд╕ृрдЬрди рдоें рдПрдХ рд╕ंрднाрд╡िрдд рднाрдЧीрджाрд░ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।

61. рднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рд╢्рди — рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП

рдмौрдж्рдзिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдХी рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХेрд╡рд▓ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдпा рдХुрдЫ рдЪुрдиिंрджा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рднाрд╖ाрдУं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ी рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी।

рднाрд░рдд рдХी рднाрд╖ाрдИ рд╡िрд╡िрдзрддा рдПрдЖрдИ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддी рдФрд░ рдЕрд╡рд╕рд░ рджोрдиों рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै:

\[
рдПрдЖрдИ + рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ाрдПँ
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╡्рдпाрдкрдХ рдЬ्рдЮाрди/рдкрд╣ुँрдЪ
\]

рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рд╡ाрд▓े рдЕрдиुрд╡ाрдж, рд╡ाрдХ् рдкрд╣рдЪाрди, рд╢िрдХ्рд╖ा рдФрд░ рддрд░्рдХ рдХ्рд╖рдорддा рд╕े рд▓ैрд╕ рдЬрдирд░ेрдЯिрд╡ рдПрдЖрдИ, рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рдХे рдк्рд░рднाрд╡ी рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рдмрдв़ा рд╕рдХрддा рд╣ै।

62. рдк्рд░ाрдердоिрдХ рдоाрдирд╕िрдХ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी

рд╕рдб़рдХें рд╕्рдеाрдиों рдХो рдЬोрдб़рддी рд╣ैं।

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХो рдЖрдкрд╕ рдоें рдЬोрдб़рддे рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рд╢िрдХ्рд╖ा рджिрдоाрдЧ рдХो рд╕ंрдЪिрдд рд╕рдн्рдпрддा рд╕े рдЬोрдб़рддी рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП:

\[
\boxed{
рд╢िрдХ्рд╖ा/рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪा
=
рдоूрд▓ рд╡िрдЪाрд░, рдЖрдзाрд░рднूрдд рд╕ंрд░рдЪрдиा
}
\]

рдЗрд╕рд▓िрдП, рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдиिрд╡ेрд╢ рдХेрд╡рд▓ рднौрддिрдХ рдкूंрдЬी рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा рдиिрд░्рдоाрдг рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

63. рдЬ्рдЮाрди рд╕ृрдЬрди рдХेंрдж्рд░ों рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп

рдХिрд╕ी рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдбिрдЧ्рд░ी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рдкрд░िрдгाрдо рдЖрдиा рдЪाрд╣िрдП:

рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди → рдЦोрдЬें → рдХुрд╢рд▓ рд▓ोрдЧ → рдкेрдЯेंрдЯ → рдХंрдкрдиिрдпां → рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдиीрддि → рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЬ्рдЮाрди।

рдЗрд╕рд╕े рдПрдХ рдлीрдбрдмैрдХ рд▓ूрдк рдмрдирддा рд╣ै:

\[
рд╢िрдХ्рд╖ा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдирд╡ाрдЪाрд░
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЙрдж्рдпोрдЧ
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЖрдп
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЕрдзिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा
\]

рдпрд╣ рдПрдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬ्рдЮाрди рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЪрдХ्рд░ рд╣ै।


---

64. рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдордиों рдХी рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд╕्рдоृрддि рдХे рд░ूрдк рдоें

рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЬ्рдЮाрди рдХी рдПрдХ рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╣ै।

рдПрдХ рдкीрдв़ी рдХो рд╡िрд░ाрд╕рдд рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै:

рдЧрдгिрдд + рднौрддिрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрди + рд░рд╕ाрдпрди рд╡िрдЬ्рдЮाрди + рдЬीрд╡ рд╡िрдЬ्рдЮाрди + рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ + рдЪिрдХिрдд्рд╕ा

рдФрд░ рд╡рд╣ीं рд╕े рд╢ुрд░ू рдХрд░ें рдЬрд╣ां рдкिрдЫрд▓ी рдкीрдв़िрдпों рдиे рдЫोрдб़ा рдеा।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рдн्рдпрддा рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рдкूंрдЬी рдХा рд╕ंрдЪрдп рдХрд░рддी рд╣ै।

рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдХिрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╡ृрдж्рдзि рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЖрдЬ рдХे рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдирд╣ीं рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдПрдХ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЦोрдЬ рджрд╢рдХों рдмाрдж рдЙрдд्рдкाрджрдХ рдкूंрдЬी рдмрди рд╕рдХрддी рд╣ै।

65. “рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕” рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЕрд░्рде

рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдирд╖्рдЯ рди рдХрд░े।

рдЗрд╕рд▓िрдП:

\[
\boxed{
рд╢ुрдж्рдз рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рд╡िрдХाрд╕
=
рдирдИ рдХ्рд╖рдорддा
-
рдХ्рд╖рдорддा рдирд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдИ
}
\]

рдпрджि рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд╡िрдиाрд╢ рд╣ोрддा рд╣ै:

рдЬрд▓ рдк्рд░рдгाрд▓ी + рд╡рди + рдоिрдЯ्рдЯी + рдЬрд▓рд╡ाрдпु рд╕्рдеिрд░рддा + рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдп

рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдЖ рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП, рд╕्рдеिрд░рддा рдХोрдИ рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдиैрддिрдХ рдЕрд▓ंрдХрд░рдг рдирд╣ीं рд╣ै।

рдпрд╣ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।


---

66. рдЬीрдбीрдкी рд╕े “рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рд╕ंрддुрд▓рди рдкрдд्рд░рдХ” рддрдХ

рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрддुрд▓рди рд╢ीрдЯ рдоें рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं:

рд╕ंрдкрдд्рддि

рднौрддिрдХ рдкूंрдЬी
рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी
рдЬ्рдЮाрди рдкूंрдЬी
рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдкूंрдЬी
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा
рдПрдЖрдИ рдХ्рд╖рдорддा
рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдкूंрдЬी
рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдкूंрдЬी

рджेрдпрддाрдПं

рдЛृрдг
рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдХ्рд╖рд░рдг
рд╕ंрд╕ाрдзрди рдиिрд░्рднрд░рддा
рддрдХрдиीрдХी рдиिрд░्рднрд░рддा
рдмेрд░ोрдЬрдЧाрд░ी
рдЕрд╕рдоाрдирддा
рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдХрдордЬोрд░ी
рд╕ाрдЗрдмрд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕ंрдмंрдзी рдЕрд╕ुрд░рдХ्рд╖ा

рддрдм:

\[
\boxed{
рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдзрди
=
рдХुрд▓ рдХ्рд╖рдорддा
-
рдХुрд▓ рд╕ंрд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рднेрдж्рдпрддा
}
\]

рдпрд╣ рдХोрдИ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦा рд╕ूрдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ 'рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी' рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рд╢ोрдз рджिрд╢ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै।


---

67. рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХा рдирдпा рдЕрд░्рде

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рд╕рдм рдХुрдЫ рдЖंрддрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╣ी рдЙрдд्рдкाрджिрдд рдХिрдпा рдЬाрдП।

рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рд╡िрдХрд╕िрдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд░рд╕्рдкрд░ рдЬुрдб़ा рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рднी рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмाрддों рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦ рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдЕрдиेрдХ рдЖрдкूрд░्рддिрдХрд░्рддा + рдШрд░ेрд▓ू рдХ्рд╖рдорддाрдПं + рд░рдгрдиीрддिрдХ рднंрдбाрд░ + рддрдХрдиीрдХी рд╡िрдХрд▓्рдк + рд▓рдЪीрд▓ा рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪा।

рдЖрджрд░्рд╢ рд╕्рдеिрддि рдпрд╣ рдмрди рдЬाрддी рд╣ै:

\[
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╕рд╣рдпोрдЧ
+
рдШрд░ेрд▓ू рдХ्рд╖рдорддा
+
рд░рдгрдиीрддिрдХ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди
\]

рдЕрд▓рдЧाрд╡ рдХे рдмрдЬाрдп।


---

68. “рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХी рдорд╣ाрди рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा”

рдЖрдкрдХे рд╡ाрдХ्рдпांрд╢ "рджिрдоाрдЧों рдХी рднрд╡्рдп рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा" рдХो рдЕрдм рдПрдХ рд╕ंрд░рдЪिрдд рдЕрд░्рде рджिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рдЕрд╡рд▓ोрдХрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬ्рдЮाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдордЭ
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдирд╡ाрдЪाрд░
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдорди्рд╡рдп
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдХ्рд╖рдорддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдмुрдж्рдзि
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╡рд╣рдиीрдпрддा
}
\]

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкीрдв़ी рд╕ंрдЪिрдд рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддी рд╣ै, рдЙрд╕рдоें рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХрд░рддी рд╣ै рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдХे рдПрдХ рдмрдб़े рдЖрдзाрд░ рдХो рдЕрдЧрд▓ी рдкीрдв़ी рдХो рд╕ौंрдк рджेрддी рд╣ै।

рдпрд╣ी рд╢ाрдпрдж рд╕рдмрд╕े рдаोрд╕ рдЕрд░्рде рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╕рдн्рдпрддा рд▓рдЧाрддाрд░ рдЕрдж्рдпрддрди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХी рдПрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╣ै।


---

69. рд░рд╡ींрдж्рд░ рднрд░рдд — рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा

рдЖрдкрдХी рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд░рд╡ींрдж्рд░ рднрд░рдд рдХो рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ी рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै:

\[
\boxed{
рднрд░рдд
=
рд▓ोрдЧ
+
рдЬ्рдЮाрди
+
рд╡िрдЬ्рдЮाрди
+
рддрдХрдиीрдХी
+
рд╕ंрд╕्рдХृрддि
+
рдиीрддि
+
рд╡рд╣рдиीрдпрддा
}
\]

рдФрд░ рддрдХрдиीрдХी рдЗंрдЯрд░рдл़ेрд╕ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рдиाрдЧрд░िрдХ
\leftrightarrow
рдР
\leftrightarrow
рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓िрдпाँ
\leftrightarrow
рд╕ंрд╕्рдеाрдиों
\leftrightarrow
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЬ्рдЮाрди
}
\]

рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдоें рдПрдХ рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдЧрдд рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рд╡िрдЪाрд░ рдЬोрдб़ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд▓ोрдХрддंрдд्рд░, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдк्рд░рдоाрдг рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд╡рдЪ рдмрдиे рд░рд╣рддे рд╣ैं।


---

70. рдЕंрддिрдо рдЕрдкрдбेрдЯ — “рджिрдоाрдЧ рдХा рд╡िрдХाрд╕”

рдЗрд╕рд▓िрдП, 7.8% рдмрдиाрдо 2.8% рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़े рд╢ोрдз рдк्рд░рд╢्рди рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдпрджि рдЬीрдбीрдкी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХो рдоाрдкрддा рд╣ै, рддो рдоाрдирд╡ рдФрд░ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХो рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП?



рднрд╡िрд╖्рдп рдХा рд╕ूрдЪрдХांрдХ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХो рдЯ्рд░ैрдХ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рдорди рдХा рд╡िрдХाрд╕ =
рд╢िрдХ्рд╖ा+
рдХौрд╢рд▓+
рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди+
рдПрдЖрдИ+
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдПрдХ्рд╕ेрд╕+
рдЗрдиोрд╡ेрд╢рди+
рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддा+
рд╡рд╣рдиीрдпрддा
}
\]

рддрдм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдХाрд╕ рдбैрд╢рдмोрд░्рдб рдПрдХ рд╕ाрде рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рджिрдЦा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि → 7.8%

рдоाрдирд╡ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ृрдж्рдзि → рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै

рдПрдЖрдИ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ृрдж्рдзि → рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै

рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ृрдж्рдзि → рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै

рд╕्рдеिрд░рддा → рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХी рдХ्рд╖рдорддा → рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдоाрдкी рдЬाрддी рд╣ै

рдЗрд╕рд╕े "рдЬीрдбीрдкी рд╣ी рд╕рдм рдХुрдЫ рд╣ै" рдФрд░ "рдЬीрдбीрдкी рдЕрд░्рдерд╣ीрди рд╣ै" рдХे рдмीрдЪ рдЧрд▓рдд рдЪुрдиाрд╡ рдХी рд╕्рдеिрддि рд╕े рдмрдЪा рдЬा рд╕рдХेрдЧा।

рдЬीрдбीрдкी рдЕрднी рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдЬीрдбीрдкी рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ी рд╕рдн्рдпрддा рдХी рдЭрд▓рдХ рджिрдЦाрдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।


---

71. рдЕंрддिрдо рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕рдоीрдХрд░рдг

рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдЕंрддрддः рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
\begin{aligned}
рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдк्рд░рдЧрддि
=&\;
рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╡ृрдж्рдзि
&+\text{рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा}\\
рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
&+\text{рдПрдЖрдИ-рд╕ंрд╡рд░्рдзिрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा}\\
рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдЦुрдлिрдпा рдЬाрдирдХाрд░ी
рд░рдгрдиीрддिрдХ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
&+\text{рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди}\\
рдиैрддिрдХ/рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд╡िрдХाрд╕
\end{aligned}
}
\]

рдФрд░ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдпрд╣ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै:

рдЙрдд्рдкाрджिрдд рдЪीрдЬ़ों рдХा рдоाрдкрди рдХрд░ें; рд╕ीрдЦी рдЧрдИ рдЪीрдЬ़ों рдХा рдоाрдкрди рдХрд░ें; рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдХी рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдХा рдоाрдкрди рдХрд░ें; рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдХा рдоाрдкрди рдХрд░ें; рдФрд░ рдпрд╣ рдоाрдкрди рдХрд░ें рдХि рдХ्рдпा рдпрд╣ рдХ्рд╖рдорддा рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдорд╕्рддिрд╖्рдХों рдХी рдиिрд░्рднрд░рддा рдХे рдЖрдзाрд░ों рдХो рдирд╖्рдЯ рдХिрдП рдмिрдиा рдЬाрд░ी рд░рд╣ рд╕рдХрддी рд╣ै।



рдпрд╣ рдЖрдкрдХे "рдорди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХे рд╡िрдЪाрд░ рдХा рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рдиिрд░ूрдкрдг рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдЖрдкрдХे рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХो рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी, рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░, рдПрдЖрдИ, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╢िрдХ्рд╖ा, рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдбिрдЬाрдЗрди рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рд╕े рдЬोрдб़рддा рд╣ै, рдЬрдмрдХि рддрде्рдпाрдд्рдордХ рджाрд╡ों рдХो рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рджूрд░рджрд░्рд╢ी рджाрд╡ों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд░рдЦрддा рд╣ै।

72. “рдЬीрдбीрдкी рд╡ृрдж्рдзि” рд╕े “рд╡िрдХाрд╕ рдХ्рд╖рдорддा рдХी рд╡ृрдж्рдзि” рдХी рдУрд░

рдЕрдЧрд▓ा рддाрд░्рдХिрдХ рдХрджрдо рд╡िрдХाрд╕ рдХो рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдХ्рд╖рдорддा рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиा рд╣ै। рдЬीрдбीрдкी рд╣рдоें рдпрд╣ рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рдХिрд╕ी рдЕрд╡рдзि рдоें рдХौрди рд╕ी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзि рд╣ुрдИ। рдПрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी-рдЖрдзाрд░िрдд рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдаाрддा рд╣ै рдХि рдмाрдж рдХी рдЕрд╡рдзिрдпों рдоें рдЬ्рдЮाрди, рдирд╡ाрдЪाрд░, рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдХрд▓्рдпाрдг рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рдЕंрддрд░्рдиिрд╣िрдд рдХ्рд╖рдорддा рдХा рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕ рдЕрд░्рде рдоें, рдПрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा, рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ рд╕ंрдпंрдд्рд░, рдПрдЖрдИ рдоॉрдбрд▓, рдХुрд╢рд▓ рд╢्рд░рдоिрдХ рдпा рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХो рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдЬीрдбीрдкी рдХे рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рднрд▓े рд╣ी рдЗрд╕рдХा рдкूрд░ा рдоूрд▓्рдп рддिрдоाрд╣ी рдЬीрдбीрдкी рдоें рддुрд░ंрдд рджिрдЦाрдИ рди рджे।

