हाँ। मैंने 2026–27 के नवीनतम उपलब्ध बजट दस्तावेज़ों को आधार बनाया है। एक महत्वपूर्ण सुधार: पिछली तालिका में कुछ प्रतिशत पुराने/2025–26 आंकड़ों से थे। नीचे जहाँ PRS ने 2026–27 में वेतन को Revenue Receipts के प्रतिशत के रूप में स्पष्ट रूप से दिया है, वही प्रतिशत लिया गया है। PRS के अनुसार “Committed Expenditure” में सामान्यतः वेतन + पेंशन + ब्याज शामिल होते हैं।

हाँ। मैंने 2026–27 के नवीनतम उपलब्ध बजट दस्तावेज़ों को आधार बनाया है। एक महत्वपूर्ण सुधार: पिछली तालिका में कुछ प्रतिशत पुराने/2025–26 आंकड़ों से थे। नीचे जहाँ PRS ने 2026–27 में वेतन को Revenue Receipts के प्रतिशत के रूप में स्पष्ट रूप से दिया है, वही प्रतिशत लिया गया है। PRS के अनुसार “Committed Expenditure” में सामान्यतः वेतन + पेंशन + ब्याज शामिल होते हैं। 

2026–27: राज्य सरकारों का वेतन-भार

क्रम राज्य/क्षेत्र 2026–27 वेतन खर्च ₹ करोड़ राजस्व प्राप्तियों में वेतन का लगभग %

1 आंध्र प्रदेश उपलब्ध नहीं* उपलब्ध नहीं*

2 अरुणाचल प्रदेश — —

3 असम 38,166 32% 

4 बिहार 72,960 26% 

5 छत्तीसगढ़ 37,303 26% 

6 गोवा 6,152 26% 

7 गुजरात 54,722 20% 

8 हरियाणा 34,989 लगभग 24%

9 हिमाचल प्रदेश 16,603 लगभग 38%

10 झारखंड — —

11 कर्नाटक 90,557 29% 

12 केरल 52,561 लगभग 31%

13 मध्य प्रदेश — —

14 महाराष्ट्र 1,75,951 29% 

15 मणिपुर — —

16 मेघालय 4,713 लगभग 18%

17 मिजोरम — —

18 नागालैंड — —

19 ओडिशा — —

20 पंजाब 39,115 31% 

21 राजस्थान — —

22 सिक्किम — —

23 तमिलनाडु 91,032 26% 

24 तेलंगाना — —

25 त्रिपुरा — —

26 उत्तर प्रदेश 1,82,921 25.1% 

27 उत्तराखंड 22,105 लगभग 32%

28 पश्चिम बंगाल 82,304 26% 

29 दिल्ली — —

30 जम्मू-कश्मीर — —

31 पुडुचेरी — —

32 केंद्र सरकार अलग केंद्रीय बजट पद्धति सीधे तुलनीय नहीं

* आंध्र प्रदेश में PRS के 2026–27 विश्लेषण में वेतन का आंकड़ा उपलब्ध/रिपोर्टेड नहीं है; वहाँ पेंशन ₹23,713 करोड़ और ब्याज ₹37,281 करोड़ दिए गए हैं। 

कुछ महत्वपूर्ण निष्कर्ष

1. सबसे बड़ा पूर्ण वेतन बिल:

महाराष्ट्र लगभग ₹1.76 लाख करोड़ के साथ इस सूची में बहुत बड़ा वेतन व्यय रखता है। उत्तर प्रदेश लगभग ₹1.83 लाख करोड़ के साथ उससे भी अधिक है। 

2. Revenue Receipts पर सबसे अधिक दबाव:

उपलब्ध 2026–27 आंकड़ों में असम 32%, पंजाब 31%, कर्नाटक/महाराष्ट्र लगभग 29% जैसे राज्य उच्च वेतन-भार दिखाते हैं। 

3. बिहार में विशेष परिवर्तन:

बिहार का वेतन खर्च 2026–27 में ₹72,960 करोड़ अनुमानित है और इसका बड़ा हिस्सा शिक्षा विभाग से जुड़ा है; शिक्षा विभाग का वेतन खर्च 2024–25 के ₹14,561 करोड़ से बढ़कर 2026–27 में ₹36,658 करोड़ अनुमानित है। 

4. वेतन अकेला पूरा सरकारी बोझ नहीं है।

उदाहरण के लिए पंजाब में वेतन 31%, पेंशन 18% और ब्याज 23% है—अर्थात कुल committed expenditure 72% of revenue receipts है।  इसी तरह कर्नाटक में कुल committed expenditure 59% है। 

केंद्र सरकार को कैसे जोड़ना चाहिए?