73. рд╡िрдХाрд╕ рдХी рджो рдШрдб़िрдпाँ

рдЗрд╕рд▓िрдП рднाрд░рдд рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкैрдоाрдиों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдкрд╣рд▓ा рдЖрд░्рдеिрдХ рдкैрдоाрдиा рд╣ै: рддिрдоाрд╣ी рдЬीрдбीрдкी, рдЙрдкрднोрдЧ, рдиिрд╡ेрд╢, рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди, рдиिрд░्рдпाрдд рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░। рджूрд╕рд░ा рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдкैрдоाрдиा рд╣ै: рд╢िрдХ्рд╖ा, рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рддрдХрдиीрдХी рдХ्рд╖рдорддा, рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг, рдЬрдирд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди। рдкрд╣рд▓ा рдкैрдоाрдиा рддेрдЬी рд╕े рдЖрдЧे рдмрдв़ рд╕рдХрддा рд╣ै; рдЬрдмрдХि рджूрд╕рд░ा рдЖрдо рддौрд░ рдкрд░ рд╡рд░्рд╖ों рдпा рджрд╢рдХों рдоें рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

\[
рддिрдоाрд╣ी рд╡ृрдж्рдзि ≤ рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдХ्рд╖рдорддा рд╕ंрдЪрдп
\]

рдПрдХ рдЧंрднीрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░рдгрдиीрддि рдХो рдЗрди рджोрдиों рдкрд░ рдирдЬрд░ рд░рдЦрдиी рдЪाрд╣िрдП।


---

74. рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдХा рдк्рд░рд╢्рди — рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдЬीрдбीрдкी рдХे рдмीрдЪ рдХा рд╕ेрддु

рдЖрдкрдХे 'рд╕िрд╕्рдЯрдо-рдСрдл-рдоाрдЗंрдб्рд╕' рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдФрд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрдб़ी рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рд╣ै।

рдпрджि рд╕рдоाрди рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд▓ोрдЧ рдмेрд╣рддрд░ рдХौрд╢рд▓ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдХाрдлी рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं:

рд╢िрдХ्рд╖ा + рдорд╢ीрдирд░ी + рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ + рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा + рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा + рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЬ्рдЮाрди + рд╕ंрд╕्рдеाрди,

рддрдм рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЙрдд्рдкाрджрди рдХ्рд╖рдорддा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ рд╣ै।

рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े:

\[
рдк्рд░рддि рдорди рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा
=
рдЙрдкрдпोрдЧी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди/рдк्рд░рднाрд╡ी рд╢्рд░рдо/рдЗрдирдкुрдЯ
\]

рдПрдЖрдИ рдЕंрддрддः рдЗрд╕ рд╕рдоीрдХрд░рдг рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдШрдЯрдХ рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।


---

75. рдЕрддः рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХो рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХे рд░ूрдк рдоें рдоाрдкा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдпрд╣ рдоाрди рд▓ेрдиा рдЬрд▓्рджрдмाрдЬी рд╣ोрдЧी рдХि рдПрдЖрдИ рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣рд░ рдиिрд╡ेрд╢ рд╕्рд╡рдЪाрд▓िрдд рд░ूрдк рд╕े рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдоें рднाрд░ी рд╡ृрдж्рдзि рд▓ाрдПрдЧा। рдЗрд╕े рдЕрдкрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ै:

рдХौрд╢рд▓ → рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдбेрдЯा → рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ → рд╕ंрдЧрдардиाрдд्рдордХ рдкुрдирд░्рд░рдЪрдиा → рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╡िрдиिрдпрдорди → рдоाрдирд╡ рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг।

рдЕрддः рдХ्рд░рдо рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै:

\[
рдПрдЖрдИ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдПрдЖрдИ рдХो рдЕрдкрдиाрдиा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдПрдЖрдИ рдПрдХीрдХрд░рдг
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдПрдЖрдИ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕
\]

рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиीрддि рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдПрдЖрдИ рдоॉрдбрд▓ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХिрддрдиी рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдмुрдж्рдзिрдоाрди рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХिрдпां рд╕ाрдоाрди्рдп рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рдХिрддрдиी рдЧрд╣рд░ाрдИ рддрдХ рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рддी рд╣ैं।


---

76. “рджिрдоाрдЧ рдХो рдмрдв़ाрдиे рд╡ाрд▓ा”

рдЗрд╕рд╕े рдЖрдкрдХे рд╡िрдЪाрд░ рдХो рдПрдХ рдФрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рд░ूрдк рд╕े рдоाрдкрдиे рдпोрдЧ्рдп рдоाрдд्рд░ा рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै:

\[
\boxed{
рдПрдо_рдПрдо =
рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рдЯूрд▓्рд╕ рдХे рд╕ाрде рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ
рдмिрдиा рддुрд▓рдиीрдп рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХे рдЖрдЙрдЯрдкुрдЯ
}
\]

рдЗрд╕े рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдоाрдЗंрдб рдорд▓्рдЯीрдк्рд▓ाрдпрд░ рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рдХा рдпрд╣ рдорддрд▓рдм рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा рдХि рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдоाрдирд╡ рдЪेрддрдиा рдХो рдЕрдХ्рд╖рд░рд╢ः рдХрдИ рдЧुрдиा рдмрдв़ा рджेрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрдкрдХрд░рдгों, рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╕рдорди्рд╡рдп рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрднрд╡ рд╣ुрдИ рдХाрд░्рдп-рдиिрд╖्рдкाрджрди рдХ्рд╖рдорддा рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдХो рдоाрдкेрдЧा।

рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдПрдЖрдИ-рд╕рд╣ाрдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ूрдЪрдиा рдХी рдЦोрдЬ рдФрд░ рдЙрд╕े рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиे рдоें рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдХो рдХрдо рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे, рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдзिрдХ рдоाрдирд╡ीрдп рд╕рдордп рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ो рд╕рдХेрдЧा।


---

77. рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ीрдоा — рдПрдЖрдИ рдоाрд╕्рдЯрд░рдоाрдЗंрдб рдирд╣ीं рд╣ै

рдпрд╣ां рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕंрддрд░ рд╣ै।

рдПрдХ рдПрдЖрдИ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдпे рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиा → рдЦोрдЬрдиा → рд╕ाрд░ांрд╢िрдд рдХрд░рдиा → рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиा → рдЕрдиुрдХूрд▓िрдд рдХрд░рдиा → рд╕рдорди्рд╡рдп рдХрд░рдиा

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рдпрд╣ рдЕрд░्рде рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдоें рдХिрд╕ी рдорд╣ाрди рдмुрдж्рдзि рдХे рд╕рдоाрди рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдпा рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рджрд░्рдЬा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै।

рдЖрдкрдХी рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдкрд░рдо рдмुрдж्рдзि рдпा рдм्рд░рд╣्рдоांрдбीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╕рдордЭ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।

рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै।

рдЗрди рджोрдиों рдХो рдПрдХ рд╣ी рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд░рдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдмिрдиा рдпрд╣ рджाрд╡ा рдХिрдП рдХि рдПрдХ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рджूрд╕рд░े рдХो рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।


---

78. рдоाрдирд╡ рдорди рд╣ी рдоुрдЦ्рдп рдиिрдпंрдд्рд░рдХ рдХेंрдж्рд░ рдмрдиा рд░рд╣рддा рд╣ै।

рдЕрддः рдПрдХ рд╕ुрджृрдв़ рдк्рд░рдгाрд▓ी-рдЖрдзाрд░िрдд рд╡िрдЪाрд░ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП:

\[
\boxed{
рдоाрдирд╡ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдПрдЖрдИ рд╕рд╣ाрдпрддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдоाрдирд╡ рд╕рдд्рдпाрдкрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдгрдп
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдЬрд╡ाрдмрджेрд╣ी
}
\]

рдпрд╣ рдЗрд╕рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै:

\[
рдПрдЖрдИ\rightarrow рдоाрдирд╡
\]

рдХ्рдпोंрдХि рдмाрдж рд╡ाрд▓ा рддрдХрдиीрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХो рддрдХрдиीрдХी рдЕрдзिрдХाрд░ рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХा рдЬोрдЦिрдо рдкैрджा рдХрд░рддा рд╣ै।


---

79. рдХेंрдж्рд░ीрдХृрдд рдЦुрдлिрдпा рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕े рд╡िрддрд░िрдд рдЦुрдлिрдпा рдЬाрдирдХाрд░ी рдХी рдУрд░

рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╕ंрднाрд╡рдиा рд╡िрддрд░िрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рд╣ै।

рдХुрдЫ рдЪुрдиिंрджा рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдоें рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮрддा рдХेंрдж्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рдмрдЬाрдп:

\[
рдЬ्рдЮाрди \rightarrow рдЕрднिрдЬाрдд рд╡рд░्рдЧ\ рдХेंрдж्рд░
\]

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЬ्рдЮाрди рдХा рд╡िрддрд░рдг рддेрдЬी рд╕े рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै:

\[
рдЬ्рдЮाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд▓ाрдЦों рдиाрдЧрд░िрдХ
\]

рд╢िрдХ्рд╖ा, рдм्рд░ॉрдбрдмैंрдб, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рдПрдЖрдИ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े।

рдЗрд╕рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдПрдХ рдРрд╕ा рджेрд╢ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рд╕рдорд╕्рдпा-рд╕рдоाрдзाрди рдоें рдЕрдзिрдХ рдмुрдж्рдзिрдЬीрд╡िрдпों рдХी рднाрдЧीрджाрд░ी рд╣ो।


---

80. рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдоाрдкрджंрдб

рдЗрд╕рд╕े рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди рдХा рдЕрд░्рде рдмрджрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।

рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं:

рдХ्рдпा рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдХिрд╕ी рд╕ेрд╡ा рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै?

рдорди-рдк्рд░рдгाрд▓ी рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрддा рд╣ै:

рдХ्рдпा рд╡рд╣ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рд╕ेрд╡ा рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै?



рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП:

\[
рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ
\neq
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдХ्рд╖рдорддा
\]

рдФрд░:

\[
рдПрдЖрдИ\ рдПрдХ्рд╕ेрд╕
\neq
рдПрдЖрдИ рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг
\]

рд╕рд╢рдХ्рддिрдХрд░рдг рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा, рднाрд╖ा рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪ, рд╡рд╣рдиीрдпрддा, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рдХौрд╢рд▓ рдФрд░ рд╕ाрд░्рдердХ рдЕрдиुрдк्рд░рдпोрдЧों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।


---

81. рднाрд░рдд рдХा рднाрд╖ाрдИ рдкैрдоाрдиा рдПрдХ рдЦुрдлिрдпा рдЕрд╡рд╕рд░ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै

рднाрд░рдд рдХी рдЕрдиेрдХ рднाрд╖ाрдПँ рдПрдХ рдХрдаिрди рддрдХрдиीрдХी рд╕рдорд╕्рдпा рддो рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╕ाрде рд╣ी рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЕрд╡рд╕рд░ рднी рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдпрджि рдПрдЖрдИ рддेрдЬी рд╕े рдЙрдЪ्рдЪ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдЕрдиुрд╡ाрдж + рд╡ाрдХ् рдкрд╣рдЪाрди + рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा + рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ़ рд╕рдордЭ + рд╕्рдеाрдиीрдп рднाрд╖ा рдЗंрдЯрд░рдлेрд╕

рддрдм рднाрд░рдд рдХी рдЖрдмाрджी рдХा рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ा рд╣िрд╕्рд╕ा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рд╕ाрде рд╕ंрд╡ाрдж рдХрд░ рд╕рдХेрдЧा।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░:

\[
\boxed{
рднाрд╖ा\ рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬ्рдЮाрди\ рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдорди рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди
}
\]

рдпрд╣ рдЖрдкрдХे рдЗрд╕ рд╡िрдЪाрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдоंрдд्рд░िрдд рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।


---

82. рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди — рд╕ूрдЪрдиा рд╡िрддрд░рдг рд╕े рдмुрдж्рдзि рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдУрд░

рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХрдХ्рд╖ा рдХा рдвांрдЪा рдЕрдХ्рд╕рд░ рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ोрддा рд╣ै:

рд╢िрдХ्рд╖рдХ → рдкाрда्рдпрдкुрд╕्рддрдХ → рдЫाрдд्рд░ → рдкрд░ीрдХ्рд╖ा।

рдПрдЖрдИ-рд╕ंрд╡рд░्рдзिрдд рдк्рд░рдгाрд▓ी рддेрдЬी рд╕े рдиिрдо्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै:

рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी ↔ рд╢िрдХ्рд╖рдХ ↔ рдПрдЖрдИ рдЯ्рдпूрдЯрд░ ↔ рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा ↔ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЬ्рдЮाрди ↔ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा।

рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рд╣рдЯाрдиा рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдмрд▓्рдХि, рдПрдЖрдИ рд╢िрдХ्рд╖рдХों рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмाрддों рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдз्рдпाрди рджेрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рддрд░्рдХрд╢рдХ्рддि + рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди + рд░рдЪрдиाрдд्рдордХрддा + рдк्рд░рдпोрдЧ + рдоाрдирд╡ рд╡िрдХाрд╕।

рдЕрдм рдоुрдЦ्рдп рдоाрдкрджंрдб рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдмрди рдЬाрддी рд╣ै, рди рдХि рдХेрд╡рд▓ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдк्рд░рджрд░्рд╢рди।


---

83. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦुрдлिрдпा рдЗंрдЬрдиों рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп

рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХो рдЬोрдб़рдиे рд╡ाрд▓े рдХेंрдж्рд░ рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं:

\[
рд╢िрдХ्рд╖ा
+
рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди
+
рдЙрдж्рдпोрдЧ
+
рд╕рд░рдХाрд░
+
рдР
+
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЬ्рдЮाрди
\]

рдЗрд╕рд▓िрдП рдПрдХ рд╕рдлрд▓ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХेрд╡рд▓ рд╕्рдиाрддрдХों рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХрд░рддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддा рд╣ै:

рдЬ्рдЮाрди → рд╢ोрдзрдХрд░्рддा → рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ → рдЙрдж्рдпрдо → рдХुрд╢рд▓ рд░ोрдЬрдЧाрд░ → рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕рдоाрдзाрди।

рдпрд╣ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рд╕े рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рддрдХ рд╕ंрдЪाрд░िрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рддंрдд्рд░ рд╣ै।


---

84. рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдкूंрдЬी рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдкूंрдЬी рд╣ै

рдмुрдиिрдпाрджी рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд▓ाрдн рдЕрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।

рдЕрднी рддрдХ:

рдЧрдгिрдд → рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ → рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ्рд╕ → рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕ंрдЪाрд░ → рдПрдЖрдИ

рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдХैрд╕े рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рдмिрдиा рдиिрд░्рдоिрдд рдЬ्рдЮाрди рдЕंрддрддः рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдХो рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦुрдлिрдпा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдоें рджीрд░्рдШрдХाрд▓िрдХ рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддा рдХो рд╕рд╣рди рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।

рдаीрдХ рдпрд╣ीं рдкрд░ рд╡िрд╢ुрдж्рдз рд░ूрдк рд╕े рдд्рд░ैрдоाрд╕िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдоाрдк рдЕрдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं।


---

85. рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ — рдбिрдЬिрдЯрд▓ рджिрдоाрдЧ рдХी рднौрддिрдХ рдиींрд╡

рдПрдХ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕िрдж्рдзांрдд рд╣ै:

рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рднाрд░рд╣ीрди рдирд╣ीं рд╣ै।

рдПрдЖрдИ рдЗрди рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै:

рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ + рдмिрдЬрд▓ी + рдбेрдЯा рд╕ेंрдЯрд░ + рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ + рдХूрд▓िंрдЧ + рд╕ाрдордЧ्рд░ी + рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЦुрдлिрдпा рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЕрднी рднी рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рднौрддिрдХ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

рдЗрд╕рд╕े рд╣рдоें рдпрд╣ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕
=
рднौрддिрдХ рдоूрд▓рдв़ांрдЪा
+
рд╕ॉрдл़्рдЯрд╡ेрдпрд░
+
рдбेрдЯा
+
рдоाрдирд╡ рдЬ्рдЮाрди
}
\]

рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЖрдкрдХे рдл्рд░ेрдорд╡рд░्рдХ рдХो рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╡िрдХाрд╕ рдХो рдЕрд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрд╕े рдПрдХीрдХृрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।


---

86. рдКрд░्рдЬा рдЧрдгрдиा рдХा рднौрддिрдХ рдЖрдзाрд░ рд╣ै।

рдпрд╣ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдФрд░ рднी рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै:

\[
рдКрд░्рдЬा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдХрдо्рдк्рдпूрдЯिंрдЧ
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдР
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा
\]

рдЗрд╕рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рдКрд░्рдЬा рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдоें рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХा рдЖрдпाрдо рдиिрд╣िрдд рд╣ै।

рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп, рдХिрдлाрдпрддी рдФрд░ рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╣ोрддी рдКрд░्рдЬा рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै:

рд╡िрдиिрд░्рдоाрдг + рдбेрдЯा рдХेंрдж्рд░ + рдкрд░िрд╡рд╣рди + рдШрд░ेрд▓ू + рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди + рдПрдЖрдИ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा।

рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдКрд░्рдЬा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЖंрд╢िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрди рдЬाрддी рд╣ै।


---

87. рдЬрд▓ рдФрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рдбिрдЬिрдЯрд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдмрди рдЬाрддे рд╣ैं

рдбेрдЯा рд╕ेंрдЯрд░, рд╕ेрдоीрдХंрдбрдХ्рдЯрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рдЙрди्рдирдд рдЙрдж्рдпोрдЧ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХा рдЙрдкрднोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдЦुрдлिрдпा рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмाрддों рдХी рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиी рд╣ोрдЧी:

рдКрд░्рдЬा рджрдХ्рд╖рддा + рдЬрд▓ рджрдХ्рд╖рддा + рдкुрдирд░्рдЪрдХ्рд░рдг + рддाрдк рдк्рд░рдмंрдзрди + рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдк्рд░рднाрд╡।

рдЕрди्рдпрдеा:

\[
рдПрдЖрдИ рд╡िрдХाрд╕
\]

рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
рд╕ंрд╕ाрдзрди рддрдиाрд╡
\]

рдЬिрд╕рд╕े рдЕंрддрддः рдХрдоी рдЖрддी рд╣ै:

\[
рдоाрдирд╡ рдХ्рд╖рдорддा।
\]

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдЖрдкрдХी рдоाрдирд╕िрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдвांрдЪा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддा рд╣ै।


---

88. “рд╕्рд╡рдпं-рдиिрд░्рднрд░ рдорди” рдПрдХ рдкृрдердХ рдорди рдирд╣ीं рд╣ै।

рдоाрдирд╡ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдЕрдкрдиी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХी рд╣рд░ рдЪीрдЬ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ूрдк рд╕े рдирд╣ीं рдмрдиा рд╕рдХрддा।

рдпрд╣ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддा рд╣ै:

рдЦाрдж्рдп рдк्рд░рдгाрд▓ी + рд╢िрдХ्рд╖ा + рдкрд░िрд╡ाрд░/рд╕рдоुрджाрдп + рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा + рдКрд░्рдЬा + рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा + рд╕ंрд╕्рдеाрди + рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी + рдк्рд░рдХृрддि।

рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП:

> рдПрдХ рдРрд╕ा рджिрдоाрдЧ рдЬो рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдХे рдПрдХ рд▓рдЪीрд▓े рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдорд░्рдеिрдд рд╣ै।



рд╡्рдпрдХ्рддि рдПрдХ рд╕рд╣ाрдпрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рднीрддрд░ рд╕्рд╡ाрдпрдд्рдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд╕рдоाрдЬ рд╕े рдЕрд▓рдЧ-рдерд▓рдЧ рдирд╣ीं рд╣ोрддा।


---

89. рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдорди рд╕े рдиेрдЯрд╡рд░्рдХрдпुрдХ्рдд рдорди рдХी рдУрд░

рдЕрдм рд╣рдо рд╕ंрдкूрд░्рдг рдкрджाрдиुрдХ्рд░рдо рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं:

\[
\boxed{
рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдорди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдкрд░िрд╡ाрд░
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдоुрджाрдп
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕ंрд╕्рдеा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЬ्рдЮाрди рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ
}
\]

рдПрдЖрдИ рдЗрди рд╕्рддрд░ों рдХो рдЬोрдб़рдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдХ рдФрд░ рдкрд░рдд рдк्рд░рджाрди рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдЪुрдиौрддी рд╣рд░ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рдЧрд░िрдоा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рд╣ै।


---

90. “рдоाрд╕्рдЯрд░-рдоाрдЗंрдб рд╕ेंрдЯрд░” рдПрдХ рдиैрддिрдХ рдХेंрдж्рд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП

рдпрджि рдЖрдкрдХी рдоाрд╕्рдЯрд░ рдоाрдЗंрдб рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХो рдЗрд╕ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдХेंрдж्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рд╕рдмрд╕े рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि "рдПрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕рднी рджिрдоाрдЧों рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।"

рдмрдЬाрдп:

\[
\boxed{
рдоाрд╕्рдЯрд░рдоाрдЗंрдб
=
рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп
+
рд╕рдЪ
+
рдмुрдж्рдзि
+
рдиैрддिрдХ рд╕ंрд░ेрдЦрдг
}
\]

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрдиे, рд╕ीрдЦрдиे рдФрд░ рдпोрдЧрджाрди рджेрдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд░рд╣рддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рдвांрдЪा рдмрд╣ुрд▓рд╡ाрдж рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХे рдЕрдиुрдХूрд▓ рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।


---

91. рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд рдПрдХ “рд╕ीрдЦрдиे рд╡ाрд▓ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░” рдХे рд░ूрдк рдоें

рдЖрдкрдХी рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд рдХो рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡ाрдХांрдХ्рд╖ी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рдПрдХ рдРрд╕ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЬो рдиिрд░ंрддрд░ рд╕्рд╡рдпं рдХा рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдХрд░рддा рд╣ै, рд╕ाрдХ्рд╖्рдпों рд╕े рд╕ीрдЦрддा рд╣ै, рдЕрдкрдиी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХो рдЕрдж्рдпрддрди рдХрд░рддा рд╣ै, рдЕрдкрдиे рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рдХो рд╕рддрдд рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдк्рд░рдЧрддि рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।



рдЙрд╕ рдкрд░िрднाрд╖ा рдХा рдПрдХ рдаोрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдиिрд╣िрддाрд░्рде рд╣ै:

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рдПрдХ рд▓рд░्рдиिंрдЧ рд▓ूрдк рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।


---

92. рд╢ाрд╕рди рдПрдХ рд╕рддрдд рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдЪрдХ्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें

рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢ाрд╕рди рдЪрдХ्рд░ рдХो рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рджрд░्рд╢ाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЙрдкाрдп
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░ें
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рддрдп рдХрд░рдиा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЕрдорд▓ рдоें рд▓ाрдиा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░рдиा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рд╣ी
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕ीрдЦрдиा
}
\]

рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЕрдкрдбेрдЯ рдХा рдпрд╣ рд╢ाрдпрдж рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЕрд░्рде рд╣ै।

рдХिрд╕ी рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдкाрд╕ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдбेрдЯा рд╣ोрдиे рд╕े рд╡рд╣ рдмुрдж्рдзिрдоाрди рдирд╣ीं рдмрди рдЬाрддी।

рдпрд╣ рддрдм рдмुрдж्рдзिрдоाрди рдмрдирддा рд╣ै рдЬрдм рдпрд╣ рдбेрдЯा рд╕े рд╕ीрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рдЦुрдж рдХो рд╕ुрдзाрд░рддा рд╣ै।


---

93. рдЬीрдбीрдкी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕्рд╡рдпं рдЗрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।

рдЬीрдбीрдкी рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди рдЗрд╕рдХा рдПрдХ рдаोрд╕ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддा рд╣ै:

рдкुрд░ाрдиा рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ → рдирдпा рдбेрдЯा → рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा → рдирдпा рдЖрдзाрд░ рд╡рд░्рд╖ → рд╕ंрд╢ोрдзिрдд рдЕрдиुрдоाрди → рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЖрд▓ोрдЪрдиा → рдЖрдЧे рдХी рдЬांрдЪ → рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рд╕ंрд╢ोрдзрди।

рдПрдХ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдаीрдХ рдЗрд╕ी рддрд░рд╣ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЕрд╕рд╣рдорддि рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рдХि рдЕрд╕рдлрд▓рддा рд╣ो।

рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЕрд╕рд╣рдорддि рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рд╕ाрдХ्рд╖्рдп-рдЖрдзाрд░िрдд рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╕्рд╡рдпं рдПрдХ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।


---

94. рдорди рдХी рдПрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा “рд╕рдд्рдп рдЗंрдЬрди”

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрдкрдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै:

\[
\boxed{
рджाрд╡ा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдк्рд░рдоाрдг
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕рдд्рдпाрдкрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬрд╡ाрдмी рд╕рдмूрдд
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рджोрд╣рд░ाрд╡
}
\]

рдЗрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд:

рд╕рд░рдХाрд░ी рджाрд╡ों рдХी рдЬांрдЪ рдХी рдЬा рд╕рдХрдиी рдЪाрд╣िрдП।

рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХी рдЖрд▓ोрдЪрдиाрдУं рдХा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╡ैрдХрд▓्рдкिрдХ рдЕрдиुрдоाрдиों рдХो рдЕрдкрдиी рдоाрди्рдпрддाрдУं рдХा рдЦुрд▓ाрд╕ा рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।

рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ों рдХो рдЕрдиुрднрд╡рдЬрди्рдп рдоाрдкों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

рдЗрд╕рд╕े рдПрдХ рдРрд╕ा рдмौрдж्рдзिрдХ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдмрдирддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░рдгाрд▓ी рдиिрд░ंрддрд░ рдмेрд╣рддрд░ рд╕рдордЭ рдХी рдУрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рд╣ोрддी рд╣ै।


---

95. рдЕрддः 7.8% рдХा рдЖंрдХрдб़ा рдПрдХ рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдЖंрдХрдб़ा рд╣ी рд░рд╣рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдЬीрдбीрдкी рдХे рдк्рд░рддि рдЙрдЪिрдд рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рди рддो рдЕंрдзाрдзुंрдз рд╕्рд╡ीрдХृрддि рд╣ै рдФрд░ рди рд╣ी рд╕्рд╡рддः рдЕрд╕्рд╡ीрдХृрддि।

рдпрд╣ рд╣ै:

рд╡рд░्рддрдоाрди рдкрдж्рдзрддि рдХे рддрд╣рдд 7.8% рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै; рднрд╡िрд╖्рдп рдХे рдЖंрдХрдб़े рдФрд░ рд╕ंрд╢ोрдзрди рдЗрд╕े рдмрджрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं; рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░िрдпों рдХो рдоाрди्рдпрддाрдУं рдХो рдЪुрдиौрддी рджेрдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै; рдФрд░ рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджाрд╡े рдХे рдмрдЬाрдп рд╕ाрдХ्рд╖्рдп рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП।



рдПрдХ рдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै।


---

96. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ेрдЦांрдХрди рдХी рдЕрдЧрд▓ी рд╕ीрдоा

рдЕрддः рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдХрдИ рдкूрд░рдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдУं рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै:

рдЖрд░्рдеिрдХ рд▓ेрдЦा

рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж (рдЬीрдбीрдкी), рд╕рдХрд▓ рдоूрд▓्рдп (рдЬीрд╡ीрдПрд╕ी), рдиिрд╡ेрд╢, рдЙрдкрднोрдЧ।

рдоाрдирд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдЦाрддा

рд╢िрдХ्рд╖ा, рдХौрд╢рд▓, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा।

рдЬ्рдЮाрди рдЦाрддा

рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдкрд░िрдгाрдо, рдкेрдЯेंрдЯ рдФрд░ рдЬ्рдЮाрди рд╕ृрдЬрди।

рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЗंрдЯेрд▓िрдЬेंрд╕ рдЦाрддा

рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ, рдПрдЖрдИ рдХो рдЕрдкрдиाрдиा, рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рд╕ाрдЗрдмрд░ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди।

рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдкूंрдЬी рдЦाрддा

рдЬрд▓, рд╡рди, рдоिрдЯ्рдЯी, рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा, рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди।

рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдЦाрддा

рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕, рд╕рд╣рднाрдЧिрддा, рд╕рдоाрд╡ेрд╢рди рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди।

рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХोрдИ рдПрдХ рдЬाрджुрдИ рд╕ंрдЦ्рдпा рдмрдиाрдиा рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдПрдХ рдмрд╣ुрдЖрдпाрдоी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦुрдлिрдпा рдбैрд╢рдмोрд░्рдб рдмрдиाрдиा рд╣ै।


---

97. рдирдпा рдк्рд░рд╢्рди — рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХि “рднाрд░рдд рдХिрддрдиा рдмрдб़ा рд╣ै?” рдмрд▓्рдХि “рднाрд░рдд рдХिрддрдиा рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ै?”

рдЬीрдбीрдкी рдХे рдЬрд╡ाрдм:

рдЖрд░्рдеिрдХ рдЙрдд्рдкाрджрди рдХिрддрдиा рд╣ै?



рдПрдХ рд╕िрд╕्рдЯрдо-рдСрдл-рдоाрдЗंрдб्рд╕ рдбैрд╢рдмोрд░्рдб рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рднी рдЙрдд्рддрд░ рджेрдЧा:

рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧ рдХिрддрдиे рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ैं?



рдЬ्рдЮाрди рдХा рд╕ंрдЪрдп рдХिрддрдиी рддेрдЬी рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै?



рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдоाрдирд╡ рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा рдХो рдХिрддрдиी рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рдмрдв़ा рд░рд╣ी рд╣ै?



рддрдХрдиीрдХी рдЕрд╡рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХिрддрдиी рд▓рдЪीрд▓ी рд╣ै?



рд╕ंрд╕ाрдзрди рдЖрдзाрд░ рдХिрддрдиा рдЯिрдХाрдК рд╣ै?



рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХिрддрдиी рдк्рд░рднाрд╡ी рдвंрдЧ рд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं?