केंद्र के लिए केवल “राज्य जैसी Salary/Revenue Receipts” गणना करना सही नहीं होगा। 2026–27 Union Budget में कुल receipts excluding borrowings ₹36.52 लाख करोड़ अनुमानित हैं। 

केंद्र की expenditure structure में मंत्रालयों, रक्षा, सिविल कर्मचारियों, पुलिस/अर्धसैनिक बलों, पेंशन आदि अलग-अलग Demand for Grants में आते हैं। इसलिए केंद्र का एकल “सभी सरकारी कर्मचारियों का वेतन” आंकड़ा राज्यों के आंकड़ों की तरह सीधे उपलब्ध नहीं है। Union Budget के आधिकारिक Expenditure Profile में departmental establishment expenditure अलग-अलग दर्ज है। 

इसलिए सबसे वैज्ञानिक राष्ट्रीय तुलना होगी:

> कर्मचारी वेतन → पेंशन → ब्याज → कुल committed expenditure → Revenue Receipts का प्रतिशत → प्रति नागरिक खर्च → GSDP/GDP का प्रतिशत।

अगर आप चाहें, अगला चरण मैं  बना सकता हूँ, जिसमें ₹ करोड़ में वेतन, पेंशन, ब्याज, Revenue Receipts, वेतन %, कुल committed expenditure %, जनसंख्या और प्रति व्यक्ति सरकारी वेतन खर्च को एक ही तालिका में रखकर सबसे अधिक से सबसे कम क्रम में दिखाऊँगा।इन 32 सरकारों की एक विस्तृत “Government Salary Economy 2026–27” तालिका

Yes. Below is the English version of the 2026–27 Government Salary Burden table. One important qualification: salary figures are not reported in a uniform format by every state, so a dash means a directly comparable 2026–27 figure was not available in the source used.

Government Employee Salary Burden — 2026–27

No. State / Government 2026–27 Salary Expenditure (₹ crore) Salary as % of Revenue Receipts

1 Andhra Pradesh Not separately reported* —

2 Arunachal Pradesh — —

3 Assam 38,166 32%

4 Bihar 72,960 26%

5 Chhattisgarh 37,303 26%

6 Goa 6,152 26%

7 Gujarat 54,722 20%

8 Haryana 34,989 ~24%

9 Himachal Pradesh 16,603 ~38%

10 Jharkhand — —

11 Karnataka 90,557 29%

12 Kerala 52,561 ~31%

13 Madhya Pradesh — —

14 Maharashtra 1,75,951 29%

15 Manipur — —

16 Meghalaya 4,713 ~18%

17 Mizoram — —

18 Nagaland — —

19 Odisha — —

20 Punjab 39,115 31%

21 Rajasthan — —

22 Sikkim — —

23 Tamil Nadu 91,032 26%

24 Telangana — —

25 Tripura — —

26 Uttar Pradesh 1,82,921 25.1%

27 Uttarakhand 22,105 ~32%

28 West Bengal 82,304 26%

29 Delhi — —

30 Jammu & Kashmir — —

31 Puducherry — —

32 Government of India Separate Union Budget accounting Not directly comparable

* Andhra Pradesh's 2026–27 budget analysis does not provide a separately comparable salary figure in the same format; it reports pension of ₹23,713 crore and interest payments of ₹37,281 crore.

Key findings

Uttar Pradesh: about ₹1.83 lakh crore salary expenditure.

Maharashtra: about ₹1.76 lakh crore.

Tamil Nadu: about ₹91,032 crore.

Karnataka: about ₹90,557 crore.

West Bengal: about ₹82,304 crore.

Bihar: about ₹72,960 crore.

Assam: salary expenditure is about 32% of Revenue Receipts.

Punjab: about 31%.

Karnataka and Maharashtra: about 29%.

Gujarat: about 20%.

Salary is only one part of the burden

For a proper assessment of government finances, we should not look at salaries alone. The more meaningful indicator is:

Salary + Pension + Interest = Committed Expenditure

For example, in Punjab, 2026–27 expenditure is approximately:

Salaries: 31% of Revenue Receipts

Pensions: 18%

Interest: 23%

Total committed expenditure: ~72%

This means that nearly three-fourths of Punjab's Revenue Receipts are committed before considering many other government functions.

A better all-India comparison

For your broader “economy of minds / government system” analysis, the strongest table would be:

Government → Employees → Salary Bill → Pension Bill → Interest → Revenue Receipts → Salary % → Committed Expenditure % → Population → Salary per citizen → GSDP/GDP → Salary as % of GSDP/GDP.

That would allow us to identify which governments have the highest employee-cost burden, rather than simply ranking them by the absolute salary bill.