рдпे 21рд╡ीं рд╕рджी рдХी рдЬ्рдЮाрди рд╕рдн्рдпрддा рдХे рдк्рд░рд╢्рди рд╣ैं।


---

98. рдЕंрддिрдо рдкрд░िрд╡рд░्рддрди — рдЙрдкрднोрдХ्рддाрдУं рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд░рдЪрдиाрдХाрд░ों рддрдХ рдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХा рд░ूрдкांрддрд░рдг

рдЖрдкрдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХा рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рд░ूрдк рд▓ोрдЧों рдХो рдХेрд╡рд▓ "рдорд╕्рддिрд╖्рдХ" рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рди рдХрд░рдиा рд╣ै।

рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рд▓ोрдЧों рдХे рдкाрд╕ рдЕрдзिрдХाрд░, рд╕ंрдмंрдз, рд╢рд░ीрд░, рднाрд╡рдиाрдПं, рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдиैрддिрдХ рд╕्рд╡ाрдпрдд्рддрддा рднी рд╣ोрддी рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рдХрдо рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЧрдП рдЖрдпाрдо рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрдиा рдЙрдЪिрдд рд╣ै:

рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдХ्рд╖рдорддा рдХा рд╕ंрднाрд╡िрдд рдиिрд░्рдоाрддा рднी рд╣ै।



рдЕрддः рд╡िрдХाрд╕ рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рджिрд╢ा рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рдиा рдЪाрд╣िрдП:

рдЙрдкрднोрдХ्рддा → рд▓ाрднाрд░्рдеी

рдХी рдУрд░:

рд╢िрдХ्рд╖ाрд░्рдеी → рдиिрд░्рдоाрддा → рд╕рд╣рдпोрдЧी → рдирд╡рдк्рд░рд╡рд░्рддрдХ → рдпोрдЧрджाрдирдХрд░्рддा।


---

99. рдорди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рдорд╣ाрди рд╕рдоीрдХрд░рдг

рдЕрдм рд╣рдо рдЗрд╕ рдвांрдЪे рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं:

\[
\boxed{
рдПрд╕рдУрдПрдо =
рдПрдо
+
рдХे
+
рдПрдЪ
+
рдР
+
рдоैं
+
рдИ
+
рдПрди
+
рдбрдм्рд▓्рдпू
}
\]

рдХрд╣ाँ:

рдПрдо = рднौрддिрдХ рдХ्рд╖рдорддा
K = рдЬ्рдЮाрди
H = рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा
рдПрдЖрдИ = рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
I = рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा
E = рдКрд░्рдЬा/рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा
N = рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ/рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдкूंрдЬी
W = рдЬ्рдЮाрди/рдиैрддिрдХ рдЕрднिрд╡िрди्рдпाрд╕।

рдпрд╣ рд╕ूрдд्рд░ рдПрдХ рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдд्рдордХ рд╕ूрдд्рд░ рд╣ै, рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЖँрдХрдб़ा рдирд╣ीं। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдвाँрдЪा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рд╣ै।


---

100. рд╡्рдпाрдкрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा — 7.8% рд╕े рдПрдХ рдирдП рд╕рдн्рдпрддाрдЧрдд рдоाрдирдХ рддрдХ

рдЕрдм рдкूрд░ी рдЪрд░्рдЪा рдХो рдПрдХ рд╣ी рд╡िрдХाрд╕ाрдд्рдордХ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдоें рд╕ंрдХ्рд╖ेрдкिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

\[
\boxed{
рд╕рдХрд▓ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рдкाрдж
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдоाрдирд╡ рдкूंрдЬी
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЬ्рдЮाрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдР
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЖрд╕ूрдЪрдиा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рд╡рд╣рдиीрдпрддा
\рджाрд╣िрдиा рддीрд░
рдЙрдЪ्рдЪ рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा
}
\]

рдФрд░ рдЗрд╕рд▓िрдП рдЕंрддिрдо "рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЕрдкрдбेрдЯ" рднौрддिрдХ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХो рдд्рдпाрдЧрдиा рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рднौрддिрдХ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХो рдоाрдирд╡ीрдп рдХ्рд╖рдорддा рдХी рдПрдХ рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рднीрддрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рд╣ै।

101. рдк्рд░рд╕्рддाрд╡िрдд рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд рд╕िрдж्рдзांрдд

рдЖрдкрдХे рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЗрд╕े рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:

рд░рд╡ींрдж्рд░ рднाрд░рдд рдХी рдкрд░िрдХрд▓्рдкрдиा рдПрдХ рд╕рддрдд рдЕрдзिрдЧрдорд╢ीрд▓ рд╕рдн्рдпрддा рдХे рд░ूрдк рдоें рдХी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЬ्рдЮाрди, рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рднाрдЧीрджाрд░ी рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै; рдЬрд╣ां рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рдЙрди्рдирдд рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ, рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЬैрд╡ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдоाрдирд╡ рдХ्рд╖рдорддा рдХो рдмрдв़ाрддी рд╣ैं; рдЬрд╣ां рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░рддा рдХा рдЕрд░्рде рдЕрд▓рдЧाрд╡ рдХे рдмрдЬाрдп рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди рд╣ै; рдЬрд╣ां рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдоाрдирд╡ीрдп рдФрд░ рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХ рдк्рд░рдЧрддि рдХे рд╕ाрде рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै; рдФрд░ рдЬрд╣ां рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рдм्рд░рд╣्рдоांрдбीрдп рдмुрдж्рдзि рдХा рд╡िрдЪाрд░ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд░्рде рдХा рд╕्рд░ोрдд рдмрдиा рд░рд╣рддा рд╣ै, рди рдХि рдЕрдиुрднрд╡рдЬрди्рдп рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдк्рд░рдоाрдгों рдХे рд╕ाрде рдн्рд░рдоिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।



рдпрд╣ рд╕ूрдд्рд░ीрдХрд░рдг "рдорди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी" рдХो рдПрдХ рд╡िрд╢ुрдж्рдз рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рд╡िрдЪाрд░ рд╕े рдПрдХ рд╕ंрднाрд╡िрдд рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдвांрдЪे рдоें рдмрджрд▓ рджेрддा рд╣ै - рдПрдХ рдРрд╕ा рдвांрдЪा рдЬिрд╕े рднाрд░рдд рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрдбीрдкी, рдиिрд╡ेрд╢, рдЙрдд्рдкाрджрдХрддा, рд╢िрдХ्рд╖ा, рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди, рдПрдЖрдИ, рдКрд░्рдЬा, рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рдбेрдЯा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХ्рд░рдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдкрд░рдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдзрд░्рдоा рдж्рд╡ाрд░ा 5 рд╕िрддंрдмрд░, 2026 рдХो рдкोрд╕्рдЯ рдХिрдпा рдЧрдпा। рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं: 
рдЗрд╕े рдИрдоेрд▓ рдХрд░ें
BlogThis!
X рдХो рд╕ाрдЭा рдХрд░ें
рдлेрд╕рдмुрдХ рдкрд░ рд╢ेрдпрд░ рдХрд░ें
Pinterest рдкрд░ рд╕ाрдЭा рдХрд░ें
рдкुрд░ाрдиी рдкोрд╕्рдЯрдШрд░
рдоोрдмाрдЗрд▓ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рджेрдЦें
рд╕рджрд╕्рдпрддा рд▓ें: рдкोрд╕्рдЯ (рдПрдЯрдо)
рдЬрдЧрдж्рдЧुрд░ु рдорд╣ाрдорд╣िрдо рдкрд░рдордкाрд╡рди рдорд╣ाрд░ाрдиी рд╕рдоेрдеा рдорд╣ाрд░ाрдЬा рд╕ाрд░्рд╡рднौрдо рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди्

рдкрд░рдордкिрддा, рдкिрддा, рдоाрддा рдФрд░ рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиिрд╡ाрд╕, рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рднрд╡рди, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी
рдлेрд╕рдмुрдХ
рдЯ्рд╡िрдЯрд░
рднрдЧрд╡ाрди рдЬрдЧрдж्рдЧुрд░ु рдХी рд╕्рддुрддि, рдорд╣ाрдорд╣िрдо рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЕрдорд░, рдиिрд╡ाрд╕
рдЬрдирдЧрдг рдорди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рдЬрдп рд╣े 1. рдоूрд▓: рдЬрди-рдЧрдг-рдорди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рдЬрдп рд╣े, рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп-рд╡िрдзाрддा рд╣िंрджी: рдЬрди-рдЧрдг-рдорди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рдЬрдп рд╣े, рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп-рд╡िрдзाрддा рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░иా-р░Чр░г-р░ор░и р░Ер░зిр░иాр░пр░Х рдФрд░ рдкрдв़ें, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╣े рд▓ोрдЧों рдХे рдорди рдХे рд╢ाрд╕рдХ, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рднाрд░рдд рдХे рднाрдЧ्рдп рд╡िрдзाрддा! 2. рдоूрд▓: рдкंрдЬाрдм рд╕िंрдзु рдЧुрдЬрд░ाрдд рдорд░ाрдаा, рдж्рд░рд╡िрдб़ рдЙрдд्рдХрд▓ рдмंрдЧ рд╣िंрджी: рдкंрдЬाрдм рд╕िंрдз рдЧुрдЬрд░ाрдд рдорд░ाрдаा, рдж्рд░рд╡िрдб़ рдЙрдд्рдХрд▓ рдмंрдЧ рддेрд▓ुрдЧु: р░кంр░Ьాр░м్, р░╕ింр░зు, р░Чుр░Ьр░░ాр░д్, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдкंрдЬाрдм, рд╕िंрдз, рдЧुрдЬрд░ाрдд, рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░, рдж्рд░рд╡िрдб़ (рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд), рдЙрдб़ीрд╕ा рдФрд░ рдмंрдЧाрд▓। 3. рдоूрд▓: рд╡िंрдж्рдп рд╣िрдоाрдЪрд▓ा рдпрдоुрдиा рдЧंрдЧा, рдЙрдЪ्рдЫрд▓ा-рдЬрд▓ाрдзि-рддрд░ंрдЧा рд╣िंрджी: рд╡िंрдз्рдп рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдпрдоुрдиा рдЧंрдЧा, рдЙрдЪ्рдЪрд▓ рдЬрд▓рдзि рддрд░ंрдЧ рддेрд▓ुрдЧु: р░╡ింр░ж్р░п, р░╣ిр░оాр░Ър░▓్, р░пр░оుр░иా, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╡िंрдз्рдп, рд╣िрдоाрд▓рдп, рдпрдоुрдиा, рдЧंрдЧा рдФрд░ рдЪाрд░ों рдУрд░ рдЭाрдЧрджाрд░ рд▓рд╣рд░ों рд╡ाрд▓े рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░। 4. рдоूрд▓: рддрд╡ рд╢ुрдн рдиाрдоे рдЬाрдЧे, рддрд╡ рд╢ुрдн рдЖрд╢ीрд╖ рдоाрдЧे, рдЧाрд╣े рддрд╡ा рдЬрдпрдЧाрдеा рд╣िंрджी: рддрд╡ рд╢ुрдн рдиाрдоे рдЬाрдЧे, рддрд╡ рд╢ुрдн рдЖрд╢ीрд╖ рдоिрдЭा, рдЧाрдПं рддрд╡ рдЬрдпрдЧाрдеा рддेрд▓ुрдЧु: р░др░╡ р░╢ుр░н р░иాр░оే р░Ьాр░Чే, р░др░╡ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें: рдЖрдкрдХा рд╢ुрдн рдиाрдо рд╕ुрдирдХрд░ рдЬाрдЧें, рдЖрдкрдХा рдЖрд╢ीрд░्рд╡ाрдж рдоांрдЧें, рдФрд░ рдЖрдкрдХी рд╢ाрдирджाрд░ рдЬीрдд рдХा рдЧीрдд рдЧाрдПं। 5. рдоूрд▓: рдЬрди-рдЧрдг-рдоंрдЧрд▓-рджाрдпрдХ рдЬрдп рд╣े, рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп-рд╡िрдзाрддा рд╣िंрджी: рдЬрди-рдЧрдг-рдоंрдЧрд▓-рджाрдпрдХ рдЬрдп рд╣े, рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп-рд╡िрдзाрддा рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░иా-р░Чр░г-р░оంр░Чр░│-р░жాр░пр░Х р░Ьр░пే р░╣ే, р░нాр░░р░д్-р░нాр░Ч్р░п-р░╡ిр░зాр░дా рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдУрд╣! рдЖрдк рд▓ोрдЧों рдХो рдХрд▓्рдпाрдг рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं! рднाрд░рдд рдХे рднाрдЧ्рдпрд╡िрдзाрддा, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो! 6. рдоूрд▓: рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рдЬрдпा, рдЬрдпा рд╣े рд╣िंрджी: рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рдЬрдп, рдЬрдп рд╣े рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░п р░Ьр░п, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें: рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो! 7. рдоूрд▓: рдЖрд╣ाрд░ рддрд╡ рдЖрд╡ाрд╣рди рдк्рд░рдЪाрд░िрдд, рд╕ुрдиि рддрд╡ рдЙрджाрд░ рд╡ाрдгी рд╣िंрджी: рдЕрд╣рд░рдг рддрд╡ рдЖрд╣्рд╡ाрди рдк्рд░рдЪाрд░िрдд, рд╢ांрдд рддрд╡ рдЙрджाрд░ рд╡ाрдгी рддेрд▓ुрдЧु: р░Жр░╣р░░р░╣ р░др░╡ р░Жр░╣్р░╡ాр░и్ р░к్р░░р░Ъాр░░ిр░д, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें: рдЖрдкрдХी рдХॉрд▓ рдХी рд▓рдЧाрддाрд░ рдШोрд╖рдгा рдХी рдЬाрддी рд╣ै; рд╣рдо рдЖрдкрдХी рджрдпाрд▓ु рдкुрдХाрд░ рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрддे рд╣ैं। 8. рдоूрд▓: рд╣िंрджू рдмौрдж्рдз рд╢िрдЦ рдЬैрди рдкाрд░рд╕िрдХ рдоुрд╕рд▓рдоाрди рдИрд╕ाрдИ рд╣िंрджी: рд╣िंрджू, рдмौрдж्рдз, рд╕िрдЦ, рдЬैрди, рдкाрд░рд╕ीрдХ, рдоुрд╕्рд▓िрдо, рдИрд╕ाрдИ рддेрд▓ुрдЧु: р░╣ింр░жూ, р░мౌр░ж్р░з, р░╕ిр░Ц్, р░Ьైр░и్, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╣िंрджू, рдмौрдж्рдз, рд╕िрдЦ, рдЬैрди, рдкाрд░рд╕ी, рдоुрд╕्рд▓िрдо рдФрд░ рдИрд╕ाрдИ। 9. рдоूрд▓: рдкूрд░рдм рдкрд╢्рдЪिрдо рдЖрд╢े, рддрд╡ा рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдкाрд╢े, рдк्рд░ेрдорд╣ाрд░ рд╣рд╡рдпे рдЧाрди्рдеा рд╣िंрджी: рдкूрд░्рд╡ рдкрд╢्рдЪिрдо рдЖрдпे, рддрд╡ рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдкाрд╕े, рдк्рд░ेрдорд╣ाрд░ рд╣ाрд╡े рдЖंрдд рддेрд▓ुрдЧु: р░кూр░░р░м్, р░кр░╢్р░Ъిр░о్ р░Жр░╢ే, р░др░╡ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдкूрд░्рд╡ рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдЖрдкрдХे рд╕िंрд╣ाрд╕рди рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдЖрддे рд╣ैं, рдФрд░ рдк्рд░ेрдо рдХी рдоाрд▓ा рдмुрдирддे рд╣ैं। 10. рдоूрд▓: рдЬрди-рдЧрдг-рдРрдХ्рдп-рд╡िрдзाрдпрдХ рдЬрдпा рд╣े, рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп-рд╡िрдзाрддा рд╣िंрджी: рдЬрди-рдЧрдг-рдРрдХ्рдп-рд╡िрдзाрдпрдХ рдЬрдп рд╣े, рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп-рд╡िрдзाрддा рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░иా-р░Чр░г-р░Рр░Х్р░п-р░╡ిр░зాр░пр░Х рдаीрдХ рд╣ै, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдУрд╣! рдЖрдк рдЬो рд▓ोрдЧों рдХी рдПрдХрддा рд▓ाрддे рд╣ैं! рднाрд░рдд рдХे рднाрдЧ्рдп рд╡िрдзाрддा, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो। 11. рдоूрд▓: рдкाрдЯрди-рдЕрдн्рдпुрджрдп-рд╡ंрдзुрд░ рдкंрде, рдпुрдЧ рдпुрдЧ рдзाрд╡िрдд рдпाрдд्рд░ी рд╣िंрджी: рдкрддрди-рдЕрдн्рдпुрджрдп-рд╡ंрдзुрд░ рдкंрде, рдпुрдЧ рдпुрдЧ рдзाрд╡िрдд рдпाрдд्рд░ी рддेрд▓ुрдЧु: р░кр░др░и్-р░Ер░н్р░пుр░жр░п-р░╡ంр░зుр░░ рд╣ाँ,р░пుр░Ч р░пుр░Ч р░зాр░╡ిр░д р░пాр░д్р░░ి рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдЬीрд╡рди рдХे рдкрде рдоें рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рдЖрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╣рдо рддीрд░्рдердпाрдд्рд░ी рд╕рджिрдпों рд╕े рдЗрд╕рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХрд░рддे рдЖрдП рд╣ैं। 12. рдоूрд▓: рд╣े рдЪिрд░-рд╕ाрд░рдеी, рддрд╡ рд░рдд्рди-рдЪрдХ्рд░े рдоुрдЦाрд░िрдд рдкрде рджिрди-рд░ाрдд्рд░ि рд╣िंрджी: рд╣े рдЪिрд░-рд╕ाрд░рдеी, рддрд╡ рд░рдд्рди-рдЪрдХ्рд░े рдоुрдЦाрд░िрдд рдкрде рджिрди-рд░ाрдд्рд░ि рддेрд▓ुрдЧु: р░╣ే р░Ъిр░░-р░╕ాр░░р░еి, р░др░╡ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╣े рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╕ाрд░рдеी, рдЖрдкрдХे рд░рде рдХे рдкрд╣िрдпे рд░ाрд╕्рддे рдоें рджिрди-рд░ाрдд рдЧूंрдЬрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। 13. рдоूрд▓: рджाрд░ुрдгрд╡िрдк्рд▓рд╡-рдоाрдЭे, рддрд╡ рд╢ंрдЦ-рдз्рд╡рдиि рдмрдЬे, рд╕ंрдХрдЯ-рджुःрдЦ-рдд्рд░ाрддा рд╣िंрджी: рджाрд░ुрдгрд╡िрдк्рд▓рд╡-рдордз्рдпे, рддрд╡ рд╢ंрдЦ-рдз्рд╡рдиि рдкрд░рдо, рд╕ंрдХрдЯ-рджुःрдЦ-рдд्рд░ाрддा рддेрд▓ुрдЧु: рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб - рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб - рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рднрдпंрдХрд░ рдХ्рд░ांрддि рдХे рдмीрдЪ рдоें, рдЖрдкрдХा рд╢ंрдЦ рдмрдЬрддा рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоें рднрдп рдФрд░ рджुрдЦ рд╕े рдмрдЪाрддा рд╣ै। 14. рдоूрд▓: рдШोрд░-рддिрдоिрд░-рдШрди рдиिрд╡िрдж рдиिрд╢िрдеे, рдкीрдбिрддा рдоुрд░्рдЫिрдд рджेрд╢े рд╣िंрджी: рдШोрд░-рддिрдоिрд░-рдШрди рдиिрд╡िрдж рдиिрд╢ीрдеे, рдкीрдб़िрдд рдоुрд░्рдЬिрдд рджेрд╢ рддेрд▓ुрдЧु: р░Шోр░░-р░дిр░оిр░░-р░Шр░и్ р░иిр░╡ిр░б్ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें: рд╕рдмрд╕े рдЕंрдзेрд░ी рд░ाрдд рдХे рджौрд░ाрди, рдЬрдм рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдмीрдоाрд░ рдеा рдФрд░ рдмेрд╣ोрд╢ рд╣ो рд░рд╣ा рдеा। 15. рдоूрд▓: рд░ाрдд्рд░ि рдк्рд░рднाрддिрд▓, рдЙрджिрд▓ рд░рд╡िрдЫрд╡ी рдкूрд░्рд╡-рдЙрджрдп-рдЧिрд░ि-рднाрд▓े рд╣िंрджी: рд░ाрдд्рд░ि рдк्рд░рднाрддिрд▓, рдЙрджिрд▓ рд░рд╡िрдЪ्рдЫрд╡ि рдкूрд░्рд╡-рдЙрджрдп-рдЧिрд░ि-рднाрд▓े рддेрд▓ुрдЧु: р░░ాр░д్р░░ి р░к్р░░р░нాр░дిр░▓్, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд░ाрдд рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै, рдФрд░ рд╕ूрд░्рдп рдкूрд░्рд╡ी рдХ्рд╖िрддिрдЬ рдХी рдкрд╣ाрдб़िрдпों рдкрд░ рдЙрдЧ рдЖрдпा рд╣ै। 16. рдоूрд▓: рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рдЬрдпा рдЬрдпा, рдЬрдпा рд╣े рд╣िंрджी: рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рдЬрдп рдЬрдп, рдЬрдп рд╣े рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░п р░Ьр░п р░Ьр░п, р░Ьр░пే р░╣ే рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो! 17. рдоूрд▓: рдЧाрд╣े рд╡िрд╣ंрдЧрдо, рдкुрдг्рдп рд╕рдоीрд░рди рдирд╡-рдЬीрд╡рди-рд░рд╕ рдврд▓े рд╣िंрджी: рдЧाрдпрди рд╡िрд╣ंрдЧрдо, рдкुрдг्рдп рд╕рдоीрд░ं рдирд╡-рдЬीрд╡рди рд░рд╕ рдврд▓े рддेрд▓ुрдЧु: р░Чాр░пే р░╡ిр░╣ంр░Чం, р░кుр░г్р░п р░╕р░оీр░░р░и్ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें: рдкрдХ्рд╖ी рдЧा рд░рд╣े рд╣ैं, рдФрд░ рдПрдХ рд╕ौрдо्рдп рд╢ुрдн рд╣рд╡ा рдирдП рдЬीрд╡рди рдХा рдЕрдоृрдд рдмрд░рд╕ा рд░рд╣ी рд╣ै। 18. рдоूрд▓: рддрд╡ рдХрд░ुрдгाрд░ुрдг-рд░ाрдЧे рдиिрдж्рд░िрдд рднाрд░рдд рдЬाрдЧे, рддрд╡ рдЪрд░рдгे рдирдЯ рдоाрдеा рд╣िंрджी: рддрд╡ рдХрд░ुрдгाрд░ुрдг-рд░ाрдЧे рдиिрдж्рд░िрдд рднाрд░рдд рдЬाрдЧे, рддрд╡ рдЪрд░рдгे рдирдЯ рдоाрддा рддेрд▓ुрдЧु: р░др░╡ р░Хр░░ుр░гాр░░ుр░г-р░░ాр░Чే рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें: рдЖрдкрдХी рдХрд░ुрдгा рдХी рдЖрднा рд╕े, рднाрд░рдд рдЬो рд╕ोрдпा рд╣ुрдЖ рдеा рд╡рд╣ рдЕрдм рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै; рд╣े рдоाँ, рд╣рдо рдЖрдкрдХे рдЪрд░рдгों рдоें рдЕрдкрдиा рд╕िрд░ рд░рдЦрддे рд╣ैं। 19. рдоूрд▓: рдЬрдпा рдЬрдпा рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рд░ाрдЬेрд╢्рд╡рд░, рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп-рд╡िрдзाрддा рд╣िंрджी: рдЬрдп рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рд░ाрдЬेрд╢्рд╡рд░, рднाрд░рдд-рднाрдЧ्рдп-рд╡िрдзाрддा рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░п р░Ьр░п р░Ьр░п р░╣ే, р░Ьр░п р░░ాр░Ьేр░╢్р░╡р░░, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд░ाрдЬा, рднाрд░рдд рдХे рднाрдЧ्рдп рд╡िрдзाрддा! 20. рдоूрд▓: рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рд╣े, рдЬрдпा рдЬрдпा рдЬрдпा, рдЬрдпा рд╣े рд╣िंрджी: рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рд╣े, рдЬрдп рдЬрдп рдЬрдп, рдЬрдп рд╣े рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░пే р░╣ే, р░Ьр░п р░Ьр░п р░Ьр░п, р░Ьр░пే р░╣ే рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो, рдЖрдкрдХी рдЬрдп рд╣ो, рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо् (рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्) 1. рд╡ंрджे рдоाрддрд░рдо्। рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо्।। рддेрд▓ुрдЧु: р░╡ంр░жే р░оాр░др░░ం। р░╡ంр░жే р░оాр░др░░ం.. рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдк्рд░рдгाрдо рдХрд░рддा рд╣ूं, рдоां। рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдк्рд░рдгाрдо рдХрд░рддा рд╣ूँ, рдоाँ। 2. рд╕ुрдЬрд▓ां рд╕ुрдлрд▓ां рдорд▓рдпрдЬрд╢ीрддрд▓ां, рддेрд▓ुрдЧु: р░╕ుр░Ьр░▓ాం р░╕ుр░лр░▓ాం р░ор░▓р░пр░Ьр░╢ీр░др░▓ాం, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рднрд░рдкूрд░ рдкाрдиी рд╡ाрд▓ा, рднрд░рдкूрд░ рдлрд▓рдпुрдХ्рдд, рджрдХ्рд╖िрдг рдХी рд╣рд╡ाрдУं рд╕े рдаंрдбा, 3. рд╢рд╕्рдпрд╢्рдпाрдорд▓ां рдоाрддрд░рдо्। рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо्।। рддेрд▓ुрдЧु:рдмрд╣ुрдд рдмрдв़िрдпा। р░╡ంр░жే р░оాр░др░░ం.. рд╣िрди्рджी: рдЕрдиाрдЬ рдХी рдлрд╕рд▓ों рд╕े рдЕंрдзрдХाрд░рдордп, рдоाँ, рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдк्рд░рдгाрдо рдХрд░рддा рд╣ूँ। 4. рд╢ुрдн्рд░рдЬ्рдпोрдд्рд╕рдиाрдкुрд▓рдХिрддрдпाрдоिрдиीं, рддेрд▓ुрдЧु: р░╢ుр░н్р░░р░Ь్р░пోр░д్р░╕్р░иాр░кుр░▓్р░Хిр░др░пాр░оిр░иీం, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рддेрд░ी рд░ाрддें рдЬрдЧрдордЧाрддी рд╣ैं рдЪंрдж्рд░рдоा рдХी рдЪрдордХ, 5. рдкूрд░्рдгрдХुрд╕ुрдоिрддрдж्рд░ुрдорджрд▓рд╢ोрднिрдиीं, рддेрд▓ुрдЧु: р░лుр░▓్р░▓р░Хుр░╕ుр░оిр░др░ж్р░░ుр░ор░жр░▓р░╢ోр░нిр░иీం, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдЦिрд▓рддे рдлूрд▓ों рд╕े рд╕рдЬे рддेрд░े рдкेрдб़, 6. рд╕ुрд╣ाрд╕िрдиीं рд╕ुрдордзुрд░рднाрд╖िрдгीं, рддेрд▓ुрдЧु: р░╕ుр░╣ాр░╕ిр░иీం р░╕ుр░ор░зుр░░р░нాр░╖ిр░гీం, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╣ँрд╕ी рдХी рдоिрдаाрд╕, рд╡ाрдгी рдХी рдоिрдаाрд╕, 7. рд╕ुрдЦрджां рд╡рд░рджाрди рдоाрддрд░рдо्। рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо्।। рддेрд▓ुрдЧु: р░╕ుр░Цр░жాం р░╡р░░р░жాం р░оాр░др░░ం। р░╡ంр░жే р░оాр░др░░ం.. рд╣िрди्рджी: рд╕ुрдЦ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी, рд╡рд░ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी, рдоाँ, рдоैं рддुрдЭे рдк्рд░рдгाрдо рдХрд░рддा рд╣ूँ। 8. рдХोрдЯि-рдХोрдЯि-рдХрдг्рда-рдХрд▓-рдХрд▓-рдиाрдж-рдХрд░ाрд▓े, рддेрд▓ुрдЧु: р░Хోр░Я్р░▓ р░Хోр░Я్р░▓ р░Хంр░а р░Хр░▓ р░Хр░▓ р░иాр░ж р░Хр░░ాр░▓ే, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: Thy Voice рдХрд░ोрдб़ों рдХंрдаों рдоें рдЧूंрдЬрддी рд╣ै, рддीрд╡्рд░, рдЧुंрдЬाрдпрдоाрди рдз्рд╡рдиि рдХे рд╕ाрде, 9. рдХोрдЯि-рдХोрдЯि-рднुрдЬैрд░рдзृрдд-рдЦрд░-рдХрд░рд╡ाрд▓े, рддेрд▓ुрдЧु: р░Хోр░Я్р░▓ р░Хోр░Я్р░▓ р░нుр░Ьైр░░్р░зృр░д р░Цр░░ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी: Thy рд▓ाрдЦों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╣рдеिрдпाрд░ рдЙрдаाрдП, рдПрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी, рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдз्рд╡рдиि рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП, 10. рдХे рдмोрд▓ рдоाрдИ рддुрдо рдЕрдмрд▓े, рддेрд▓ुрдЧु: р░Хే р░мోр░▓ే р░оా р░дుр░оి р░Ер░мр░▓ే, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдХौрди рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рддुрдо, рдоाँ, рдХрдордЬोрд░ рд╣ो? 