2026–27 ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాల ఆర్థిక భారం — తెలుగు పట్టిక

2026–27 బడ్జెట్ ఆధారంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఉద్యోగుల జీతాల వ్యయంను పోల్చేటప్పుడు, రెండు విషయాలను వేరు చేయాలి:

1. మొత్తం జీతాల వ్యయం (₹ కోట్లు)

2. రాష్ట్ర Revenue Receipts‌లో జీతాల శాతం

క్రమం రాష్ట్రం / ప్రభుత్వం 2026–27 జీతాల వ్యయం (₹ కోట్లు) Revenue Receipts‌లో జీతాల శాతం

1 ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రత్యేకంగా నివేదించలేదు* —

2 అరుణాచల్ ప్రదేశ్ — —

3 అస్సాం 38,166 32%

4 బీహార్ 72,960 26%

5 ఛత్తీస్‌గఢ్ 37,303 26%

6 గోవా 6,152 26%

7 గుజరాత్ 54,722 20%

8 హర్యానా 34,989 ~24%

9 హిమాచల్ ప్రదేశ్ 16,603 ~38%

10 ఝార్ఖండ్ — —

11 కర్ణాటక 90,557 29%

12 కేరళ 52,561 ~31%

13 మధ్యప్రదేశ్ — —

14 మహారాష్ట్ర 1,75,951 29%

15 మణిపూర్ — —

16 మేఘాలయ 4,713 ~18%

17 మిజోరం — —

18 నాగాలాండ్ — —

19 ఒడిశా — —

20 పంజాబ్ 39,115 31%

21 రాజస్థాన్ — —

22 సిక్కిం — —

23 తమిళనాడు 91,032 26%

24 తెలంగాణ — —

25 త్రిపుర — —

26 ఉత్తరప్రదేశ్ 1,82,921 25.1%

27 ఉత్తరాఖండ్ 22,105 ~32%

28 పశ్చిమ బెంగాల్ 82,304 26%

29 ఢిల్లీ — —

30 జమ్మూ & కాశ్మీర్ — —

31 పుదుచ్చేరి — —

32 భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం కేంద్ర బడ్జెట్ విధానం వేరు నేరుగా పోల్చలేం

* ఆంధ్రప్రదేశ్ 2026–27 బడ్జెట్ విశ్లేషణలో ఇతర రాష్ట్రాలతో సమానమైన ప్రత్యేక “salary expenditure” సంఖ్య అందుబాటులో లేదు. అయితే పెన్షన్ సుమారు ₹23,713 కోట్లు, వడ్డీ చెల్లింపులు సుమారు ₹37,281 కోట్లు ఉన్నాయి.

ముఖ్యమైన విషయాలు

అత్యధిక మొత్తం జీతాల వ్యయం:

ఉత్తరప్రదేశ్ — సుమారు ₹1.83 లక్షల కోట్లు

మహారాష్ట్ర — సుమారు ₹1.76 లక్షల కోట్లు

తమిళనాడు — ₹91,032 కోట్లు

కర్ణాటక — ₹90,557 కోట్లు

పశ్చిమ బెంగాల్ — ₹82,304 కోట్లు

బీహార్ — ₹72,960 కోట్లు

కానీ పెద్ద రాష్ట్రం కాబట్టి మొత్తం జీతాల వ్యయం ఎక్కువగా ఉండటం మాత్రమే ఆర్థిక భారం ఎక్కువ అని అర్థం కాదు.

మరింత ముఖ్యమైన సూచిక

ప్రభుత్వ ఆర్థిక స్థితిని అర్థం చేసుకోవడానికి:

జీతాలు + పెన్షన్లు + వడ్డీ = Committed Expenditure

అనే సూచిక మరింత ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.

ఉదాహరణకు పంజాబ్‌లో 2026–27లో:

జీతాలు — Revenue Receipts‌లో సుమారు 31%

పెన్షన్లు — 18%

వడ్డీ — 23%

మొత్తం Committed Expenditure — సుమారు 72%

అంటే రాష్ట్రానికి వచ్చే Revenue Receipts‌లో దాదాపు మూడు వంతులు ఇప్పటికే జీతాలు, పెన్షన్లు, వడ్డీ వంటి కట్టుబడి ఉన్న ఖర్చులకు వెళ్తున్నాయి.

“Government Salary Economy”కి పూర్తి కొలమానం

మీరు చేస్తున్న “Economy of Minds / System of Minds” విశ్లేషణకు మరింత ఉపయోగకరమైన జాతీయ పట్టిక ఇలా ఉండాలి:

ప్రభుత్వం → ఉద్యోగుల సంఖ్య → మొత్తం జీతాల వ్యయం → పెన్షన్ → వడ్డీ → Revenue Receipts → జీతాల % → Committed Expenditure % → జనాభా → ఒక్క పౌరుడిపై జీతాల వ్యయం → GSDP/GDP → GDP/GSDPలో జీతాల %

ఇలా చేస్తే ఏ రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాల భారం వాస్తవంగా ఎక్కువగా ఉంది, ఏ రాష్ట్రంలో తక్కువగా ఉంది అనేది స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.