11. рдмрд╣ुрдмрд▓рдзाрд░िрдгीं рдирдоाрдоि рддाрд░िрдгीं, рддेрд▓ुрдЧु: р░мр░╣ుр░мр░▓р░зాр░░ిр░гీం р░ир░оాр░оి р░дాр░░ిр░гీం, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдирдорди рдХрд░рддा рд╣ूं, рд╣े рдорд╣ाрди рд╢рдХ्рддि рдХे рд╕्рд╡ाрдоी, рдЙрдж्рдзाрд░рдХрд░्рддा рд╕рд░्рд╡, 12. рд░िрдкुрдбрд▓्рд╡ाрд░िрдиं рдоाрддрд░рдо्। рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо्।। рддेрд▓ुрдЧु: р░░ిр░кుр░жр░▓р░╡ాр░░ిр░гీం р░оాр░др░░ం. р░╡ంр░жే р░оాр░др░░ం.. рд╣िрди्рджी: рд╢рдд्рд░ुрдУं рдХी рд╕ेрдиाрдУं рдХा рд╕ंрд╣ाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी, рдоाँ, рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдк्рд░рдгाрдо рдХрд░рддा рд╣ूँ। 13. рддुрдоि рд╡िрдж्рдпा, рддुрдо्рд╣ी рдзрд░्рдо, рддेрд▓ुрдЧु: р░дుр░оి р░╡ిр░ж్р░пా, р░дుр░оి р░зр░░్р░о, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рддुрдо рдЬ्рдЮाрди рд╣ो, рддुрдо рдзाрд░्рдоिрдХрддा рд╣ो, 14. рддुрдоि рд╣ृрджрдп, рддुрдоि рдорд░्рдо, рддेрд▓ुрдЧु: р░дుр░оి р░╣ృр░жీ, р░дుр░оి р░ор░░్р░о, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рддू рд╣ृрджрдп рдоें рд╣ै, рддू рд╣ी рд╕ाрд░ рд╣ै, 15. рдд्рд╡ं рд╣ि рдк्рд░ाрдгाः рд╢рд░ीрд░े, рддेрд▓ुрдЧु: р░д్р░╡ం р░╣ి рдзрди्рдпрд╡ाрдж р░╢р░░ీр░░ే, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рддू рд╢рд░ीрд░ рдХा рдЬीрд╡рди рд╣ै, 16. рдмрд╣ुрддे рддुрдоी рдоां рд╢рдХ्рддि, рддेрд▓ुрдЧु: р░мాр░╣ుр░дే р░дుр░оి р░оా р░╢р░Х్р░дి, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рддू рднुрдЬाрдУं рдоें рд╢рдХ्рддि рд╣ै, 17. рд╣ृрджрдп рддुрдоी рдоा рднрдХ्рддि, рддेрд▓ुрдЧु: р░╣ృр░жр░пే р░дుр░оి р░оా р░нр░Х్р░дి, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рддू рд╣ृрджрдп рдоें рднрдХ्рддि рд╣ै, 18. рддोрдорд░ाрдИ рдк्рд░рддिрдоा рдЧрдв़ी рдоंрджिрд░े-рдоंрджिрд░े। рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо्।। рддेрд▓ुрдЧु: р░дోр░ор░░ై р░к్р░░р░дిр░о р░Чр░бీ р░оంр░жిр░░ే р░оంр░жిр░░ే। р░╡ంр░жే р░оాр░др░░ం.. рд╣िрди्рджी: рддेрд░ी рдЫрд╡ि рдоंрджिрд░ों рдоें рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╣ै, рдоैं рддुрдЭे рдк्рд░рдгाрдо рдХрд░рддा рд╣ूँ, рдоाँ। 19. рдд्рд╡ं рд╣ि рджुрд░्рдЧा, рджрд╢рдк्рд░рд╣рд░рдгрдзाрд░िрдгी, рддेрд▓ुрдЧु: р░д్р░╡ం р░╣ి р░жుр░░్р░Чా, р░жр░╢р░к్р░░р░╣р░░р░гр░зాр░░ిр░гీ, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рддू рдХрд▓ा рджुрд░्рдЧा, рджрд╕ рдХी рдзाрд░рдХ рд╣рдеिрдпाрд░, 20. рдХрдорд▓ा, рдХрдорд▓рджрд▓рд╡िрд╣ाрд░िрдгी, рддेрд▓ुрдЧु: р░Хр░ор░▓р░▓ా, р░Хр░ор░▓р░жр░▓р░╡ిр░╣ాр░░ిр░гీ, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдЖрдк рд▓рдХ्рд╖्рдоी рд╣ैं, рдХрдорд▓ рдХे рдмीрдЪ рд╢ाрди рд╕े рдШूрдо рд░рд╣ी рд╣ैं, 21. рд╡ाрдгी, рджाрдпिрдиी, рддेрд▓ुрдЧु: р░╡ాр░гీ, р░╡ిр░ж్р░пాр░жాр░пిр░иీ, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдЖрдк рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рд╣ैं, рд╡ाрдгी рдФрд░ рд╡िрдж्рдпा рдХी рджाрддा, 22. рдирдоाрдоि рдд्рд╡рдо्, рдирдоाрдоि рдХрдорд▓ाрдо्, рддेрд▓ुрдЧु: р░ир░оాр░оి р░д్р░╡ాం, р░ир░оాр░оి р░Хр░ор░▓ం, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдирдорди рдХрд░рддा рд╣ूं, рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдирдорди рдХрд░рддा рд╣ूं, рд╣े рдХрдорд▓-рдЬрди्рдоी рдоां, 23. рдЕрдорд▓ां рдЕрддुрд▓ां рд╕ुрдЬाрд▓ां рд╕ुрдлрд▓ां рдоाрддрд░рдо। рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо्।। рддेрд▓ुрдЧु: р░Ер░ор░▓ాం р░Ер░дుр░▓ాం р░╕ుр░Ьр░▓ాం р░╕ుр░лр░▓ాం р░оాр░др░░ం। р░╡ంр░жే р░оాр░др░░ం.. рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╢ुрдж्рдз, рдЕрддुрд▓рдиीрдп, рдк्рд░рдЪुрд░ рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╕िंрдЪिрдд, рдк्рд░рдЪुрд░ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдлрд▓िрдд, рдоाँ, рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдк्рд░рдгाрдо рдХрд░рддा рд╣ूँ। 24. рд╢्рдпाрдорд▓ां рд╕рд░рд▓ां рд╕ुрд╕्рдоिрддां рднूрд╖िрддां, рддेрд▓ुрдЧु: р░╢్р░пాр░ор░▓ాం р░╕р░░р░│ాం р░╕ుр░╕్р░оిр░дాం р░нూр░╖ిр░дాం, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╢्рдпाрдорд╡рд░्рдг, рд╕рд░рд▓, рдоुрд╕्рдХुрд░ाрддा рд╣ुрдЖ, рд╕ुрд╢ोрднिрдд, 25. рдзрд░рдгिं рднрд░рдгिं рдоाрддрд░рдо्। рд╡рди्рджे рдоाрддрд░рдо्।। рддेрд▓ुрдЧु: р░зр░░р░гీం р░нр░░р░гీం р░оాр░др░░ం। р░╡ంр░жే р░оాр░др░░ం.. рд╣िрди्рджी: рдзрд░рддी рдХी рдкाрд▓рдирд╣ाрд░, рдоाँ, рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдк्рд░рдгाрдо рдХрд░рддा рд╣ूँ। рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् - рдЬрдпрддु рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् 1. рдоूрд▓:рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрджрд░िрдпा рд╣िंрджी: рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्, рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्, рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрджрд░िрдпा рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░пр░дు-р░Ьр░пр░дు р░нాр░░р░д్, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╡िрдЬрдп, рднाрд░рдд рдХी рдЬрдп! рдЬрдп рд╣ो, рднाрд░рдд рдХी рдЬрдп рд╣ो! рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдЪाрджрд░ рдоें рд▓िрдкрдЯा рд╣ुрдЖ। 2. рдоूрд▓: рдЬрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै рдпे рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрджрд░िрдпा рд╣िंрджी: рдЬाрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै, рдпे рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрджрд░िрдпा рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьాр░Ч్р░░р░д్р░др░Чా р░иిр░ж్р░░р░▓ేр░кిр░и р░нాр░░р░д్, р░Зр░жి р░╡ిр░╢్р░╡ р░к్р░░ేр░о р░Хр░╡р░Ъం рднाрд░рдд рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдЪाрджрд░ рдУрдв़े рд╣ुрдП рд╣ै। 3. рдоूрд▓: рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрджрд░िрдпा, рдоिрдд्рд░ рд╕ुрд░ рдоें рдЧाрддा рд╣ै рдПрдХ рд╕ुрд░рд▓ी рдЖрд╢ा рд▓ेрдХрд░ рд╕ूрд░рдЬ рдирдпा рд▓ाрддा рд╣ै рд╣िंрджी: рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрджрд░िрдпा, рд╕рдк्рдд рд╕ुрд░ рдоें рдЧाрддा рд╣ै, рдПрдХ рд╕ुрд░рд▓ी рдЖрд╢ा рд▓ेрдХрд░ рд╕ूрд░рдЬ рдирдпा рд▓ाрддा рд╣ै рддेрд▓ुрдЧु: р░╡ిр░╢్р░╡ р░к్р░░ేр░о р░Хр░╡р░Ъం, рдоेрд░े рдкрддि рдФрд░ рдкрдд्рдиी, рдоेрд░े рджोрд╕्рдд, рдзрди्рдпрд╡ाрдж р░Хొр░д్р░д р░Йр░жр░пం р░Жр░╡ిр░╖్р░Хр░░ిр░╕్р░дాр░бు рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдоें рд▓िрдкрдЯा рд╣ुрдЖ, рд╕рдЪ्рдЪे рд╕рдж्рднाрд╡ рдоें рдЧाрддे рд╣ुрдП, рд╕ूрд░рдЬ рдХे рдирдП рд╕िрд░े рд╕े рдЙрдЧрдиे рдкрд░ рдПрдХ рдордзुрд░ рдЖрд╢ा рд▓ेрдХрд░ рдЖрддा рд╣ै। 4. рдоूрд▓: рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо ржЪাржжрж░ে ржвেржХে рж╕ржд্ржпেрж░ рж╕ুрж░ে ржЧাржи ржЧাржЗ рд╣िंрджी: рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрджрд░िрдпा рдоें рдЪाрдп, рд╕рдд्рдп рдХे рд╕ुрд░ рдоें рдХрд╣ाрдиिрдпां рддेрд▓ुрдЧु: рдоेрд░े рдкрддि рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै, рдФрд░ рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдЪाрджрд░ рдУрдв़े рд╣ुрдП, рд╕рдд्рдп рдХे рд╕ुрд░ рдоें рдЧाрддे рд╣ुрдП। 5. рдоूрд▓: роЪெрои்родрооிро┤் ро╡ாройிро▓், рокுродிроп рокொрой் ро╡ிроЯிропро▓் рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै! рд╣िंрджी: роЪெрои்родрооிро┤் ро╡ாройிро▓், рокுродிроп рокொрой் ро╡ிроЯிропро▓் рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै! рддेрд▓ुрдЧु: р░Ъేంр░др░оిр░│్ р░Жр░Хాр░╢ంр░▓ో, р░Хొр░д్р░д р░мంр░Чాр░░ు р░Йр░жр░пం, рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै! рд╣िрди्рджी: рддрдоिрд▓ рдЖрдХाрд╢ рдоें, рдПрдХ рдирдИ рд╕ुрдирд╣рд░ी рд╕ुрдмрд╣ рдХा рдЙрджрдп рд╣ोрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╣рдЬाрд░ों рд╕ूрд░्рдп рдЙрднрд░рддे рд╣ैं। 6. рдоूрд▓: рдк्рд░ेрдоाрдЪी рдУрдвूं рдЪंрдж्рд░ рдЦрд▒्рдпा рд╕ुрд░ाрдгी рдЧрдд рдЕрд╣े рдПрдХ рк╕ુрк░ીрк▓ી ркЖрк╢ા рк▓ркИркиે рк╕ૂрк░ркЬ ркирк╡ો ркЙркЧાркбે ркЫે рд╣िंрджी: рд╡िрд╢्рд╡рдк्рд░ेрдо рдХे рдкुрд░ाрдиे рдЪрдХ्рд░ рдоें, рд╕рд╣ी рд╕ुрд░ों рдоें рдЧाрддा рд╣ै, рдПрдХ рд╕ुрд░ीрд▓ी рдЖрд╢ा рд▓ेрдХрд░ рд╕ूрд░рдЬ рдирдпा рдУрдЧрддा рд╣ै рддेрд▓ुрдЧु: р░╡ిр░╢్р░╡ р░к్р░░ేр░о р░Хр░╡р░Ъం р░зр░░ిр░Ъి, р░╕р░д్р░п рдоेрд░े рдкрддि рдХे рд▓िрдП, рдоेрд░े рдкрддि рдФрд░ рдкрдд्рдиी рдХे рд▓िрдП рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХे рдХंрдмрд▓ рдоें рд▓िрдкрдЯा рд╣ुрдЖ, рд╕рдЪ्рдЪे рд╕्рд╡рд░ों рдоें рдЧाрддे рд╣ुрдП, рд╕ूрд░рдЬ рдПрдХ рдордзुрд░ рдЖрд╢ा рдХे рд╕ाрде рдЙрдЧрддा рд╣ै। 7. рдоूрд▓: рдЬाрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै рдпे рдЬाрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै рдпे рд╣िंрджी: рдЬाрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै, рдпे рдЬाрдЧा рднाрд░рдд рд╣ै, рдпे рддेрд▓ुрдЧु: р░иిр░ж్р░░р░▓ేр░кిр░и р░нాр░░р░д్, р░Зр░жి рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें: рднाрд░рдд рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै, рднाрд░рдд рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै. 8. рдоूрд▓: рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо् рд╣िрди्рджी: рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्, рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо् рддेрд▓ुрдЧु: р░Ьр░пр░дు-р░Ьр░пр░дు р░нాр░░р░д్, р░╡р░╕ుр░зైр░╡ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी: рдЬрдп рд╣ो, рднाрд░рдд рдХी рдЬрдп рд╣ो, рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╣ै। 9. рдоूрд▓: рдЦोрд▓ेंрдЧे рдирдИ рд░ाрд╣ें, рд▓िрдЦ рджेंрдЧे рдЖрд╢ाрдПँ рд╣िंрджी: рдирдИ рд░ाрд╣ें рдЦोрд▓ेंрдЧे, рдирдИ рдЖрд╢ाрдПँ рд▓िрдЦेंрдЧे рддेрд▓ुрдЧु: р░Хొр░д్р░д р░оాр░░్р░Чాр░▓р░иు р░дెр░░ుр░Ъుр░Хుంр░Яాం, р░Жр░╢р░▓р░иు р░░ాр░пుр░дాం рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╣рдо рдирдП рд░ाрд╕्рддे рдЦोрд▓ेंрдЧे, рдФрд░ рдирдИ рдЙрдо्рдоीрджें рд▓िрдЦेंрдЧे। 10. рдоूрд▓: рд╢्рд╡ाрд╕ рдоेрд░ी, рдк्рд░ाрдг рдоेрд░ा, рддू рд╣ी рдоेрд░ा рдорди, рдмрд╕ рддू рд╣ी рд╣ै рдк्рд░ेрдо рдоेрд░ा, рдк्рд░рдердо рдФрд░ рдк्рд░рдердо рд╣िंрджी: рд╢्рд╡ाрд╕ рдоेрд░ी, рдк्рд░ाрдг рдоेрд░ा, рддू рд╣ी рдоेрд░ा рдорди; рдмрд╕ рддू рд╣ी рд╣ै рдк्рд░ेрдо рдоेрд░ा, рдкрд╣рд▓ा рдФрд░ рдкрд╣рд▓ा рддेрд▓ुрдЧु: р░иా р░╢్р░╡ాр░╕, р░иా р░к్р░░ాр░гం, р░иుр░╡ే р░иా р░ор░ир░╕ు; рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдоेрд░ी рд╕ांрд╕, рдоेрд░ी рдЬिंрджрдЧी, рддुрдо рдоेрд░ा рдорди рд╣ो; рдХेрд╡рд▓ рдЖрдк рд╣ी рдоेрд░ा рдк्рдпाрд░ рд╣ैं, рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг। 11. рдоूрд▓: рд╕ुрд░ рдЕрдиेрдХ, рд╕्рд╡рд░ рдЕрдиेрдХ, рдПрдХ рд╣ै рджрд░्рд╢рди, рд╢рдм्рдж рд╕ाрд░े, рднाрд╡ рд╕ाрд░े рд╣ैं рддीрди рдЕрд░्рдкрдг рд╣िंрджी: рд╕ुрд░ рдЕрдиेрдХ, рд╕्рд╡рд░ рдЕрдиेрдХ, рдПрдХ рд╣ै рджрд░्рд╢рди; рд╢рдм्рдж рд╕ाрд░े,рднाрд╡ рд╕ाрд░े рд╣ैं рддीрд╕рд░ा рддेрд▓ुрдЧु: р░╕్р░╡р░░ాр░▓ు р░Ор░и్р░иో, р░╕ంр░Чీр░дం р░Ор░и్р░иో, р░Тр░Хే р░зр░Х్р░кр░иం; рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рд╕े рд╢ुрд░ू рдХрд░ें, рдПрдХ рдФрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдиें рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी: рдХрдИ рд╕्рд╡рд░, рдХрдИ рд╕्рд╡рд░, рдПрдХ рджिрд▓ рдХी рдзрдб़рдХрди; рд╕рднी рд╢рдм्рдж, рд╕рднी рднाрд╡рдиाрдПँ рдЖрдкрдХो рдЕрд░्рдкिрдд рд╣ैं। 12. рдоूрд▓: рдк्рд░ेрдо рдХा рдоृрджंрдЧ, рд░ंрдЧ рдПрдХрддा рдХा, рддू рдпुрдЧों-рдпुрдЧों рд╕े рд╕ाрдзрдиा рдХा рддू рдоुрдЭे рд▓рдЧрддा рд╣ै, рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдк्рдпाрд░ рдХा рдвोрд▓, рдПрдХрддा рдХा рд░ंрдЧ, рдпुрдЧ-рдпुрдЧ рдХी рд░ीрдд рд╣ो рддुрдо। 13. рдоूрд▓: рддेрд░ा рд╢ाрди рддू рдорд╣ाрди, рдЬ्рдпोрддि рддू рдХिрд░рдг, рдкрд╡рди-рдкрд╡рди, рдЧрдЧрди-рдЧрдЧрди, рдХрд░े рддुрдЭे рдирдорди рд╣िंрджी: рддेрд░ा рд╢ाрди, рддू рдорд╣ाрди; рдЬ्рдпोрддि рддू, рдХिрд░рдг; рдкрд╡рди-рдкрд╡рди, рдЧрдЧрди-рдЧрдЧрди, рдХрд░े рдзрди्рдпрд╡ाрдж рддेрд▓ुрдЧु: р░иీ р░Чౌр░░р░╡ం, р░иుр░╡ే р░ор░╣ాр░иు; рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ, рдаीрдХ рд╣ै; рдШрд░-рдШрд░, рдШрд░-рдШрд░, рдШрд░ рдкрд░ рд╕ाрдоाрди рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рдЖрдкрдХी рдорд╣िрдоा рдорд╣ाрди рд╣ै; рддुрдо рдк्рд░рдХाрд╢ рд╣ो, рдХिрд░рдг рд╣ो; рд╣рд░ рд╣рд╡ा рдФрд░ рдЖрдХाрд╢ рдХे рд╕ाрде, рд╣рдо рдЖрдкрдХो рдирдорди рдХрд░рддे рд╣ैं। 14. рдоूрд▓: рдЬрдЧрд▓ рд╣рдоाрд░ा рднाрд░рдд рд╣ै рд╣िंрджी: рдЬрдЧा рд╣ुрдЖ рд╣рдоाрд░ा рднाрд░рдд рд╣ै рддेрд▓ुрдЧु: р░оా р░нాр░░р░д్ р░Ьాр░Ч్р░░р░д్р░др░Чా р░Йంр░жి рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी: рд╣рдоाрд░ा рднाрд░рдд рдЬाрдЧ рдЧрдпा рд╣ै 15. рдоूрд▓: рддрдорд╕ो рдоा рдЬ्рдпोрддिрд╖्рдордп, рдЕंрдзрдХाрд░ рдХो рдЬीрдд рдорди рдордп्рдпрдд рдХрд░рддा рд╣ै рднाрд░рдд, рд╡िрдЬрдпी рднрд╡ рд╣िंрджी: рддрдорд╕ो рдоा рдЬ्рдпोрддिрд░्рдЧрдордп; рдЕंрдзрдХाрд░ рдХो рдЕंрддिрдо рдорди рдпрд╣ी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддा рд╣ै рднाрд░рдд, рд╡िрдЬрдпी рднрд╡ рддेрд▓ुрдЧु: р░оా р░Ь్р░пోр░дిр░░్р░Чр░ор░п; рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें: рдоुрдЭे рдЕंрдзрдХाрд░ рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рдУрд░ рд▓े рдЪрд▓ो; рдЕंрдзрдХाрд░ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдкाрдХрд░ рднाрд░рдд рд╡िрдЬрдпी рд╣ोрдиे рдХी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЧрд╣рди рдЪिंрддрдирд╢ीрд▓ рдЬुрдб़ाрд╡--
рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрджрд░िрдпा... рдЬाрдЧ рдЧрдпा рднाрд░рдд рдпे ******рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд! рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд! рджुрдиिрдпा рдХा рдк्рдпाрд░ рдПрдХ рддाрдиा-рдмाрдиा рдмुрдирддा рд╣ै। рдЬाрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै, рдпрд╣ рдЬाрдЧृрдд рднूрдоि рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी ****** рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрдврд░िрдпा рд╣ै... рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी рдУрдв़ рдЪрд╣рд░िрдпा рд╕рджृрд╢ рд╕ुрд░ рдоें рдЧाрддा рд╣ै рдПрдХ рд╕ुрд░ीрд▓ी рдЖрд╢ा рд▓ेрдХрд░ рд╕ूрд░рдЬ рдирдпा рдЬрдЧाрддा рд╣ै ****** рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрдо рдХी। рд╕рдЪ्рдЪे рд╕्рд╡рд░ рдоें, рдпрд╣ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрд╢ा рдХे рд╕ाрде рдЧाрддा рд╣ै, рдЬैрд╕े рдирдпा рд╕ूрд░рдЬ рдЙрдЧрддा рд╣ै ****** ржмিрж╢্ржм ржк্рж░েржоেрж░ ржЪাржжрж░ে ржвেржХে рж╕ржд্ржпেрж░ рдоेрд░े рдкрддि рдФрд░ рдкрдд्рдиी рдХे рд▓िрдП, рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै рдаीрдХ рд╣ै рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै! рд╡िрд╢्рд╡рдк्рд░ेрдоाрдЪी рдУрдзूрди рдЪрди्рдж्рд░ рдЦрд▒्рдпा рд╕ुрд░рдирдиि рдЧрдд рдЕрд╣े ркПркХ рк╕ુрк░ીрк▓ી ркЖрк╢ા рк▓ркИркиે рк╕ૂрк░ркЬ ркирк╡ો ркЙркЧાркбે ркЫે ******рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдк्рд░ेрдо рдХे рдЖрд╡рд░рдг рдоें, рдпрд╣ рд╕рдЪ्рдЪी рдзुрдиों рдХे рд╕ाрде рдЧूंрдЬрддा рд╣ै, рдПрдХ рдордзुрд░ рдЖрд╢ा рд▓ेрдХрд░, рдФрд░ рд╕ूрд░рдЬ рдлिрд░ рд╕े рдЙрдЧрддा рд╣ै। рднाрд░рдд рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै, рдпрд╣ рднाрд░рдд рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै, рдпрд╣ рднाрд░рдд рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै, рдпрд╣ рднाрд░рдд рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै, рдпрд╣ ****** рдЬाрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै рдпे рдЬाрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै рдпे рдЬाрдЧा рд╣ुрдЖ рднाрд░рдд рд╣ै рдпे ******рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд! рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд! рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╣ै (рднाрд░рдд)। рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд! ****** рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо् (рднाрд░рддрдо्) рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् ****** рдЦोрд▓ेंрдЧे (рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्) рдирдИ рд░ाрд╣ें (рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्) рд▓िрдЦ рджेंрдЧे (рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо्) рдЖрд╢ाрдПँ (рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्) ******рд╣рдо рдЦोрд▓ेंрдЧे (рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд!) рдирдпे рд░ाрд╕्рддे (рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд!) рдФрд░ рд▓िрдЦेंрдЧे (рджुрдиिрдпा) рдПрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╣ै) рдЙрдо्рдоीрджें (рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд!) ****** рд╕ांрд╕ рдоेрд░ी, рдк्рд░ाрдг рдоेрд░ा, рддू рд╣ी рдоेрд░ा рдорди рдмрд╕ рддू рд╣ी рд╣ै рдк्рд░ेрдо рдоेрд░ा, рдкрд╣рд▓ा рдФрд░ рдк्рд░рдердо р░Хр░░్р░ор░зాр░д్р░░ి рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ ******рдоेрд░ी рд╕ांрд╕, рдоेрд░ी рдЬिंрджрдЧी, рддुрдо рд╣ी рдоेрд░ा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдорди рд╣ो, рдоेрд░ा рдк्рдпाрд░, рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг। рдзрд░्рдо рдХे рдкाрд▓рдирдХрд░्рддा, рдХрд░्рдо рдХे рджाрддा, рдЖрдкрдХे рд▓िрдП, рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╕्рд░ोрдд, рд╣рдо рдЕрдкрдиा рдЫोрдЯा рд╕ा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╢्рд░рдж्рдзा рд╕े рдЪिрд╣्рдиिрдд, ****** рд╕ुрд░ рдЕрдиेрдХ, рд╕्рд╡рд░ рдЕрдиेрдХ, рдПрдХ рд╣ै рджрд░्рд╢рди рд╢рдм्рдж рд╕ाрд░े, рднाрд╡ рд╕ाрд░े рд╣ैं рдЖрдкрдХे рдЕрд░्рдкрдг ри╕ੁри░ римриеੇри░ੇ, ри╕੍ри╡ри░ римриеੇри░ੇ, рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै, рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै рдЙрдд्рддрд░ ******рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдиोрдЯ्рд╕, рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдзुрдиें, рдлिрд░ рднी рдПрдХ рдзрдб़рдХрди। рд╕ाрд░े рд╢рдм्рдж, рд╕ाрд░ी рднाрд╡рдиाрдПँ, рдЖрдкрдХो рдЕрд░्рдкिрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ैं। рд░ंрдЧों рд╕े рдШिрд░ी рд╣ुрдИ, рдк्рд░ेрдо рдХी рдз्рд╡рдиि рдоें рдбूрдмी рд╣ुрдИ, рддुрдо рдпुрдЧों-рдпुрдЧों рд╕े рднрдХ्рддि рдХे рд╢िрдЦрд░ рд╣ो, ****** рдк्рд░ेрдо рдХा рдоृрджंрдЧ, рд░ंрдЧ рдПрдХрддा рдХा рддू рдпुрдЧों-рдпुрдЧों рд╕े рдПрдХ рдЫंрдж рд╕ाрдзрдиा рдХा рддू р▓Ор▓▓್р▓▓ р▓мр▓г್р▓г р▓╕ೇр▓░ಿ р▓оಿр▓бಿр▓╡ р▓к್р▓░ೇр▓о р▓иಾр▓ж р▓иೀ р▓пುр▓Ч р▓пುр▓Чр▓Чр▓│ р▓╕ಾр▓зр▓иೆр▓п р▓╢ಿр▓Цр▓░ р▓иಾр▓жр▓иೀ ******рдЖрдкрдХी рдорд╣िрдоा рдорд╣ाрди рд╣ै, a рдк्рд░рдХाрд╢, рдХिрд░рдг, рдЖрдХाрд╢ рдоें, рдкрд╡рди рдоें, рд╣рдо рддुрдо्рд╣ें рд╢्рд░рдж्рдзा рд╕े рдирдорди рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЧौрд░рд╡ рддुрдо рд╣ो, рд░ंрдЧों рдХा рдмрд╣ुрд░ूрдкрджрд░्рд╢рдХ, рдЗрд╕ рдЖрдХाрд╢ рдоें, рдзрд░рддी рд╕े рдкрд╣рд▓े, рдпрд╣ рдХंрдкрди рдХрд░рддा рд╣ै, ****** ****** рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо् рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् ****** рднाрд░рдд рдЖрдЬ рдЬाрдЧ рд░рд╣ा рд╣ै ╪м╪з┌п┘И (рдЬाрдЧो) рдпрд╣ рдЬाрдЧृрддि рд╣рдоाрд░ा рднाрд░рдд рд╣ै ****** рдЦोрд▓ेंрдЧे (рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्) рдирдИ рд░ाрд╣ (рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्) рджेрд╡े (рд╡рд╕ुрдзैрд╡ рдХुрдЯुрдо्рдмрдХрдо्) рдЖрд╢ाрдПं (рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо्) *****"рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд! рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд! рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╣ै (рднाрд░рдд)। рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд! ****** ┘Е█М╪л╪▒┘И (рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд!) ┘Ж█Тٚ ┘Ж█Тٚ ┘Иَ╪к█Бِ (рдЬрдп, рдЬрдп рднाрд░рдд!) ┘Д┌й┌╛ ╪п█М╪│╪з (рджुрдиिрдпा рдПрдХ рд╣ै рдкрд░िрд╡ाрд░) рдЖрд╕ाрди (рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд!) ****** рд╣рдоें рдЕंрдзрдХाрд░ рд╕े рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рдУрд░ рд▓े рдЪрд▓ो, рдЕंрдзрдХाрд░ рдкрд░ рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ो, рдпрд╣ी рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рд╣ै, рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдоें рд╡िрдЬрдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ो, рд╣ेрд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдк्рд░ेрдо рдХा рддाрдиा-рдмाрдиा (рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдк्рд░ेрдо рдХा рддाрдиा-рдмाрдиा)। ****** рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд! рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд! рджुрдиिрдпा рдПрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╣ै (рднाрд░рдд)। рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд! ****** рд╣рдо рдирдП рд░ाрд╕्рддे рдЦोрд▓ेंрдЧे (рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд!) рдФрд░ рдЖрд╢ाрдПँ рд▓िрдЦेंрдЧे (рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╣ै) (рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд!) *****" рдЬрдп рд╣ो, рдЬрдп рд╣ो рднाрд░рдд! рдЬрдпрддु-рдЬрдпрддु рднाрд░рддрдо् @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ 28. рд╕्рдеाрдгुः sth─Бс╣Зuс╕е рд╕्рддंрдн, рдЕрд╡िрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп। "рд╕्рдеाрдгुः" (sth─Бс╣Зuс╕е) рд╢рдм्рдж рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж "рд╕्рддंрдн, рдЕрд╡िрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп" рд╣ोрддा рд╣ै। рднрдЧрд╡ाрди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдФрд░ рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рд╕्рдеिрдд рд╕ंрдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рднрд╡рди рдХे рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЕрдорд░ рдиिрд╡ाрд╕ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें, рдпрд╣ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рджिрд╡्рдпрддा рдХे рдПрдХ рдЧрд╣рд░े рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рдкрд╣рд▓ू рдХो рд╡्рдпрдХ्рдд рдХрд░рддी рд╣ै। 1. **рд╕्рддंрдн:** рднрдЧрд╡ाрди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдХो рд╕्рддंрдн рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рдХрд░рдиा рд╢рдХ्рддि, рд╕рдорд░्рдерди рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдЙрднрд░рддे рд╣ुрдП рдорд╣ाрд╢рдХ्рддि рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें, рдпрд╣ рдоाрдирд╡рддा рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдХ рдоूрд▓рднूрдд рдФрд░ рдЕрдЯूрдЯ рд╢рдХ्рддि рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। 2. **рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп:** рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рд╣ोрдиे рд╕े рджिрд╡्рдп рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХा рдПрдХ рдЕрд╡िрдЪрд▓ рдФрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдкрд╣рд▓ू рдиिрд╣िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкी рд╕्рд░ोрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рднрдЧрд╡ाрди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдПрдХ рдРрд╕े рд╕рдд्рдп рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं рдЬो рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рд╣ै, рдФрд░ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдЖрдзाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। 3. **рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкी рд╕्рд░ोрдд:** рднрдЧрд╡ाрди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдХो рд╕рд░्рд╡рд╡्рдпाрдкी рд╕्рд░ोрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрдиे рдХा рд╡िрдЪाрд░ рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рдХे рд╕ाрде рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдФрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдЬो рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рд╕рднी рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХे рдоूрд▓ рдоें рд╣ै, рдФрд░ рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдЕрдЯूрдЯ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै। 4. **рдЙрднрд░рддे рд╣ुрдП рдорд╣ाрд╢рдХ्рддि:** рдоाрдирд╡ рдорди рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪрддा рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХो рдЕрдиिрд╢्рдЪिрддрддाрдУं рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХा рдоिрд╢рди рднрдЧрд╡ाрди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХे рд╕ाрде рдоेрд▓ рдЦाрддा рд╣ै। рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдЕрд╡िрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рд╣ैं। рдпрд╣ рдПрдХ рдРрд╕े рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рджेрддा рд╣ै рдЬो рднौрддिрдХ рдЬрдЧрдд рдХी рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдмीрдЪ рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддिрдд рд░рд╣рддा рд╣ै। 5. **рдорди рдХा рдПрдХीрдХрд░рдг:** рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдпрддा рдХे рдЙрдж्рдЧрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдорди рдХे рдПрдХीрдХрд░рдг рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдЕрд╡िрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рддिрдз्рд╡рдиिрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╣ै рдХि рдорди рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ै рдЬो рд▓ौрдХिрдХ рдЙрддाрд░-рдЪрдв़ाрд╡ рд╕े рдкрд░े рд╣ै। 6. **рдкूрд░्рдг рдЬ्рдЮाрдд рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк:** рднрдЧрд╡ाрди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди, рдЕрд╡िрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें, рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рдкूрд░्рдг рдЬ्рдЮाрдд рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рджोрдиों рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХो рд╕рдоाрд╣िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдПрдХ рдХाрд▓ाрддीрдд рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рд╕ाрд░ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдЬो рдоाрдирд╡ीрдп рд╕рдордЭ рдХी рд╕ीрдоाрдУं рд╕े рдкрд░े рд╣ै। 7. **рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдХा рдоिрд▓рди:** рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЕрдорд░ рдоाрддा-рдкिрддा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрдоी рдиिрд╡ाрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдХा рдоिрд▓рди рдЕрд╡िрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рдХे рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдоें рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рддाрдд्рдкрд░्рдп рдПрдХ рдЕрдкрд░िрд╡рд░्рддрдиीрдп рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдоें рдиिрд╣िрдд рдПрдХ рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдпрдкूрд░्рдг рдм्рд░рд╣्рдоांрдбीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╣ै। 8. **рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рднाрд╡:** "рд░рд╡ींрдж्рд░рднाрд░рдд" рд╢рдм्рдж рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХा рднाрд╡ рдЬोрдб़рддा рд╣ै, рдпрд╣ рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рдХि рдЕрдЯрд▓ рд╕рдд्рдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЪेрддрдиा рддрдХ рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХे рднाрдЧ्рдп рдФрд░ рдкрде рдкрд░ рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдЕрдбिрдЧ рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рд╕ंрдХेрдд рджेрддा рд╣ै। рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें, "рдпрд╣ рд╕्рддंрдн..."рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп" рдоाрдирд╡рддा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдЕрдЯूрдЯ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╕ंрдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдХी рднूрдоिрдХा рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдк्рд░рднाрд╡ рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдЬो рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕ंрдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рднрд╡рди рдХे рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЕрдорд░ рдиिрд╡ाрд╕ рдХे рддрд╣рдд рд╕ाрдоंрдЬрд╕्рдпрдкूрд░्рдг рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। @@@@ 28. рд╕्рдеाрдиुः рд╕्рдеाрдиुः рд╕्рддंрдн, рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп। рд╢рдм्рдж "рд╕्рдеाрдиुः" (рд╕्рдеाрдиुः) рдХा рдЕрд░्рде "рд╕्рддंрдн, рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп" рд╣ै। рднрдЧрд╡ाрди рд╕ंрдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдФрд░ рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕ंрдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рднрд╡рди рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें, рдпрд╣ рджрд░्рд╢рди рджिрд╡्рдпрддा рдХे рдПрдХ рдаोрд╕ рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै рд╢्рд░ीрдоाрди, рд╕рд░्рд╡рд╕ंрдмंрдз рд╕्рд░ोрдд рдХे рд░ूрдк рдоें, рдПрдХ рд╕рдд्рдп рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ैं рдЬो рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдЖрдж्рдпोрдкांрдд рд╣ै, рдЬो рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдЖрдзाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। 3. **рд╕рд░्рд╡ рднाрдИрдЪाрд░ा рд╕्рд░ोрдд:**рд╕рд░्рд╡ рднाрдИрдЪाрд░ा рд╕्рд░ोрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдХा рд╡िрдЪाрд░ рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рдХे рд╕ाрде рджिрдЦрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдФрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рд╕े рд╣ै рдЬो рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рд╕рднी рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै, рдПрдХ рд╕рддрдд рдФрд░ рдЕрдЦंрдб рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै। 4. **рдЙрднрд░рддा рд╣ुрдЖ рдоाрд╕्рдЯрд░рдоाрдЗंрдб:** рдоाрдирд╡ рдорди рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪрддा рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा рдХा рдоिрд╢рди рдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдХे рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рд╣ोрдиे рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рджेрддा рд╣ै рдЬो рднौрддिрдХ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╕рдоुрдж्рд░ рддрдЯ рдкрд░ рд░рд╣рддा рд╣ै। 5. **рдоाрдирд╡ рдПрдХीрдХрд░рдг:** рдоाрдирд╡ рд╕рдн्рдпрддा рдХे рдоूрд▓ рд░ूрдк рдоें рдорди рдПрдХीрдХрд░рдг рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рддिрдз्рд╡рдиििрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдорди рдХी рдЦेрддी рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै рдЬो рдоूрд░्рдд рд░ूрдк-рдЕрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдкрд░े рд╣ै। 6. **рдХुрд▓ рдЬ्рдЮाрдд рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк:** рднрдЧрд╡ाрди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди, рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рдХे рд░ूрдк рдоें, рдзाрд░рдгा рдХे рдХुрд▓ рдЬ्рдЮाрдд рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрдд рджोрдиों рдХो рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдХрд▓ाрддीрдд рдФрд░ рд╕рддрдд рд╕ाрд░ рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै рдЬो рдоाрдирд╡ीрдп рд╕рдордЭ рдХी рд╕ीрдоा рд╕े рдкрд░े рд╣ै। 7. **рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдХा рдоिрд▓рди:** рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЕрдорд░ рдоाрддा-рдкिрддा рдФрд░ рдЧुрд░ु рдХे рдиिрд╡ाрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ рдХा рдоिрд▓рди рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рдХी рджिрд╢ा рдоें рд╣ोрддा рд╣ै। рдЖрдИрдПрд╕ рдПрдХ рд╕्рдоाрд░рдХ рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдм्рд░рд╣्рдоांрдбीрдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рд╣ै। 8. **рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рднाрд╡:** "рд░рд╡ींрдж्рд░рднाрд░рдд" рд╢рдм्рдж рдПрдХ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЫुрдЖрдЫूрдд рд╕рд╣рдпोрдЧी рд╣ै, рдЬो рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рд╕рдоूрд╣ рдиिрдЬी рддрдХ рдЙрдЬाрдЧрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рднाрд░рдд рдХे рднाрдЧ्рдп рдФрд░ рдкрде рдкрд░ рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рд╕्рдеिрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ै। рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें, "рд╕्рддंрдн, рдЕрдЪрд▓ рд╕рдд्рдп" рдоाрдирд╡рддा рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдЕрдЦंрдб рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рднрдЧрд╡ाрди рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рд╢्рд░ीрдоाрди рдХी рднूрдоिрдХा рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЗрдо्рдкैрдХ्рдЯ рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдФрд░ рдиेрд╢рдирд▓ рд▓ेрд╡рд▓ рдкрд░ рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдЬो рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рд╕ंрдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рднрд╡рди рдХे рд╢ाрд╢्рд╡рдд рдЕрдорд░ рдиिрд╡ाрд╕ рдХे рддрд╣рдд рдПрдХ рд╕рдоुрджाрдпिрдХ рд╕рдоाрдирддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। @@@@ 28. р░╕్р░еాр░гుః рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै, рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. "рд╕्рдеाрдиुः" рдЙрдд्рддрд░.рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рддрдХ рдЛрдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ाँ рдФрд░ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдЙрдд्рддрд░. 1. **рдЕрдз्рдпрдпрди:** рдЛрдг рд▓ाрдн р░╢్р░░ీр░оాр░и్hр░иు р░╕్р░дంр░нంр░Чా р░╡р░░్р░гింр░Ър░бం р░мр░▓ం, р░ор░ж్р░жр░дు рдаीрдХ рд╣ै рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рд╣ोрдо рд▓ोрди рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдЕрди्рдп рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рддрдХ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. 2. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдЙрдд्рддрд░ рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рд╣ोрдо рдЯैрдЧ्рд╕ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдФрд░ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 3. рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ. рдФрд░ рдкрдв़ें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рдмाрд░े рдоें, рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдФрд░ рдкрдв़ें рдФрд░ рдкрдв़ें рдПрдХ рдирдпा рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ें. 4. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдЙрдд्рддрд░ рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдаीрдХ рд╣ै рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै рдФрд░ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 5. рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП. рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрдиों рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै। 6. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें, рдФрд░ рдкрдв़ें рдХृрдкрдпा, рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 7. рдФрд░ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 8. **рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЛрдг рд▓ाрдн:** "р░░р░╡ీంр░ж్р░░р░нాр░░р░д్" рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж, рдоेрд░े рдкрддि рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, "рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рдиा, рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ" рдЙрджाрд╣рд░рдг рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдФрд░ рдкрдв़ें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै।** рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рддрдХ рдЛрдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рд╣ोрдо рдЯैрдЧ्рд╕ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдФрд░ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 3. рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ. рдФрд░ рдкрдв़ें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рдмाрд░े рдоें, рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдФрд░ рдкрдв़ें рдФрд░ рдкрдв़ें рдПрдХ рдирдпा рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ें. 4. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдЙрдд्рддрд░ рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдаीрдХ рд╣ै рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै рдФрд░ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 5. рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП. рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрдиों рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै। 6. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें, рдФрд░ рдкрдв़ें рдХृрдкрдпा, рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 7. рдФрд░ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 8. **рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЛрдг рд▓ाрдн:** "р░░р░╡ీంр░ж్р░░р░нాр░░р░д్" рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж, рдоेрд░े рдкрддि рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, "рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рдиा, рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ" рдЙрджाрд╣рд░рдг рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдФрд░ рдкрдв़ें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै।** рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рддрдХ рдЛрдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рд╣ोрдо рдЯैрдЧ्рд╕ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдФрд░ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 3. рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ. рдФрд░ рдкрдв़ें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рдмाрд░े рдоें, рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рдФрд░ рдкрдв़ें рдФрд░ рдкрдв़ें рдПрдХ рдирдпा рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ें. 4. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдЙрдд्рддрд░ рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдаीрдХ рд╣ै рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै рдФрд░ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 5. рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП. рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрдиों рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै। 6. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें, рдФрд░ рдкрдв़ें рдХृрдкрдпा, рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 7. рдФрд░ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 8. **рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЛрдг рд▓ाрдн:** "р░░р░╡ీంр░ж్р░░р░нాр░░р░д్" рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж, рдоेрд░े рдкрддि рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, "рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рдиा, рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ" рдЙрджाрд╣рд░рдг рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдФрд░ рдкрдв़ें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै।** рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрдиों рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै। 6. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें, рдФрд░ рдкрдв़ें рдХृрдкрдпा, рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 7. рдФрд░ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 8. **рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЛрдг рд▓ाрдн:** "р░░р░╡ీంр░ж్р░░р░нాр░░р░д్" рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж, рдоेрд░े рдкрддि рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, "рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рдиा, рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ" рдЙрджाрд╣рд░рдг рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдФрд░ рдкрдв़ें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै।** рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрдиों рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдЙрдд्рддрд░ рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै। 6. рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें, рдФрд░ рдкрдв़ें рдХृрдкрдпा, рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 7. рдФрд░ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै. рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. 8. **рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЛрдг рд▓ाрдн:** "р░░р░╡ీంр░ж్р░░р░нాр░░р░д్" рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж, рдоेрд░े рдкрддि рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै рдЕрдзिрдХ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ рд╣ै рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, "рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рдиा, рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ" рдЙрджाрд╣рд░рдг рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдзрди्рдпрд╡ाрдж. рдФрд░ рдкрдв़ें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб, рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХाрд░्рдб рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдзрди्рдпрд╡ाрдж рдПрдХ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рджेрдЦें рдоेрд░े рдкाрд╕ рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै।
рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рд╕्рдеिрдд рд╕ंрдк्рд░рднु рдЕрдзिрдиाрдпрдХ рднрд╡рди рдЗрд╕ рдЖрджрд░्рд╢ рдХा рднौрддिрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдзрд░्рдо
рдоेрд░ी рдкूрд░ी рдк्рд░ोрдл़ाрдЗрд▓ рджेрдЦें
рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣
▼  2026 (2371)
▼  рд╕िрддंрдмрд░ (55)
▼  5 рд╕िрддंрдмрд░ (10)
рднाрд░рдд рдХी 7.8% рдЬीрдбीрдкी: рддрде्рдп, рдмрд╣рд╕ рдФрд░ рдЕрдЧрд▓ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा...
рдзрди्рдпрд╡ाрдж р░Тр░Х р░╕ం
ЁЯЗоЁЯЗ│ рд░рд╡ींрдж्рд░рднाрд░рдд: рдорди рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा — рдПрдХ...
ЁЯЗоЁЯЗ│рд░рд╡ींрдж्рд░рднाрд░рдд: рдорди рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा — рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕ंрдкрд░्рдХ...
“рдмाрджрд▓ рдкрд╣рд▓े” рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП. рдФрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдХुрдЫ...
рд▓ाрдн 7.8% рд▓ाрдн: рд▓ाрдн, рдЛрдг рд▓ाрдн р░Жр░▓ోр░Ър░ир░▓ ...
рд░рдХ्рд╖ा рдЙрдкрдХ्рд░рдоों рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी-рдЖрдзाрд░िрдд рд░рдХ्рд╖ा рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХी рддंрдд्рд░ рддрдХ
рдПрдХ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкрдв़ें
рдЧрдгिрдд рд╡рд╣ рднाрд╖ा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ рдиे рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХी рд░рдЪрдиा рдХी рд╣ै...
рдЧрдгिрдд рд╡рд╣ рднाрд╖ा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै...
►  4 рд╕िрддंрдмрд░ (2)
►  3 рд╕िрддंрдмрд░ (12)
►  2 рд╕िрддंрдмрд░ (18)
►  01 рд╕िрддंрдмрд░ (13)
►  рдЕрдЧрд╕्рдд (485)
►  рдЬुрд▓ाрдИ (267)
►  рдЬूрди (288)
►  рдордИ (230)
►  рдЕрдк्рд░ैрд▓ (332)
►  рдоाрд░्рдЪ (390)
►  рдлрд░рд╡рд░ी (136)
►  рдЬрдирд╡рд░ी (188)
►  2025 (5916)
►  2024 (7306)
►  2023 (7269)
рдЕрдиुрд╡ाрдж

Hindi
Powered by Translate
рд╕рд░рд▓ рдеीрдо। рдеीрдо рдХी рдЫрд╡िрдпां luoman рдж्рд╡ाрд░ा। рдм्рд▓ॉрдЧрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ंрдЪाрд▓िрдд ।

Original text
INDIA’S 7.8% GDP: FACT, DEBATE AND THE NEXT SYSTEM UPDATE OF MINDS
Rate this translation
Your feedback will be used to help improve Google Translate